|

داریو آرجنتو از سینما و هیولاهایش می‌گوید

دلهره، وحشت، عشق

داریو آرجنتو (ترجمه سروش شکوئی‌پور): صحنه‌های خون‌ریزی در فیلم‌هایم، انگار به مجالس جشن و میهمانی می‌مانَد! من همواره به دنبال این هستم که چیزی را تزئین کنم، به آن زیبایی و اعتبار ببخشم و سپس با یک خنجر به جانش افتاده و تکه‌تکه‌اش کنم. شاید به این دلیل است که بسیاری از لحظات شوک‌آور فیلم‌هایم، بسیار واقعی به نظر می‌آیند؛ درست در لحظه‌ای که شما انتظارش را ندارید، تمام آنچه را که در ذهنتان ساخته‌ام، می‌کُشم! شاید بتوان تشابهاتی میان من و دیوید لینچ پیدا کرد. البته این شباهت‌ها مربوط به فیلم‌های ما نیستند؛ بلکه فکر می‌کنم رویکرد من و لینچ به سینما بسیار به هم نزدیک است. بله، هردوی ما متعلق به جریان سوررئالیسم هستیم. شاید مثل لینچ، من هم به داستان‌های پلیسی کلاسیک و ایجاد تعلیق در روایت علاقه داشته باشم، اما فیلم‌های من آن روی اسرارآمیز و ازهم‌گسیخته زندگی را آشکار می‌کنند. این امر به دلیل تأثیری است که من از فیلم‌سازان بزرگ جنبش‌های سینمای صامت گرفته‌ام؛ به‌ویژه از اکسپرسیونیست‌های آلمانی و سوررئالیست‌های اسپانیایی. من عاشق لوئیس بونوئل بوده و هستم! سوررئالیسم، خلاقیت شاعرانه را در من پرورش داد، به شکل‌گیری و ساخت بسیاری از فیلم‌هایم کمک کرد، اما مهم‌تر از همه، در نوشتن برایم همچون منبعی از الهام بود. من تنها درباره سوررئالیسمِ بونوئل صحبت نمی‌کنم، بلکه منظورم تکنیکی است که شما با استفاده از آن به ذهنتان اجازه می‌دهید تا آزادانه به هر چیزی سرَک بکشد؛ همچون ولگردی که در خیابان‌ها مشغول پرسه‌زدن است. گاهی اوقات این شرایط بدون آنکه خودتان متوجهش باشید، ترسناک می‌شود و شما فقط وقتی حس ترسِ آن را درک می‌کنید که بر روی صفحه نمایش با آن مواجه می‌شوید. همیشه وقتی مشغول نوشتن فیلم‌نامه هستم دچار وحشت می‌شوم، اما موقع کارگردانی همان متن هیچ حسی ندارم چراکه از نظر من، احساس موقعی به سراغ شما می‌آید که به دنبال کشف آن می‌روید، نه وقتی که درحال پیاده‌سازی آن هستید. تمام هیولاهایی که در فیلم‌های من می‌بینید، درواقع خودِ من هستند و من درون تک‌تک آنها حضور دارم! به تعبیر دیگر شما درحال تماشای من هستید که به شکل هیولا درآمده‌ام. شاید به همین دلیل است که کارهایی که هیولاهای فیلم‌هایم انجام می‌دهند، از نظر من کاملا طبیعی و برای بینندگان، واقعی و قابل درک است. من نویسندگی را هنگامی‌که پسری جوان بودم آغاز کردم. در ابتدا داستان‌هایی خیالی، مانند داستان‌های جن و پری می‌نوشتم. حس می‌کردم که به نوشتن احتیاج دارم؛ انگار که چیزی در درونم مرا به سمت آن هدایت می‌کرد. در تمام طول زندگی‌ام دوست داشتم تا برای دیگران داستان بگویم! اما هیچ‌گاه به فکر رمان‌نویسی یا کلا چیزی غیر از نوشتن فیلم‌نامه نیفتادم. من عاشق فیلم و سینما بودم و این علاقه، برایم هیچ‌گاه محدود به یک ژانر خاص نبوده است. من هر چیزی را که در دنیای سینما رخ می‌دهد، دوست دارم! درواقع با این عقیده ژان لوک گدار، که «سینما جادوست»، با تمام وجود موافقم. به همین دلیل هر نوع فیلمی را تماشا می‌کنم، چراکه از نظر من این سینماست که می‌تواند به هر چیزی معنا و اهمیت ببخشد. اما‌ ای کاش «نقد فیلم» هم می‌توانست همگام با سینما پیش برود! گاهی مواقع با خود فکر می‌کنم که نقد سینمایی، به پایان راهش رسیده و منتقدان فقط به دوباره تعریف‌کردن داستان یا همان «ریویو» بسنده می‌کنند. این امر، منتقد را به کسی مانند گزارشگر برنامه‌های خبری شبیه می‌کند. دلیل آن را نمی‌دانم. شاید به این دلیل است که روزنامه‌ها و مجلات این روزها و در کل رسانه‌های خبری مدرن تغییر کرده‌اند و مثلا به منتقد اجازه نوشتن چند صفحه درباره فیلم را نمی‌دهند. یا شاید این ذائقه مخاطبان است که تغییر کرده. شاید آنها دوست داشته باشند داستان فیلمی را که دیده‌اند یک نفر دیگر هم برایشان تعریف کند یا اصلا بیشتر به حواشی و اخبار علاقه داشته باشند تا بررسی دقیق یک فیلم. ولی هرچه که هست، از نظر من، نقد فیلم یک هنر است که البته امروزه مُرده. ژانر وحشت به‌طور کلی در سینمای امروز، تبدیل به موضوعی پست‌مدرن یا ابزاری برای هجو و طعنه‌زدن شده است. از نظر من، وحشت کاملا موضوعی روان‌شناسانه است؛ چیزی است که در عمق جان شما نفوذ می‌کند، به زیر پوست‌تان می‌رود و ذهن شما را به اختیار خودش درمی‌آورد. چیزی که این روزها در سینمای آسیا و به‌ویژه سینمای کشورهای کره‌جنوبی، ژاپن و تایلند به‌خوبی به آن پرداخته می‌شود ولی به دلیل توزیع نامناسب فیلم‌ها کمتر به آنها توجه می‌شود. همچنین در آمریکای‌جنوبی و آرژانتین فیلم‌های قوی و جالبی در ژانر وحشت ساخته می‌شود که برخی از آنها را فقط می‌توان روی اینترنت پیدا کرد. اما در هالیوود و تا حدود زیادی در اروپا، این ژانر جایگاه خودش را از دست داده و بیشتر به چشم چیزی برای تفریح و کسب درآمد برای اسپانسرها به آن نگاه می‌شود. اما همان‌طور که گفتم، مقوله وحشت در سینما و ایجاد حس ترس از نظر من مقوله بسیار پیچیده‌ای است. موسیقی متن می‌تواند در این راه کمک زیادی کند؛ همانند موسیقی متن فیلم سوسپیریا. خب، سوسپیریا برای من فیلم بسیار ویژه و غریبی بود و طبعا به چیزی خاص احتیاج داشتم تا این بیگانگی و غرابت را به بیننده القا کند؛ نه موسیقی‌ای که صرفا با تصاویر فیلم همراه باشد. به دنبال چیزی بودم که خود به‌تنهایی و بدون تصویر نیز ترس و دلهره را بیافریند. من واقعا موسیقی متن سوسپیریا را دوست دارم. به نظرم در میان تمام فیلم‌هایم، بهترین است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.