ترکیه میگوید آمریکا ارسال سلاح برای کُردهای سوریه را متوقف میکند
گامی بهسوی آنکارا
سرنوشت کُردهای سوریه فردای پایان حضور داعش در این کشور همواره مانند سؤالی بیجواب بوده است. یگانهای مدافع خلق، شاخه نظامی کردهای سوریه، در سالهای اخیر یکی از متحدان اصلی آمریکا در مبارزه با داعش بوده و باوجود فشارهای ترکیه، دولت آمریکا، چه در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما و چه در یک سال اخیر و قدرتگرفتن دونالد ترامپ با تجهیزات نظامی و پشتیبانی هوایی در عملیاتها حمایت خود را ادامه داده است. بااینحال تماس تلفنی روز جمعه دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، احتمالا ورق را تا حدود زیادی به نفع آنکارا برمیگرداند، هرچند روایتها از این تماس تلفنی تا حدودی متفاوت بوده است. کوتاهزمانی پس از این تماس تلفنی، مولود چاووشاوغلو، وزیر خارجه ترکیه، اعلام کرد ترامپ در گفتوگوی خود به اردوغان اطمینانخاطر داده که واشنگتن از این پس ارسال تجهیزات نظامی به کردهای سوریه را متوقف میکند. بهگزارش واشنگتنپست، بهگفته چاووشاوغلو، ترامپ در این تماس تلفنی گفته، «دستورات مشخصی» صادر کرده که از این پس هیچ اسلحهای در اختیار نیروهای کُرد سوری قرار نگیرد. وزیر خارجه ترکیه با اعلام اینکه آنکارا از تصمیم رئیسجمهوری آمریکا استقبال میکند، افزود ترکیه خواستار اجرای آن در عمل است. بااینحال بیانیهای که چند ساعت بعد از سوی دفتر ریاستجمهوری ترکیه منتشر شد، نه اظهارات چاووشاوغلو را تأیید کرد و نه تکذیب. در این بیانیه آمده بود: «اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه و دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، درباره روابط دوجانبه میان ترکیه و آمریکا گفتوگو کردند و به تبادلنظر درباره بحران سوریه و مسائل منطقهای پرداختند». ترامپ هم که اکنون در فلوریدا در تعطیلات بهسر میبرد، جمعه در یک پیام توییتری نوشته بود: «امروز صبح با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، درباره بازگرداندن صلح به این آشفتهبازار خاورمیانه که به ارث بردم، صحبت خواهم کرد». بیانیه کاخ سفید هم گرچه تا حدودی اظهارات وزیر خارجه ترکیه را تأیید میکرد، اما در آن مشخصا از یگانهای مدافع خلق نامی برده نشده بود: «ترامپ به اردوغان گفت که آمریکا در برنامه حمایت از متحدان خود در سوریه تغییراتی ایجاد میکند». در بیانیه کاخ سفید آمده است: «دو رهبر درعینحال درباره خرید تجهیزات نظامی از آمریکا صحبت کردند و تأکید کردند در گذار به سوی دوره ثبات باید از عدم بازگشت داعش مطمئن شد. کاخ سفید همچنین این اقدام را در ادامه سیاستهای پیشین آمریکا خوانده و اعلام کرد آزادی رقه که زمانی پایتخت خودخوانده داعش در سوریه بود، به دست نیروهای کرد سوریه صورت گرفت. دولت ترامپ در ماه می گذشته اعلام کرد که برای شرکت در عملیات آزادسازی رقه سلاح در اختیار کردها میگذارد. آمریکا پیش از این اعراب عضو این ائتلاف را مسلح کرده بود. موضع اخیر ایالات متحده درصورت عملیشدن میتواند به کاهش تنش میان واشنگتن و آنکارا منجر شود؛ دو کشور متحد ناتو که از زمان ریاستجمهوری باراک اوباما درباره چگونگی مبارزه با داعش در سوریه و رویکرد آمریکا در برابر کردهای سوری اختلافاتی جدی داشتهاند. ترکیه مبارزان کُرد سوری را از همپیمانان حزب کارگران کردستان (پکک) میداند و این گروه را تروریستی تلقی میکند. آنکارا از زمان قدرتگرفتن کُردهای سوریه در بخشهایی از شمال این کشور، از قیام کردهای ترکیه میهراسد