پاکسازیهای اردوغان به حزب «عدالت و توسعه» رسید
تنبیه انتخاباتی
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، همزمان با افزایش قدرتش در منطقه، روند انحصارطلبیاش در داخل را هم رها نکرده است. پاکسازیهای نظاممند یک سال اخیر که با دستاویز قراردادن کودتای نظامی ناکام جولای 2016 این کشور به اخراج و بازداشت هزاران معلم، استاد دانشگاه، روزنامهنگار، قضات و کارمندان دولت منجر شد، حالا با نظر به انتخابات سال آینده این کشور به درون حزب عدالت و توسعه کشیده شده است. «نیویورکتایمز» در گزارشی به ابعاد مختلف این خانهتکانی برنامهریزیشده پرداخته و مینویسد اردوغان تقریبا همه آخر هفتهها را به محلهها و شهرهای مختلف این کشور میرود و به نظارت انتخابات حزبش میپردازد. آنطورکه در این گزارش آمده است، در ماههای اخیر این مدیریت ریزبینانه اردوغان به شهرداریها هم رسیده و شش شهردار برخی از مهمترین شهرهای ترکیه، از جمله شهردار آنکارا، پایتخت ترکیه، را مجبور به استعفا کرده است. اغلب شهردارهایی که مجبور به استعفا شدند، از شهرهایی بودند که در همهپرسی ماه آوریل به تغییرات قانون اساسی رأی منفی دادند؛ تغییراتی که دامنه قدرت شخص اردوغان را بهعنوان رئیسجمهوری ترکیه گستردهتر میکرد. در واقع، شکست همهپرسی در 17 شهر از 30 شهر بزرگ ترکیه بازتابی از نگرانیهای مردم از انحصارطلبی و نفوذ بیشازپیش اردوغان در عرصه سیاسی،اجتماعی ترکیه بود. حالا بهنظر میرسد رئیسجمهوری ترکیه نگران عملکرد ضعیف دولتمردان این شهرها در دفاع از حزب حاکم در انتخابات سال آینده است و ازهمینرو بر آن است که با جایگزینکردن افرادی نزدیک به خود در این شهرها ورق را به نفع حزب خود برگرداند. بااینهمه، واکنش اردوغان به شکست در این شهرها بیخطر نیست؛ همه این شهردارها در انتخابات پیروز شده و منتخب مردم بودند و برخی از آنها همچنان محبوب بودند، ازهمینرو مخالفان این اقدام اخیر را غیردموکراتیک خواندهاند. این پاکسازی به لحاظ سیاسی هم ممکن است بهضرر رئیسجمهوری ترکیه تمام شود، چراکه احتمال دارد به تفرقه داخلی و اختلاف عقیده با شخص اردوغان در دورن حزب عدالت و توسعه دامن بزند. با وجود این احتمالها، به نظر میرسد رئیسجمهوری ترکیه اینطور حساب کرده که این تغییرات در انتخابات سال آینده شهرداریها نتیجهای مطلوب خواهد داشت. برخی رقبای سیاسی عدالت و توسعه بر این باورند که اردوغان در صورت ادامه روند نزولی محبوبیتش حتی ممکن است انتخابات ریاستجمهوری زودهنگامی در ماه جولای برگزار کند. این اولینبار نیست که اردوغان پاکسازیهای خود را به سمت شهرداریها میبرد، سال گذشته و پس از کودتای ناکام نظامیان هم او در شهرهای بزرگ کردنشین جنوبشرقی این کشور، 82 شهردار از 103 شهرداری را عوض کرد. اردوغان پس از پیروزی در همهپرسی ماه آوریل، بار دیگر در ماه می، رهبری حزب عدالت و توسعه را در دست گرفت و برای گلچینکردن افراد نزدیک به خود در درون حزبی که خود مؤسس آن بود، 19 عضو از هیئت اجرائی 50 عضوی این حزب را تغییر داد. روزنامهنگاران حوزه سیاسی ترکیه بر این باورند که تغییرات بیشتری هم در راه است و اردوغان میگوید: «این درواقع درخواست مردم ماست». رئیسجمهوری ترکیه در کنگره حزب عدالت و توسعه در ماه اکتبر گفت: «ما باید نوگرایی در ساختار، نیاز به تغییر و تقاضا برای تجدید قوا را با اراده خودمان پیش ببریم. اگر ما خودمان چنین نکنیم، مردم ما در صندوقهای رأی آن را انجام خواهند داد». رجب طیب اردوغان همچنان با اختلاف برجستهترین و محبوبترین سیاستمدار ترکیه است، اما نظرسنجیهای اخیر نشان داده که حمایت مردمی از حزب او از 49درصد، به 43درصد کاهش یافته است. مقامات حزب عدالت و توسعه و حتی اعضای خانواده اردوغان با اتهامات فساد روبهرو شدهاند و همین اواخر یکی از وزرای دولت ترکیه به گرفتن رشوه به ارزش میلیونها دلار متهم شد؛ پروندهای که اکنون در دادگاه فدرال ایالاتمتحده به آن رسیدگی میشود. همهپرسی موردحمایت اردوغان در ماه آوریل با اختلاف اندکی رأی «آری» گرفت؛ نتیجهای که نشان داد اردوغان نمیتواند از پیروزی در رقابت ریاستجمهوری مطمئن باشد؛ بهویژه در شهرهای بزرگ ترکیه. مقامات دولتی ترکیه میگویند عملکرد شهردارهای این شهرها رضایتبخش نبوده است. اردوغان به اعضای حزب عدالت و توسعه هشدار داده که باید در انتخابات پیشرو 51 درصد آرا را از آن خود کنند تا از انتخابات ریاستجمهوری اطمینان حاصل شود. او در همان سخنرانی ماه اکتبر در کنگره حزب گفت: «چه چیزی طبیعیتر از این است که ما حزب خود را با نامهای جدیدی تقویت کنیم؟ دلیل اینکه ما این همه درباره این موضوع بحث میکنیم شرایط دشوار کنونی است. این راه دشوار را نمیتوان با جسمهایی خسته طی کرد».روسن جاکیش، تحلیلگر و ستوننویس سیاسی ترک، بر این باور است که اقدام اخیر اردوغان ممکن است به تضعیف حزب منجر شود، حتی اگر قدرت اردوغان را بیشتر کند. بهگفته این تحلیلگر «یکی از رمزهای موفقیت اردوغان کارگروهی بوده است. او در هر مرحلهای تغییر و تحولاتی در تیمش ایجاد میکرد اما همیشه با تیمی قوی کار میکرد». بااینهمه، آنطورکه این ستوننویس سیاسی ترکیهای میگوید، اردوغان دیگر حاضر نیست قدرتش را با بازیگر قدرتمندی تقسیم کند: «گامبهگام، او هر آنکه را میتوانست روی پای خود بایستد، حذف کرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.