اما و اگرهاي وام سنديكايي
بهاءالدین حسینیهاشمی. کارشناس بانکی
وام سندیکایی با مشارکت چند بانک در یک طرح یا پروژه است که یک بانک، بانک اصلی میشود و بقیه بانکها، شریک یا سندیکایی میشوند. یا یک بانک لیدر میشود و باقی بانکها همراه آن میشوند. این نوع وام در مواقعی بهکار گرفته میشود که بانکی از نظر محدودیت سرمایه خود نمیتواند حداکثر وام را بدهد یا سرمایه یک بانک کم باشد. یا بانکی که میتواند حداکثر 25 یا 20 درصد سرمایه پایه خود را به شخص حقیقی و حقوقی تسهیلات دهد. ممکن است 20 درصد سرمایهاش کفایت لازم را نداشته باشد که با برخی بانکها، سندیکایی و چند بانک دیگر مشارکت و ضریبی از سرمایه آنها را هم در آن تسهیلات استفاده میکنند که ریسک اصلی با بانک اول است و بانکهای دیگر هم در این مشارکت استفاده و سود را بهنسبت سرمایه بین هم تقسیم میکنند. زمانی سرمایه بانک کفایت را دارد اما منابع کافی ندارد در چنین مواقعی از منابع سایر بانکها برای تأمین مالی در سرمایههای بزرگ استفاده میکند که باید بانک لیدر طرحهای توجیهی محکمی را تهیه کند و بعد توجیهات را در اختیار سایر بانکها قرار دهد و اگر آنها توجیه بررسی و ارزیابی کارشناسی را قبول کردند، منابع را در اختیار بانک اصلی یا بانک اول قرار میدهند و بانک آن را در اختیار آن طرح و پروژه قرار میدهد که در اینجا نظارت و مسئولیت پرداخت با بانک اول است. یکی از مشکلات این است که بانکها امکانات ندارند. در شرایط فعلی مشکل سندیکایی نیست. کمتر پروژهای داریم بخواهند سرمایهگذاری کنند که بانکهای بزرگ نتوانند انجام دهند. درحالحاضر همه بانکها منابع آزاد کافی برای طرح و پروژه ندارند که آن را به کار گیرند درحالیکه اگر منابع آزاد را در اختیار داشته باشند کفایت سرمایه خودشان کافی است اما منابع کافی برای تأمین سرمایهگذاری ندارند. البته این نوع وام کارگشا و مؤثر است. اینکه بانکها از توان و منابع آزاد همدیگر به جای اینکه از هم استقراض کنند، میتوانند در یک سرمایهگذاری بزرگ با هم مشارکت کنند؛ مثل طرحهای بزرگ پالایشگاهها یا طرحهای راهسازی، راهآهن و پروژههای بزرگ. البته این درحالی است که نمونه این پروژهها را در مترو و آزادراهها داشتیم. بعد از انقلاب پروژههای زیادی با این وامها اجرائی شد. مثلا آزادراه تهران - زنجان - تبریز که با مشارکت بانکهای صادرات، رفاه و ملی اجرا شد. یا مترو که با مشارکت بانک صادرات و تجارت اجرائی شد. یا طرح توسعه نیشکر که با وام سندیکایی بانک صادرات و ملی انجام شد. چهار تا پنج پروژه بزرگ از محل مشارکت و وامهای سندیکایی بانکها اجرائی شد. با این توضیحات برای این نوع وامها اولا بانکها باید منابع آزاد را داشته باشند. مشکل اصلی این است که هماکنون بانکها محدودیت منابع آزاد دارند. بههرحال، وامهای سندیکایی میتواند برای پروژههای بزرگ کارساز باشد. بانک بهتنهایی قادر به تأمین مالی نیست. در همه بانکهای دنیا متداول است پروژههای بزرگ را دو تا سه بانک با مشارکت مختلف به نسبتهای مختلف از توان هم برای سرمایهگذاری استفاده میکنند البته باید با نظارت و موافقت بانک مرکزی باشد. دستورالعمل برای ارائه این نوع وامها وجود دارد و مشکلی دراینباره نیست. بانکها باید خودشان پروژه را پیدا کنند که در آن سرمایهگذاری کنند اگر سرمایه خودشان کافی نباشد، از اعتبار هم استفاده میکنند. در کشورهای دیگر پروژههای بزرگی داشتند که با وام سندیکایی اجرائی شده است. یک بانک میشود لیدر و بانکهای دیگر میشوند کلیدر و تحت شرایطی سرمایهگذاری میکنند و درصد بیشتری هم برای بانک لیدر کارمزد در نظر میگیرند؛ به دلیل پرداخت تسهیلات و نظارت بر آن.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.