و ازهمینرو بارها مواضع یگانهای مدافع خلق در خاک سوریه را مورد هدف قرار داده است. چاووشاوغلو روز جمعه دوباره تکرار کرد که از نظر حکومت ترکیه، یگانهای مدافع خلق یک «تهدید» تلقی میشوند که به گفته او، هدفشان تقسیم خاک سوریه است. هفته گذشته رجب طیب اردوغان اعلام کرد یگانهای مدافع خلق باید از منطقه عفرین در شمالغرب سوریه بیرون رانده شوند. او به اعضای حزب حاکم «عدالت و توسعه» در آنکارا گفت: «ما باید عفرین را از ساختاری که سازمان تروریستی یگانهای مدافع خلق نامیده میشود پاکسازی کنیم». بااینحال آمریکا نگاه متفاوتی به یگانهای مدافع خلق داشته و آنها را کارآمدترین نیروی زمینی برای مبارزه با داعش میداند. در این میان به نظر میرسد تصمیم اخیر ترامپ که در گفتوگو با اردوغان مطرح شده، وزارت دفاع و خارجه آمریکا را خلعسلاح کرده است. مقامات هر دو وزارتخانه که بهطور معمول باید از تغییر سیاست آمریکا در قبال کردهای سوریه مطلع شوند، در گفتوگو با رسانههای آمریکایی گفتهاند که از این تغییروتحولات مطلع نبودهاند. بااینحساب احتمالا حتی کردهای سوریه هم از این تصمیم ترامپ آگاه نبودهاند. فارغ از اینکه تغییرات موردنظر آمریکا در برنامه حمایت از متحدانش در سوریه چگونه عملی خواهد شد، به نظر میرسد آمریکا برنامه دارد خاک سوریه را ترک نکند. روز گذشته دو مقام آمریکایی به شرط ناشناسماندن به خبرگزاری رویترز گفتند که پنتاگون احتمالا در روزهای آتی اعلام خواهد کرد تعداد نیروهای آمریکایی حاضر در سوریه حدود دوهزار نفر است. ارتش آمریکا پیشتر بهصورت رسمی تعداد نیروهای خود در سوریه را حدود 500 نفر اعلام کرده بود که بیشتر آنها حامی نیروهای دموکراتیک سوریهاند که گروهی متشکل از جنگجویان کرد و عرب هستند. به گزارش رویترز، این به معنای افزایش نیروهای آمریکایی در سوریه نیست، بلکه اینبار شمار دقیق نیروها مشخص میشود. پیشتر تعداد نیروهای آمریکایی در عراق پنجهزار و 262 نفر و در سوریه 53 نفر اعلام شده بود، اما آنطور که مقامات رسمی در گذشته گفته بودند، تعداد دقیق آنها در هر کشور بیشتر از آمار اعلامشده است.
شکلگيري اتحادهاي تازه در خاورميانه
سلمان رافي شيخ . مترجم: احمدرضا احساني
به آهستگي اما به طور حتم جنگهاي جديدي در خاورميانه در حال شکلگيري است. درحاليکه گفته ميشود توافق هستهاي ميان ايران و آمريكا پايان يافته و تنها در انتظار اعلام رسمي است اما بين اين دو کشور به طور مستقيم جنگي روي نخواهد داد؛ اين در شرايطي است كه بازي ماهرانهاي در حال طرحريزي است. همانگونه که تهاجم آمريکا به عراق و حوادث پس از آن زمينههاي لازم را براي گرفتارشدن عراق و سوريه در آشوب داعش فراهم کرد، جنگ عليه اين گروه تروريستي نيز در حال فروبردن منطقه در باتلاق جنگهاي داخلي است.به نظر ميرسد اين بار اختلافات قومي به جاي بنيادگرايي مذهبي، نيروي محرکه اين درگيريها خواهد بود. در هر حال هدف يکي است؛ مشغولنگهداشتن انرژيخيزترين منطقه جهان در جنگ و جلوگيري از آنکه اين کشورها بتوانند ثروت نفتي خود را به اهرمهاي قدرت اقتصادي و نظامي تبديل كنند. کُردهاي خاورميانه که در تمام اين منطقه پراکندهاند، در خط مقدم اين جنگ در حال شکلگيري قرار دارند و برخي از قدرتها از آنها براي برافروختن جنگ استفاده ميکنند.