|

وزرای دفاع ائتلاف نظامی کشورهای اسلامی در ریاض گردهم‌ آمدند

در سوداي تطهیر سعودی

محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی و معمار سیاست منطقه‌ای تهاجمی عربستان، رهبری ائتلافی نظامی را برعهده گرفته که می‌گوید هدفش ریشه‌کن‌کردن تروریسم در منطقه است. اما منتقدان از این می‌ترسند که به‌راه‌افتادن چنین گروهی در منطقه بحران میان پادشاهی عربستان‌سعودی و ایران را عمیق‌تر کند. روز یکشنبه وزرای دفاع 41 کشور مسلمان در ریاض گردهم آمدند و برای دومین‌بار در نشست ائتلاف نظامی کشورهای اسلامی شرکت کردند؛ ائتلافی که دو سال پیش عربستان‌سعودی آن را به‌راه انداخت و در آن زمان هدفش را مبارزه با گروه تروریستی داعش عنوان کرد که به گفته رهبران این ائتلاف چهره اسلام را مخدوش کرده است. از آن زمان تا روز یکشنبه این ائتلاف فقط در حد یک اسم باقی مانده بود اما حمله روز جمعه به مسجدی در مصر که ده‌ها کشته برجای گذاشت موتور محرک دومین گردهمایی این گروه شد. به‌گزارش رویترز به‌نقل از مقامات این ائتلاف، کشورهای عضو این گروه می‌توانند از کمک‌های دیگر کشورهای این گروه استفاده کنند یا خود بخشی از کمک‌ها باشند؛ شرکت در این کمک‌ها داوطلبانه است و عضویت در این گروه هیچ اجباری بر اعضا تحمیل نمی‌کند. این کمک‌ها می‌تواند شامل کمک‌های نظامی، مالی، لجستیکی و امنیتی باشد. این گروه که پایگاه آن در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، است به‌لحاظ مالی و ایدئولوژیکی در مبارزه با تروریسم همکاری خواهد کرد. محمد بن‌سلمان در این گردهمایی به وزرای دفاع کشورهای مسلمان خاورمیانه، آفریقا و آسیا گفت: «بزرگ‌ترین تهدید از سوی تروریسم و افراط‌گرایی فقط کشتن مردم بی‌گناه و نفرت‌پراکنی نیست، بلکه همچنین خدشه واردکردن به آبروی دین ما و تحریف اعتقادات ماست». محمد بن‌سلمان با تأکید بر شکست تروریسم در بسیاری از کشورهای اسلامی گفت: «ما این راه را تا نابودی کامل آن از روی زمین ادامه خواهیم داد». ولیعهد عربستان سعودی حمله تروریستی به مسجد «الروضه» در منطقه سینای مصر را تسلیت گفت و تأکید کرد که همه کشورهای عضو این ائتلاف در مبارزه با تروریسم در کنار دولت مصر هستند. غایبان نشست ایران، عراق، سوریه و قطر کشورهای اسلامی غایب این نشست یک‌روزه بودند و از یمن هم نماینده دولت تحت حمایت عربستان سعودی در این گردهمایی حضور داشت. قطر دو سال پیش و در آغاز تأسیس این ائتلاف بخشی از آن بود اما با توجه به اختلافات اخیر عربستان‌سعودی و هم‌پیمانان منطقه‌ای این کشور، قطر از این ائتلاف حذف شد. تأکید بر افراط‌گرایی و اندیشه‌های افراطی خشونت‌آمیز و همراه‌کردن آنها با موضوع تروریسم، تم اصلی این همایش بود. محمد‌ بن‌سلمان پیش‌تر گفته بود می‌خواهد اسلامی میانه‌رو را در عربستان‌سعودی احیا کند. گرچه بسیاری گمان می‌کردند محمد بن‌سلمان مقابله با ایران را هم در این گردهمایی بگنجاند یا دست‌کم از فرصت پیش‌آمده برای مطرح‌کردن این موضوع استفاده کند، در بیانیه پایانی این نشست رویارویی با ایران جایی نداشت. ژنرال عبدالله صالح، از فرمانده‌های نظامی عربستان سعودی و دبیرکل «ائتلاف اسلامی برای مبارزه با تروریسم»، هم به خبرنگاران گفت که هدف این نشست و برنامه‌های اجرائی آن «ایجاد یک بلوک سنی برای مقابله با ایران نیست». این ژنرال عربستان سعودی در حاشیه این نشست گفت: «دشمن تروریسم است؛ فرقه‌ها یا مذاهب یا نژادها نیستند». او در پاسخ به این پرسش که «چطور قطر دعوت نشده است»، گفت که قطر را دعوت نکرده‌اند تا بتوانند راحت‌تر برای کارهای عملیاتی و اجرائی، اجماع به‌دست آورند. جان‌گرفتن دوباره این ائتلاف با هدف مبارزه با تروریسم آن‌هم زمانی که داعش تا حدود زیادی در سوریه و عراق شکست خورده، علامت سؤال‌های بسیاری را به وجود آورده ‌است. دویچه‌وله در گزارشی دراین‌باره نوشت: برای ولیعهد جوان عربستان که کنترل کشورش را به‌تمامی در دستان خود گرفته، این ائتلاف راهی است برای اثبات خود به‌عنوان رهبر جهان عرب، آن هم زمانی که رهبری آمریکا در منطقه به چالش کشیده شده است. آن‌طور که سباستین سونر، یکی از اعضای ارشد شورای روابط خارجی آلمان، به دویچه‌وله گفته: «این ائتلاف حاوی این پیام روشن به جهان اسلام و عرب است که عربستان سعودی همچنان می‌خواهد مهم‌ترین نقش را در سیاست‌های منطقه‌ای داشته باشد و یکی دیگر از کارکردهای این گروه هم مطمئنا مقابله با ایران است». این محقق همچنین می‌گوید: «عربستان‌سعودی می‌خواهد خود را به‌عنوان کشوری پیشرو در مبارزه با افراطی‌گری و تروریسم معرفی کند و از این طریق تصویر خود به‌عنوان حامی رادیکالیسم و افراطی‌گرایی را پاک کند. به همین منظور مبارزه با تروریسم به‌عنوان محور اصلی شعارهای بن‌سلمان در به‌تصویرکشیدن خود به‌عنوان رهبر مترقی و سکولار «عربستان سعودی جدید» در نظر گرفته شده است». مسئله دیگری که از دید دویچه‌وله همچنان محل تردید است، چندوچون هماهنگی بین کشورهایی است که دیدگاه‌های مختلفی درباره گروه‌هایی نظیر اخوان‌المسلمین، حزب‌الله لبنان و حماس دارند. نخستین نشست این ائتلاف در سال ۲۰۱۵ به پیشنهاد شخص محمد بن‌سلمان و عربستان سعودی برای ایجاد اتحاد بین کشورهای سنی اسلامی برای مبارزه با تروریسم برنامه‌ریزی شد. اما «رویترز» می‌گوید این انتقاد هم مطرح شده که عربستان سعودی به‌واسطه این ائتلاف و ارائه مزایای مالی به کشورهای فقیر اسلامی در آفریقا و آسیا مایل است سیاست‌های منطقه‌ای خود را پیش ببرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.