زنگ خطر جدی برای ایران
محمدعلی عسگری
اینکه رئیس ستاد ارتش اسرائیل با یک رسانه سعودی گفتوگو کرده و در آن از «تبادل اطلاعات با عربستان جهت مقابله با ایران» سخن میگوید و از سوی دیگر مفتی عربستانی فتوا میدهد که میشود برای مقابله با حزبالله و ایران از اسرائیل کمک گرفت، اتفاقات سادهای نیست. صحبت بر سر اینکه چه شد که کار به اینجا رسید یا اینکه چه عواملی دستاندرکار بودند که دو کشور اسلامی یعنی ایران و عربستان را به چنان نقطهای رساندند، دیگر سودی ندارد. فقط صحبت بر سر ابعاد این همکاری و نحوه مقابله با آن است که میتواند تا حدودی گرهگشا باشد. عبدالباری عطوان، تحلیلگر معروف عرب، با اشاره به مصاحبه گادی آیزنکوف، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل، با پایگاه اینترنتی «ایلاف» نوشت: «این اظهارات به آن معناست که یک ائتلاف نظامی بین ریاض و تلآویو در حال تثبیتشدن است زیرا مبادله اطلاعات نظامی بین ارتشها بیشتر در زمان جنگ و در چارچوب ائتلاف ضد یک دشمن مشترک انجام میشود». به عبارتی روشنتر اینکه رئیس ستاد ارتش اسرائیل میگوید ما حاضر به تبادل اطلاعات هستیم به معنای آن است که برای یک حمله بزرگ مشغول جمعآوری اطلاعات لازم و مشترک هستیم. البته شاید بشود این تحلیل را کمی تا قسمتی شتابزده دانست. اما فراتر از این مصاحبه مهم و روشنگر که در آن بهشدت روی اشتراکات عربستان و اسرائیل در مقابله با ایران و حزبالله تأکید شده است، میتوان خبرهای دیگری را هم در نظر گرفت که درمجموع بیانگر تهیه مقدمات لازم برای اجرای یک سناریوی خطرناک علیه حزبالله و ایران است. برای مثال شبکه الجزیره با نقل از همین مصاحبه اضافه کرد: «منابع اسرائیلی گفتند بنیامین نتانیاهو از پیش نسبت به این مصاحبه اطلاع داشته و در جریان آن بوده است». وی همچنین در پیامی توییتری نوشت: «دولتهای پیشرو عربی مانند عربستان، امارات و مصر و بسیاری دیگر از همسایگان عرب تهدید ایران را همانطور میبینند که اسرائیل میبیند و این کاملا درست است». در کنار اینها میشود از سفر مخفیانه محمدبنسلمان به تلآویو حدود دو ماه پیش یا سفر جرد کوشنر، داماد ترامپ، به عربستان در یک ماه پیش یا استعفای اجباری سعد حریری از ریاض در دو هفته پیش و آمادگی نظامی اسرائیل برای حمله به لبنان در همان زمان و بعد تکذیب منابع اسرائیلی با این بهانه که عربستان قصد دارد «بخش کثیف این جنگ» را برعهده ما بگذارد و درنهایت اظهارات عادل الجبیر، وزیر خارجه عربستان، مبنی بر اینکه در لبنان دیگر «کاسه صبرمان لبریز» شده است، یاد کرد که گویی همه با سرعتی سرسامآور در یک جهت به پیش برده میشود؛ همان جهتی که از یک سال پیش دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده بود و بعد هم در نشست مهم و مشترکی که با مقامات ارشد کاخ سفید و فرماندهان نظامی آمریکا داشت بر آن تأکید و به صراحت هدف آمریکا را در شرایط کنونی علیه ایران برملا کرد؛ هدفی که دارای دو اهرم مشخص بود: یکی بازگرداندن تحریمها از هر راه ممکن و دیگری مقابله با قدرت نفوذ منطقهای ایران. هدف نخست را خود آمریکا به کمک متحدان اروپاییاش تعقیب میکند و هدف دوم به عربستان سعودی سپرده شد تا با همکاری اسرائیل آن را دنبال کند. دراینمیان برخی تحلیلگران ائتلاف سهگانه عربستان، آمریکا و اسرائیل علیه ایران را یک بازی نمایشی و بیشتر با هدف تخریب و تجزیه عربستان میبینند و میگویند درواقع اسرائیل و آمریکا هیچکدام خود مایل به ورود به یک درگیری نظامی مستقیم و پرهزینه با ایران نیستند و بنابراین صرفا میخواهند عربستان را وارد این بازی کنند. آنها با الگوگرفتن از تجربه جنگ عراق علیه ایران در سالهای گذشته میگویند در صورت وقوع چنین جنگی، دو کشور مدعی و قدرتمند منطقه تضعیف شده و در درازمدت دچار فروپاشی و تجزیه میشوند. (بگذریم که عربستان نیز با دریافت همین برداشت تلاش میکند آمریکا یا اسرائیل را به این درگیری بکشاند!). اما برخی دیگر بر این باورند این بار ائتلافی جدی علیه ایران شکل گرفته است که هدف اصلیاش در درجه اول قطع شاخههای نفوذ منطقهای ایران - از لبنان گرفته تا یمن - و در درجه دوم واردآوردن فشارهای سیاسی و اقتصادی توأم با آن به منظور فروپاشی نظام از داخل است. بههرحال هرکدام از این تحلیلها که در نظر گرفته شود وضعیت متفاوت و نیازمند هوشیاری را برای کشور ما ترسیم میکند که باید هرچه زودتر برای آن تدبیری اندیشید. اگر ایران در برابر تهدیدهای ترامپ مبنی بر پارهکردن برجام تاکنون توانسته است از راههای قانونی و بهویژه با همکاری با کشورهای اروپایی مقاومت کند، در برابر تهدید مستقیم عربستان و اسرائیل نیز با گشودن درهای همکاری به روی متحدان منطقهای بهویژه کشورهای عرب میتواند شرایط را در کنترل بگیرد. دراینمیان دولتهای اردن، قطر، کویت، عمان و بهویژه مصر از اولویت بیشتری برخوردار بوده و در چنین شرایطی میتوانند به جای همراهی و همسویی با عربستان در کنار ایران قرار گرفته یا دستکم از مواضع افراطی عربستان نسبت به ایران فاصله بگیرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.