میدان سپاه
حسین ملکی
میدان سپاه خیلی از احساسات مردانه را در خود دیده و ضبط کرده است. میدانی که فضای سبز وسیعی دارد، اما نیمکت و جایی برای نشستن ندارد، چراکه این میدان فقط محل گذر است و توقفی کوتاه البته. به اندازه کشیدن یک سیگار با پکهای عمیق و کشدار و تهنشینکردن همه آن احساسات مردانه. میدان سربازان است اینجا. سربازان امروز و دیروز و فردا.
در تاریخ نزدیک به صدوخردهایسالهاش این میدان آن زمانی که هنوز میدان نبود و محله بود، عشرتآباد بود، بعد که پادگان و زندان شد، باز هم عشرتآباد بود، اما حالا که میدان است دیگر عشرتآباد نیست؛ سپاه است؛ محل تجمع سربازان وطن و مجاور سازمان نظاموظیفه عمومی تهران. هرروز بهغیر از جمعهها حوالی این میدان پر است از سربازانی که رخت سربازی به تن ندارند، اما سرِ تراشیده و دفترچه خدمت دارند؛ جوانانی که یا آمدهاند اعزام شوند یا بازگشتهاند و میخواهند کارت پایانخدمتشان را بگیرند. البته یک عده جوان دیگر هم هستند که آمدهاند برای معافیتشان؛ همانها که هیچوقت سرباز نمیشوند. این میدان اما همه این جوانها را دور هم جمع میکند؛ به اندازهای که بتوانند یک سیگار دود کنند و از هم سؤالهای کوتاهی بپرسند. : چندماه خدمتی؟ : کجا تقسیم شدی؟ : کجا خدمت کردی؟ در این میدان زنها هم از این حضور سهمی دارند، اما خیلی کم و فقط به همراهی مردان. عدهای به همراهی همسرانشان و عدهای هم به همراهی فرزندانشان، اما در پسزمینهاند؛ در نقطهای دورتر از میدان و تجمع مردان جوان که حداقل هرکدامشان باید یکبار در عمر خود پا به این میدان بگذارند؛ پاگذاشتنی که قبل از ورود به سازمان نظاموظیفه و پس از خروج از آن معمولا دو احساس متفاوت در آنها برمیانگیزاند. بنابراین این میدان ذخیرهساز احساسهای متفاوت است و هویتش را از دو چیز میگیرد؛ یکی از پرچم چهار، پنجمتری ایران که روی میلهای به بلندای 10، 15 متر در تمامی ساعات شبانهروز در حال اهتزاز است، و دیگری از تابلوی آیا میدانیدها. هر سربازی که پایش را از سازمان نظاموظیفه بیرون بگذارد، نگاهش را که از زمین بلند کند و سر را بالا بگیرد تا از تقدیری که برایش رقم خورده نفسی چاق کند، اولین تصویری که میبیند و احتمالا تا مدتهای زیادی در ذهنش نقش میبندد، همین پرچم افراشته است؛ در زمینه آسمانی آبی و همیشه ابری البته و بعد که به سمت میدان جلو بیاید، تابلوی آیا میدانیدهاست که جلبش میکند؛ تابلویی که غالب نکاتش را هیچکس نمیداند و همه سربازها در طول خدمتشان بارها به این موضوع فکر میکنند که اگر یکی از نکات را میدانستند الان سرباز نبودند یا هیچوقت در میدان سپاه نبودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.