رأی مجمع عمومي سازمان ملل عليه تصميم واشنگتن درباره بیتالمقدس
انزواي ترامپ
با وجود تهديدها و فشارهاي آمريکا، اکثريت قريببهاتفاق کشورهاي عضو سازمان ملل در مجمع عمومي اين سازمان تصميم دونالد ترامپ، رئيسجمهوري ايالات متحده، براي بهرسميتشناختن اورشليم بهعنوان پايتخت اسرائيل را «هيچ و پوچ» خواندند. قطعنامهاي که در مخالفت با تصميم ترامپ تنظيم شده بود، روز پنجشنبه در مجمع عمومي سازمان ملل با 128 رأي موافق، 9 رأي مخالف و 35 رأي ممتنع تصويب شد. اين قطعنامه غيرالزامآور و نمادين در حالي تصويب شد که يک روز پيش از آن دونالد ترامپ کشورهاي عضو سازمان ملل را تهديد کرده بود که در صورت رأيدادن عليه تصميمش، کمکهاي مالي آمريکا به اين کشورها را کاهش خواهد داد؛ نيکي هيلي، نماينده ايالات متحده در سازمان ملل، هم هشدار داده بود که آمريکا اسامي کشورهايي را که با رأيدادن عليه تصميم ترامپ به اين کشور بياحترامي ميکنند، به ياد خواهد داشت. با اين همه تنها 9 کشور- از جمله آمريکا و اسرائيل- عليه اين قطعنامه رأي دادند. در کنار آمريکا و اسرائيل، هندوراس، گواتمالا در آمريکاي لاتين و جزاير مارشال، پلائو، ميکرونزي، توگو و نائورو در اقيانوسيه با اين قطعنامه مخالفت کردند. 22 کشور از 28 کشور عضو اتحاديه اروپا از جمله بريتانيا و فرانسه از اين قطعنامه حمايت کردند و آلمان هم که پيشتر به قطعنامههاي مرتبط با اسرائيل رأي ممتنع ميداد، اينبار به قطعنامهاي که در مخالفت با تصميم ترامپ بود، رأي مثبت داد. 35 کشور رأي ممتنع دادند از جمله پنج کشور عضو اتحاديه اروپا و متحدان ديگر آمريکا از جمله استراليا، کانادا، کلمبيا و مکزيک. نمايندگان 21 کشور هم در اين جلسه غايب بودند که به گفته برخي احتمالا تحت تأثير تهديد ترامپ به قطعکردن کمکهاي مالي و همچنين تلاشهاي لابيهاي اسرائيل بوده است. رسانههاي اسرائيل پيشتر خبر داده بودند که آمريکا از اسرائيل خواسته بود نظر به مناسبات نزديکي که با کشورهاي آفريقايي دارد، تلاش کند تا شايد شماري از کشورهاي اين قاره را به دادن رأي مخالف يا ممتنع تشويق کند اما اين تلاش چندان موفق نبود.نيکي هيلي در سخنراني پيش از رأيگيري هم تلاش کرد با تهديدهايش نظر برخي کشورها را عوض کند. او با دفاع از سياست کشورش گفت فارغ از هر تصميمي که مجمع عمومي بگيرد، آمريکا سفارت خود را به اورشليم منتقل خواهد کرد. به گفته هيلي «آمريکا اين روز را به عنوان روزي که اعضاي سازمان ملل او را تنها گذاشتند به خاطر خواهد سپرد... اين رأي، نظر آمريکا را نسبت به سازمان ملل عوض خواهد کرد». سفير آمريکا با يادآوري اينکه کشورش «بزرگترين اعطاکننده کمک مالي به سازمان ملل است»، نسبت به کاهش اين کمک هشدار تلويحي داد و گفت: «وقتي اعضاي اين سازمان در برابر آمريکا ميايستند، اين بياحترامي به ماست و ما بايد تصميم بگيريم که منابع ماليمان را در راههاي مفيدتري هزينه کنيم». گرچه حمايت از اين قطعنامه اندکي از آنچه رهبران فلسطيني انتظار داشتند، کمتر بود، همزمان شمار کم آراي حامي اسرائيل و آمريکا در اين جلسه ضربه ديپلماتيک محکمي بود عليه ترامپ. در پي