چرا کشت فراسرزمینی چرا قزاقستان
حسین شیرزاد.کارشناس توسعه کشاورزی
در سالهای اخیر، قزاقستان تفاهمنامهها، توافقات محرک و قراردادهای مشوق سرمایهگذاری دوطرفهای در زمینه همکاریهای کشاورزی با ایران منعقد کرده است تا سرمایهگذاری در زمینه آب، تأمین مواد اولیه و محصولات کشاورزی مورد نیاز کشور در شرایط تحریم، به موازات توسعه حملونقل و ترانزیت (جادهای، ریلی و هوایی) و سوآپ غلات در کنار نفت پیگیری شود. بررسی موفقیتها و چالشهای شرکتهای کشاورزی خصوصی در زمینه اجرای کشت فراسرزمینی، در جلسه پنجم آذر 1396 و تأکید محمود حجتی بر قابلیتها و ظرفیتهای کشاورزی طرفین، درستی سیاستهای وزارت جهاد کشاورزی را در زمینه گزینش و انتخاب کشور قزاقستان بهعنوان یکی از کشورهای هدف کشت فراسرزمینی اثبات کرد. حجتی، کشت فراسرزمینی را از مهمترین زمینههای همکاری در بخش مبادلات کشاورزی دو کشور میداند. در دیدار سه سال پیش او با وزیر کشاورزی قزاقستان، کارگروه مشترک دو کشور در زمینه توسعه همکاریهای کشاورزی ایجاد و زمینههای متنوع همکاری در نشستها و کمیتههای مختلف تعریف شد.
غلات جزء اقلام مورد نیاز کشور است و میتوان برای تولید آرد، انتقال و سیلوکردن گندم با قزاقستان همکاری و گروه کنجالهها و بخشی از روغن مورد نیاز را از این کشور تأمین کرد. با توجه به محصوربودن در خشکی و عدم دسترسی به آبهای آزاد، ایران میتواند بهعنوان پل ارتباطی صادراتی (هاب صادراتی) قزاقستان عمل کند. زیرساختهای توسعه همکاری دو کشور از لحاظ نرمافزاری و سختافزاری در حال رشد است و کریدورهای حملونقل، پروتکلهای قرنطینههای گیاهی و دامپزشکی نیز آمادهسازی شدهاند. افتتاح و بهرهبرداری از راهآهن ایران، ترکمنستان و قزاقستان از جمله زیرساختهای مهم برای توسعه این مبادلات است. همکاری دو کشور در زمینه صادرات نهال سیب، سیب درختی و مرکبات و واریتههای برنج به قزاقستان، توسعه مبادلات در بخش دامی و تأمین گوشت قرمز، تأمین ذرت، صادرات مواد ژنتیکی از ایران و توانمندسازی قزاقستان در ساخت آزمایشگاههای بیوتکنولوژی و نانوتکنولوژی، بهخصوص در زمینه کشتهای گلخانهای و کشت بافت و تربیت دانشجویان در سطح دکترا از دیگر برنامههای همکاری متقابل است. بخش کشاورزی قزاقستان نیاز به سرمایهگذاری دارد. تقریبا 20 درصد نیروی کار بهطور رسمی به کشاورزی اشتغال دارند، اما هنوز تنها 2.1 درصد از هزینه کل سرمایهگذاری به این بخش اختصاص مییابد. بر اساس آمارهای بهرهوری کشاورزی، 47 درصد روسیه و یکدهم میانگین کشورهای عضو سازمان توسعه و همکاری اقتصادی است. قزاقستان با وجود تراکم کم جمعیت، بیش از 25 درصد از مواد غذایی خود را وارد میکند. از سال 2010 تاکنون، در کشور قزاقستان محیطی جذاب برای سرمایهگذاران فراهم شده و سرمایهگذاران در برنامهای تحت عنوان «نقشه راه تجارت تا سال 2020» به انجام پروژهها در بخش کشاورزی تشویق شدهاند. شرکتها برای سرمایهگذاری در قزاقستان، نیازی به داشتن شریک محلی نداشته و سرمایهگذار میتواند با بهثبترساندن شرکت، سرمایه خود را وارد کند. امکان ساخت ملک و فروش آن تحت قالب شرکت بهثبترسیده قانونا وجود دارد. سرمایهگذار حق دارد که در صورت اعمال شرایط یا اقدامات غیرقانونی، خسارات حاصله را محاسبه کند و دولت قزاقستان ثبات و اعتبار قراردادهای منعقدشده بین سرمایهگذاران و نهادهای دولتی خود را تضمین میکند. پس از پرداخت مالیات و دیگر پرداختهای قانونی به دولت، سرمایهگذاران امکان هرگونه استفاده از درآمد فعالیتهای خود را دارند. بهواسطه ایجاد شرایط مطلوب کسبوکار، بیش از هشت هزار شرکت با سرمایه خارجی به ثبت رسیده است، از جمله کمپانیهای مهمی مانند «نستله»، «شورون»، «زیمنس»، «مایکروسافت»، «جنرالالکتریک»، «کوکاکولا»، «دانون»، «هنکل» و... . سرمایهگذار میتواند اختلافات ناشی از سرمایهگذاری را به دادگاه داوری بینالمللی ارائه کند. شرایط مطلوب قزاقستان برای سرمایهگذاری نظیر: اقتصاد بازار، مالیات مطلوب، رژیم گمرکی مناسب و قوانین حمایت از سرمایهگذاری خارجی مطلوب از آن فرصتی برای کشت فراسرزمینی میسازد. بهعلاوه وسعت اراضی دیم با بازده مطلوب و ظرفیت خالی اراضی، حق تملک ملک برای سرمایهگذار خارجی از دیگر مزایای قزاقستان است. نرخ وابستگی پایین به واردات غلات، نرخ پایین کاربری اراضی زراعی، درصد پایین شاغلان کشاورزی، نرخ پایین درجه مکانیزاسیون زراعی و دانش فنی و تخصصی کشاورزی، منجر به تدوین برنامه توسعه کشت و صنعتها در جمهوری قزاقستان برای سالهای 2020-2013 «آگروبیزنس - 2020» و افزایش حجم حمایتهای دولتی از کشاورزی از طریق پرداخت یارانه به بخشهای مجموعه کشت و صنعت به میزان 5/4 برابر در سال 2020 شده که قطعا به توان جذب سرمایهگذاری خارجی در بخش کشاورزی کمک خواهد کرد. با توجه به موارد فوق، قزاقستان بیتردید برای ایران شریک کمنظیری در زمینه کشت فراسرزمینی خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.