به یاد کودکِ آواره فلسطینی
سیدعلی حسینی
سال 1335 خورشیدی بود. من در کلاس پنجم دبستان درس میخواندم. در مدرسهای در زادگاهم «نور»، در کنار دریای مازندران که در آن زمان شهر کوچکی بود. آن روز اواسط پاییز بود و آسمان ابری و گرفته. زنگ تفریح بود و بچهها سرگرم بازی و شادی کودکانه. سروصدای شادی بچهها فضا را پر کرده بود. من هم با همکلاسانم گرمِ بازی بودم. حیاط مدرسه ما در نسبتا کوتاهی داشت که در تمام روز باز بود. ناگهان پدری میانسال دست در دست پسری خردسال - هفت، هشت ساله- با دشداشه سفید رنگورورفته و پاپوشپاره، خسته از رنج و راه سفر، در آستانه در حیاط ظاهر شدند و توقفی کردند. ظاهرا پدر وقتی جستوخیزهای شادمانه بچههای مدرسه را دید، به تردید افتاد که نکند وقت مناسبی نباشد و شادی کودکانه بچههای مدرسه، بچهاش را حسرتبهدل کند. اما سرانجام وارد حیاط شدند. یکباره نگاهها به طرف پدر و پسر برگشت. بچهها که تا آن زمان کسی را با این شکل و شمایل - لباس سفید بلند بر تن - ندیده بودند، متعجب لحظهای دست از بازی کشیدند... ولی پس از چندی همچنان سرگرم بازی شدند. بچه ناگهان دستش را از دست پدر رها کرد و خیز برداشت تا برای بازی به جمع بچهها برود. پدر پرید و بچه را گرفت و او را از جمع بازداشت و کناری ایستاد. ناظم مدرسه که در حیاط قدم میزد، به سوی پدر و پسر رفت و از مرد پرسید چه کار دارد؟ مرد به عربی حرف میزد و نمیتوانست خواستهاش را به ناظم مدرسه بفهماند. دستش را بهعنوان درخواست کمک جلو برد و نام «فلسطین» را بر زبان آورد. بچهها تصور میکردند کار این مرد، گدایی است. در این اثنا زنگ کلاس زده شد و همه بچهها به کلاس رفتند. من هم ناگزیر دست از کنجکاوی کشیدم و به کلاس رفتم. پس از گذشت دقایقی معلممان وارد کلاس شد. معلم ما که فرد آگاه و روشنی بود، با چشمانی اشکآلود آهی کشید و به زبان ساده - نقل به مضمون- چنین گفت: بچهها اینها پدر و پسر بودند از کشور فلسطین، گدا نیستند؛ آوارهاند. این بلا را انگلیس بر سرشان آورده و آنها را از خانه و کاشانه و کشورشان بیرون کرده و اسرائیل را بهجای آنها نشانده و اینچنین آنها را آواره کرده است. اینان آوارگان فلسطینی هستند. این طفل بیگناه هم آواره فلسطینی است. مادرش و دیگر افراد خانواده در هنگام دفاع از خانه و کاشانهشان کشته شدند. پدر تنها و درمانده اینگونه او را در سرما و گرما به دندان گرفته و بیکس و بیپناه دیار به دیار و شهر به شهر با خود میگرداند. ما هم در حد توانمان پولی جمع و به آنها کمک و راهیشان کردیم. اینها گدا نیستند؛ معلم ما با تأکید میگفت: «اینها گدا نیستند!» در آن سالها درک چندانی از عمق فاجعه نداشتم، بعدها که به دانشگاه راه یافتم و مطالعات و اطلاعاتم دراینباره بیشتر شد و گاه در سالگردها اعلامیههایی از اوضاع اسفبار فلسطینیان بر دیوار بیرونی شمالی مسجد دانشگاه تهران میدیدم، بیشتر دانستم که چه فاجعه هولناکی روی داده است؛ بر عمق رنجها و مصایب فلسطینیان آگاه شدم و دانستم که بعد از جنگ جهانی دوم، استعمار انگلیس با اعلامیه ظالمانه و نکبتبار 1948 بالفور و با همراهی قدرتهای دیگر چه بر سر فلسطینیان بیچاره آورده است و فلسطینیان بیگناه در ازای جنایت هولوکاست نازیها چه تاوان سنگینی پرداختند و چگونه با قساوت و شقاوت تمام خانه و کاشانه و وطنشان به تاراج رفت. اکنون از سال 1335 خورشیدی تا به حال، بالغ بر 60 سال میگذرد. آن مرد میانسال آواره فلسطینی اکنون در دل خاک است و آرزوی رهایی وطن و خلاصی از آوارگی را با خود به گور برده است. آن کودک بیگناه آواره فلسطینی لابد اکنون در آستانه پیری، آرزو به دل همچون بسیار از کودکان بیگناه دیگر فلسطینی، زخم خورده از رنج طولانی سالها آوارگی و زندگی مشقتبار در اردوگاهها، همچنان آواره است. با اینکه فلسطینیان به حداقل دو کشور مستقل در کنار هم راضی شدهاند، این آوارگی با لجاجت اسرائیل و حمایت همهجانبه و سرسختانه زمامداران آمریکا (نمونه بارز آن شناسایی اخیر شهر بیتالمقدس بهعنوان پایتخت اسرائیل و انتقال سفارت که مغایر قوانین بینالملل و قطعنامههای شورای امنیت است) با بیرحمی تمام، همراه با انتظاری دردناک و طولانی همچنان ادامه دارد؛ حتی برای کودکانِ فردای فلسطین نیز. باشد که به همت جامعه جهانی هرچه زودتر حل این قصه پرغصه به جایی برسد و کودکان بیگناه فلسطینی نیز هرچه زودتر در آغوش پرمهر خانواده، از رنج آوارگی رهایی یابند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.