بنابراين رأي کردستان عراق به استقلال تنها يک رأي ساده براي تشکيل يک دولت جديد نبود؛ برعکس اقدامي نابخردانه بود براي برافروختن جنگي حتي بزرگتر از آن چيزي که در پنج سال اخير شاهدش بودهايم. در اين ميان برخي قدرتها يعني اسرائيل و متحد اصلياش ايالات متحده به طور مستقيم و غيرمستقيم از تشکيل کردستان مستقل حمايت ميکنند و از طرفي ديگر قدرتهايي مانند ترکيه، سوريه، عراق و ايران بهشدت مخالف تشکيل دولتي جديد در منطقه هستند. همچنين درحاليکه مسئله استقلال کردستان از سويي باعث شکاف سياسي عراق شد، از طرفي ديگر رقباي قبلي منطقه يعني ايران و ترکيه را به سمت تشکيل اتحادي استراتژيک سوق داد.بنابراين جاي تعجب ندارد که چرا تهران در پاسخ به اين تغييرات سريع منطقهاي، به دنبال ترميم رابطه خود با ترکيه است. دليلش بسيار ساده است؛ ايران از شيعيان عراق و دولت مشروع سوريه حمايت ميکند و سناريوي عراق و سوريه تماما بر سر کنترل ميادين نفتي و راههاي ارتباطي نوشته شده است. به همين دليل است که ائتلاف آمريکا-اسرائيل-عربستان ابتدا باعث شد جنگ در منطقه از طريق داعش گسترش يابد و اکنون آنان ميخواهند از طريق كردستان، ايران را وادار کنند تا وارد اين بازي شود و خود را گرفتار كند.رجب طيب اردوغان، رئيسجمهوري تركيه درباره همهپرسي كردستان ميگويد به جز اسرائيل، هيچ دولتي اين همهپرسي را به رسميت نشناخته و رفراندومي که با همراهي موساد انجام شده باشد، مشروعيتي ندارد. حسن روحاني، رئيسجمهوري ايران هم در پاسخ به آن گفت: «ترکيه، ايران و عراق هيچ انتخاب ديگري ندارند، جز آنکه براي حفاظت از اهداف راهبردي خود در منطقه اقدامات جدي و ضروري انجام دهند».عراق نيز بر اين باور است كه بدون چراغ سبز واشنگتن چنين رفراندومي محقق نميشد. سوءظن عراق و همچنين متحدانش از اين واقعيت سرچشمه ميگيرد که تحريک کردها به برگزاري همهپرسي و تصرف منطقه باارزش عراق يعني کرکوک، به طور اجتنابناپذيري به جنگي جديد ميانجامد. علاوه بر اين با توجه به نزديکي ميان ايران و ترکيه بر سر کردها ممکن است آنكارا نيز با هدف تضعيف موضع کردها در عراق و در راستاي تضعيف موقعيت آنها در ترکيه و سوريه، وارد اين بازي شود.سوريه، عراق و ترکيه پيشينه بدي در ارتباط با کردها دارند اما موقعيت ايران تا حدودي با آنها متفاوت است؛ موضع اين کشور در حال تغييري کوچک اما بسيار پراهميت است. به همين دليل و با توجه به وضعيت ژئوپليتيک در حال تحول منطقه، تهران در آستانه برگزاري اين همهپرسي، دست به فعاليتهاي سياسي بيشماري زد.اين تغييرات در حالي رقم خورد كه زلمي خليل زاد، سفير سابق آمريکا در عراق، در توييتي نوشت كه نيروهاي عراقي شامل گروههاي نظامي شيعه حشدالشعبي، در حال تدارک براي «تهاجمي وسيع» به کردستان هستند. او ميگويد بر اساس اعلاميه قبلي شوراي امنيت اقليم کردستان مبني بر اينکه «تحرکات غيرعادي» و «پيامهاي خطرناکي» دريافت کرده، چنين هشداري داده است. اما اين سخنان تبليغاتي بخشي از راهبرد جديد براي پروژه جنگسازي در خاورميانه است. هرچند ايالات متحده رسما با برگزاري همهپرسي اقليم مخالفت کرده اما اين کشور به همراه اسرائيل کماکان متحد اصلي کردها محسوب ميشوند و هر دو خواهان گسترش جنگ هستند؛ چراكه تنها از طريق اين جنگهاي مداوم است که اسرائيل ميتواند حريف قدر خود ايران و همچنين حزبالله را مشغول نگه دارد و تنها از طريق چنين جنگهايي است كه صنايع تسليحاتي آمريکا که در دولت دونالد ترامپ، رئيسجمهوري آمريكا، نماينده واقعي پيدا کرده، ميتواند به سودهاي سرشار دست يابد. همه ميدانيم که اين جنگسازيها در گذشته چگونه برنامهريزي شده است و چيزي که اکنون شاهد آن هستيم کمابيش تکرار همان الگوي سابق است. منبع: New Eastern Outlook
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.