رأيگيري مشابهي در شوراي امنيت سازمان ملل در روز سهشنبه که نتيجه آن 14 رأي موافق و وتوي آمريکا به عنوان تنها کشور مخالف بود، بحثها و رأيها براي دومين بار در يک هفته بر اين نکته تأکيد کرد که ايالات متحده درباره مسئله اورشليم در جامعه جهاني منزوي است. برخي از تحليلگران بر اين باورند که بسياري از کشورهاي عضو سازمان ملل در جلسه روز پنجشنبه لزوما با هدف حمايت از فلسطين از اين قطعنامه حمايت نکردند بلکه هدف آنها حمايت از حاکميت قانون در جامعه بينالمللي بود. مروان بشاره، تحليلگر ارشد سياسي شبکه الجزيره معتقد است که بسياري از کشورهايي که به اين قطعنامه رأي مثبت دادند، تصميم ترامپ را نقض قوانين بينالمللي ميدانند. بشاره افزود: «قطعنامه با ذکر چندين قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل آغاز شد، آن قطعنامهاي که ايالات متحده يا به آنها رأي ممتنع داده يا از آنها حمايت کرده و در آن آمده است اسرائيل نميتواند اورشليم شرقي را الحاق کند؛ اسرائيل نميتواند شهروندان خود را به اورشليم شرقي بفرستد؛ اسرائيل نميتواند به شهرکسازيهاي خود در اورشليم شرقي ادامه دهد و قطعنامههايي از اين دست». کوتاهزماني پس از رأيگيري، رهبران فلسطيني تصويب اين قطعنامه را يک پيروزي براي فلسطين خواندند و از آن کشورهايي تشکر کردند که «با وجود همه فشارهايي که به آنها وارد شده بود» تصميم يکجانبه ترامپ را رد کردند. نبيل ابو ردينه، سخنگوي محمود عباس رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين، ساعاتي بعد از رأيگيري در جلسه مجمع عمومي سازمان ملل در بيانيهاي گفت: «اين تصميم بار ديگر تأييد کرد که آرمان بهحق فلسطينيها از حمايت جامعه جهاني برخوردار است، هيچ تصميمي از سوي هر طرفي نميتواند اين واقعيت را تغيير دهد که اورشليم طبق قوانين بينالمللي سرزميني اشغالي است». صائب عريقات، مذاکرهکننده ارشد فلسطين، هم با محکومکردن تصميم واشنگتن و تشکر از کشورهاي حامي فلسطين گفت: «اينک روز شرم کساني است که شانه به شانه اشغال و شهرکسازي و عليه حاکميت قانون ايستادند».با اينحال به نظر نميرسد اين رأيگيري تغييري در تصميم دولت کنوني آمريکا ايجاد کند. ترامپ روز ششم دسامبر نهتنها اعلام کرد که آمريکا اورشليم را به عنوان پايتخت اسرائيل به رسميت خواهد شناخت، بلکه سفارت خود را هم از تلآويو به اورشليم منتقل خواهد کرد. تاکنون هيچ کشوري در اورشليم سفارت ندارد، شهري جنجالي با اماکن مذهبي مقدس که براي مسلمانان، مسيحيان و يهوديها داراي اهميت است. مسئله اورشليم از ديرباز موضوعي حساسيتبرانگيز و يکي از بحثهاي محوري درگيري اسرائيل و فلسطين بوده است. اسرائيل بعد از اشغال بخش شرقي اورشليم در جنگ 1967، اين شهر را به سرزمينهاي اشغالي ضميمه کرد و در سال 1980 آن را پايتخت ابدي و جداييناپذير خود خواند. اين در حالي است که رهبران فلسطيني در کرانه باختري اورشليم شرقي را پايتخت آينده کشور فلسطين ميدانند. اين رهبران هشدار دادهاند که هرگونه تغيير در وضعيت کنوني به معني پايان روند صلح است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.