|

روزی روزگاری داعش

رضا عبدالکریمی

ریشه داعش به جماعت توحید و جهاد می‌رسد که در سال 1999 توسط ابومصعب الزرقاوی تأسیس شد و در سال 2004 به شبکه القاعده پیوست. این شبکه به همراه چند گروه سلفی دیگر «دولت اسلامی عراق» را تشکیل داد و ابوبکر بغدادی در 18 آوریل 2010 بعد از کشته‌شدن ابوایوب المصری و ابوعمر بغدادی جایگزین آنها شد. با آغاز جنگ داخلی سوریه (که از شش بهمن 89 آغاز شد) نیروهای دولت اسلامی وارد سوریه شدند و در هشت آوریل 2013 نام دولت اسلامی عراق و شام را بر خود نهادند و از آن پس با نام مخفف داعش معروف شدند. آنها به‌سرعت بخش‌هایی از شمال‌شرقی سوریه را تصرف کرده و شهر رقّه را به‌عنوان پایتخت خود انتخاب کردند. جهان‌بینی داعش جهان مورد نظر داعش، با ترکیب قواعد و قوانین جامعه عربستان قرن هفتم میلادی و اجرای آن در قرن 21، از نظر زمان و مکان متوقف مانده است. داعش یک جهان‌بینی توتالیتاریستی دارد که از تکثرگرایی و رقابت‌پذیری سیاسی و تنوع اندیشه به‌شدت دوری می‌کند. در جهان‌بینی داعش، خلافت نه‌فقط یک نهاد سیاسی بلکه یک تعهد مذهبی است که ابزاری برای رستگاری و نجات مسلمانانی است که به دلیل نقض تعهد نسبت به خلافت، دچار معصیت شده‌اند و از آن زمان به بعد امت اسلامی طعم شرافت و نصرت را نچشیده است. پیام تکراری داعش به مسلمانان این بود که آنها باید به بیعت با خلیفه (بغدادی) وفادار باشند و پیمان خود را محترم شمرده و یک زندگی کاملا اسلامی داشته باشند. در این میان جنایات گروه داعش و وحشیگری‌های آنان در این مقال نمی‌گنجد. از اعدام‌های دسته‌جمعی، تصویربرداری از سربریدن اسرا، آتش‌زدن افراد، تجاوز به زنان و خرید و فروش اسرا، همگی ناشی از تلقی قرون وسطایی از زمانه است. گویا آنان در زمان مانده‌اند. جنایات آنها در کشورهای مختلف نمونه بارز نسل‌کشی است که انزجار همه ملت‌ها و قومیت‌های مختلف را برانگیخته است. پایان داعش داعش یک خروجی معنادار و تعریف‌شده در سیستم حرکت دوران گذار از منطق دوقطبی دوران جنگ سرد به منطق چندقطبی است. پیروزی درخشان بر داعش بیش از هرکسی، متعلق به ملت ایران و کشورهایی است که باید آنها را طلایه‌دار حرکت‌های ضدتروریستی خواند. این تلاش‌ها به بهای نثار خون بیش از دو هزار نفر از جوانان این مرزوبوم (شهدای مدافع حرم) به ثمر نشست و نباید مانند جنگ بدر، بازی را تمام‌شده بدانیم. پایان داعش به معنی پایان یک برش از تغییر و تحولات منطقه‌ای است نه به معنای تمام‌شدن همه تحولات. ممکن است مانند داستان القاعده، داعش هم در یک بافت و موضوعی دیگر بازتولید شود. داعش و گروه‌هایی نظیر آن در مقام تمثیل مانند ویروس هستند؛ از بین نمی‌روند بلکه به حالت برزخ‌گونه و زمانی که بتوانند در یک فضای مناسب رشد کنند، تأثیرات خود را احیا می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.