|

کسی پابرهنه‌ در پارک قدم می‌زند

محمدحسن خدایی

نیل سایمون یکی از آن فیگورهای تئاتر ایران در دهه 80 و 90 است که کشف شده و درنهایت با ترجمه، اجرا و حتی مصرف آثارش به جامعه مخاطبان معرفی می‌شود. گاهی ایرانیزه می‌شود و گاه وفادارانه اجرا می‌شود. نتیجه اما هرچه هست، توان بحرانی‌کردن وضعیت اینجا و اکنون را به میانجی این آثار ندارد. فضای کمدی رمانتیک نیل سایمون با روان‌بودن و اغلب سادگی، مورد اقبال توده‌ مخاطبان قرار گرفته و مانند نسیمی مفرح بر مخاطبان گرفتار مصرف و تورم می‌وزد. فضای ملال و هراس طبقه متوسط شهری، با چشم‌انداز نیل سایمونی نفسی تازه می‌کند و لبخندی هرچند کوتاه بر چهره‌ها می‌نشاند.

اجرای وفادارانه مریم باقری از نمایش‌نامه «پابرهنه در پارک» را می‌توان ذیل همین رویکرد صورت‌بندی کرد که چگونه همچنان در میانه دهه 90 شمسی، توانسته به‌دور از پیچیدگی‌های فرمی، به اجرائی ساده و قابل‌قبول دست یابد. «پابرهنه در پارک» روایتی است انتقادی از ساختار خانواده در دهه 50 و 60 آمریکا که به‌خوبی تقابل سنت‌های محافظه‌کارانه و سنت‌شکنی‌های ماجراجویانه را بازنمایی می‌کند. همچنین تقابل تماشاچی‌بودن و عمل‌گرایی در جهان مدرن و صنعتی قرن بیستم آمریکا؛ تقابل کسانی که جرئت می‌کنند در هوای سرد نیویورک پابرهنه در پارک قدم بردارند یا آن محافظه‌کارانی که از این عمل امتناع کرده تا با بدنی سالم به زندگی روزمره ادامه دهند. پابرهنه‌ها در پارک، در این نظم نمادین، وقفه ایجاد کرده و اخلالگر روال عادی زندگی روزمره‌ و شیوه غالب تولید سرمایه‌داری‌اند. مریم باقری در مقام کارگردان، با وفاداری به متن، حتی با حذف شخصیت‌هایی مانند تعمیرکار تلفن و تحویل‌دهنده اجناس، به‌دور از وسوسه همیشگی این سال‌ها در بومی‌سازی نمایش‌نامه‌های نیل سایمون، به اجرائی ساده و روان دست یافته است. استفاده از حدیث فولادوند و رامبد شکرابی، امکان بازنمایی روابط عاطفی میان شخصیت‌های اصلی نمایش؛ یعنی«کوری براتر» و همسرش «پل براتر» را بیش‌ازپیش برای تئاتر معاصر ما، ممکن کرده است. همچنان که بازی مرضیه صدرایی و بهرام سروری‌نژاد هم در خدمت اتمسفر کلی اجرا بوده و موفق عمل می‌کنند. جهان یونیورسال نیل سایمون، عشق و مصیبت‌هایش را با ظرافت روایت کرده و همدلی مخاطبان را در اغلب فرهنگ‌ها برمی‌انگیزد. گو اینکه برای مخاطبان آمریکای دهه 60، پابرهنه در پارک به‌نوعی روایتگر پایان «رؤیای آمریکایی» هم هست؛ رؤیایی تقدیس‌شده که جهان را به ماجراجویان و محافظه‌کاران تقسیم کرده و میان مصرف‌گرایی و ارزش‌های خانوادگی و انبوهی از مسائل پیدا و پنهان، در نوسان است، اما در نهایت نیل سایمون به روایتی ساده و فرمی غیررادیکال برای بازنمایی وضعیت متوسل شده و می‌توان او را از آن شخصیت‌های ماجراجوی پابرهنه در پارک ندانست. نکته‌ای که در اجرای وفادارانه و رویکرد بوطیقایی مریم باقری هم مشهود است. پابرهنه در پارک، ساده روایت می‌شود، اما تن به ابتذال نمی‌دهد؛ واقعیتی این‌روزها کمیاب و قابل احترام. حتی رامبد شکرابی و حدیث فولادوند به میانجی این سادگی، با ظرفیت‌های تازه‌ای از بازیگری مواجه شده و در خاطر مخاطبان می‌مانند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.