آقای «ممنون»، ممنونم
حسین هاشمپور
اشک که در چشمان آقای «پرویز ممنون» جمع شد، دلم هُری ریخت پایین، از کارگاهش در بوشهر، 9 سال پیش پرسیده بودم و او به یاد روز جدایی از آن بچهها افتاده بود، عکس دستهجمعیشان و «مرغ سحری» که با هم خوانده بودند و اینکه دلش لک زده برای کارگاهی در اصفهان که نمیشود و نمیشود و نمیشود؛ واقعا چرا؟! یک: عصرگاه یکشنبه، آقای پرویز ممنون به هنرآنلاین آمده بود، چندساعتی پس از رونمایی کتابش؛ «تاریخ تئاتر اصفهان» در تئاتر شهر تهران. خواننده این ستون لابد ایشان را میشناسد: استاد بزرگانی مانند عزتالله انتظامی و سوسنخانم تسلیمی؛ بزرگی که 40 سال است مقیم اتریش است و سنت نقالی ایرانی را به زبان آلمانی در اروپا روی صحنه دارد؛ اینها اولین اطلاعاتی است که جستوجوی ساده در گوگل به شما میدهد، اما پرویز ممنون بسیار بیشتر از اینهاست؛ همه از دانش و اعتبار او باخبرند، اما سالهاست در ایران کار اجرا نکرده. دو: استاد شیفته زادگاهش، اصفهان، است؛ دلش میخواهد کاری برای همشهریانش بکند؛ یاد «شبهای نقل اصفهان» که دهه 80 راهش انداخته بود از زبان شیرینش نمیافتد: «مرشد ترابی را برده بودم آنجا و تازه میخواستم از هوشنگ مرادیکرمانی بخواهم بیاید «قصههای مجید» را بخواند، سعید پورصمیمی بیاید و آقای ثابت کسایی (که ایشان را همراهی میکرد) با این صدای زیبایش نمایشنامه برای مردم بخوانند، همیشه همه میگویند بهبه، بلهبله، حتماحتما، اما هیچوقت نمیشود، کمااینکه دیگر تا امروز نشده است». و بهشدت گلایه دارد از وضعیت تئاتر در اصفهان: «مثل زایندهرود شده؛ شورهزار و سنگلاخ؛ ارشاد، شهرداری و حوزه هنری متولیان تئاتر در اصفهان هستند و در این رقابت بزرگ هیچکدام کاری نمیکنند، خیلی بهندرت تئاتری روی صحنه میرود و...». سه: «گروه کوچکی در وین دارم، بهجای تئاتر، روایتگری میکنم، فکر میکنم من نمیتوانم در آنجا داعیه تئاتر داشته باشم، اما میتوانم ادعا کنم از سرزمین قصهها میآیم و خودم روایتگری را برگزیدم، مخاطبان خودم را دارم و حدود 40، 50 شب در سال روی صحنه هستم؛ از روایتهایم؛ از لیلی و مجنون تا شهرزاد و خسرو و شیرین به زبان آلمانی سیدی درست کردهام؛ مثلا همین شهرزاد با ارکستر فیلارمونیک گراف است، اینها روی سایتم هست و مورد توجه قرار گرفته، جالب است بدانید توریستهای آلمانیزبانی که میآیند ایران، حسابی این سیدیها را سفارش میدهند، باید نامههایی که برایم مینویسند را بخوانید؛ همهشان، بدوناستثنا اول مردم ایران را ستایش میکنند و میگویند چقدر نازنینند (و باز بغض میکند). چهار: پرسیدم در این چهار دهه از گروهتان برای حضور در جشنواره تئاتر فجر دعوت شده است؟ تعجب میکند و میگوید: «نه، اجراهای ما آلمانی است، تازه داستانهای ایرانی را بیاییم اینجا آلمانی اجرا کنیم که چه بشود؟» پنج: بدیهی بود اولین پرسشم از دکتر ممنون این باشد که «چرا برای زندگی به ایران برنمیگردد؟» او مکثی کرد و گفت: «من آنجا هستم، چون میتوانم کار کنم، آنجا لکوموتیو تئاتر روی ریل است، اما اینجا همکاران میگویند لکوموتیو روی شن است». میگوید: «آنجا با سوبسیدی که دولت برای فقط 20 شب تئاتر در سال به گروهها میدهد میشود همه سال را زندگی کرد؛ البته به این مبلغ باید پول بلیتفروشی هم اضافه شود، به من هفت سال اول حضورم این سوبسید را نمیدادند، اما وقتی به آنها ثابت شد من دارم به صورت حرفهای این کار را میکنم، به من هم دادهاند و تا امروز هم هر سال این سوبسید را گرفتهام، موظفم 20 شب در سال در وین تئاتر روی صحنه ببرم که من حدود 40، 50 شب این کار را میکنم». و من با خودم میگویم چه کاری است، پیرمرد برگردد اینجا چهکار کند؟ آنجا پرچم فرهنگ ایران را به آلمانی برافراشته از سرمان هم زیاد است. وقت رفتن تذکر میدهد: «لطفا ننویسید پروفسور ممنون، همین صفت آرتیست برايمان کافی است»؛ اشارهاش به عنوان افتخاری «پروفسور» است که سه سال پیش رئیسجمهور اتریش به او اهدا کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.