اميد بازنشستگان به تصميمات دولت و مجلس
علياصغر بيات: در ميان مجموعه تحولات و رخدادهاي منجر به شکلگيري، استقرار و قوام نظام بيمههاي اجتماعي و بازنشستگي کشور و شرايطي که اين سازوکار مدرن حمايت اجتماعي امروز با آن مواجه است، تحولات و رخدادهايي هستند که از حيث تأثيرگذاري- چه مثبت و چه منفي- بر اين سازوکار اهميت ويژهاي دارند؛ تحولاتي مانند تأسيس سازمان بيمههاي اجتماعي کارگران در دوره دولت ملي دکتر مصدق، تصويب قانون تأمين اجتماعي و تأسيس سازمان تأمين اجتماعي در سال 1354، تصويب اصل 29 قانون اساسي (که برخورداري از تأمين اجتماعي را حق يکايک آحاد جامعه و تکليف دولت معرفي ميکند)، تصويب قانون ساختار سازماني نظام جامع رفاه و تأمين اجتماعي در سال 1383 (هرچند اين قانون مترقي و پيشرو به شکل کامل اجرائي نشد)، تصويب قوانين متعدد کاهنده متوسط سن بازنشستگي و نيز معافيتهاي بيمهاي براي گروهي از مشاغل (که موجب ناپايداري منابع ورودي صندوقهاي بازنشستگي و برهمخوردن توازن منابع و مصارف اين صندوقها شده است) و... از جمله اين تحولات به شمار ميروند. مجموعه اين تحولات شکلدهنده شرايطي است که چندسالي است کارشناسان و پژوهشگران اين حوزه از آن تحت عنوان ابرچالش صندوقهاي بازنشستگي ياد ميکنند.در اين ميان اگرچه هنگام تصويب خطوط کلي برنامه ششم توسعه، بحران نظام بازنشستگي کشور در کنار مسائلي مانند بحران آب و بحران محيطزيست در صدر فهرست مشکلات اصلي نيازمند اتخاذ تدابير عاجل و فوري در سالهاي اجراي اين برنامه قرار گرفت و تصميماتي نيز در اين زمينه اتخاذ شد، اما واقعيت آن است که با وجود همه هشدارهاي کارشناسان و با وجود پديدارشدن نشانههاي اوليه بحران (مانند وابستگي کامل صندوق بازنشستگي لشکري به منابع دولت و نيز وابستگي بالغ بر 70درصدي صندوق بازنشستگي کشوري به کمکهاي دولتي براي پرداخت مستمري اقشار تحت پوشش و برهمخوردن توازن منابع و مصارف جاري سازمان تأمين اجتماعي بهعنوان مهمترين و فراگيرترين صندوق بازنشستگي کشور) تاکنون کمتر شاهد تمرکز نظام تصميمسازي و تصميمگيري کشور بر اين مشکل مهم ملي بودهايم. آنچه در روزهاي اخير در نهاد قانونگذاري کشور و نيز در کميسيونهاي تخصصي دولت در قالب ارائه گزارش تخصصي مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي درباره نظام بازنشستگي کشور، برگزاري جلسه غيرعلني مجلس با حضور وزير تعاون، کار و رفاه اجتماعي و مديرعامل سازمان تأمين اجتماعي و نيز بررسي ابعاد موضوع چالش صندوقهاي بازنشستگي در کارگروههاي تخصصي دولت در جريان است، از اين حيث اميدبخش است که به نظر ميرسد سرانجام تلاشهاي روشنگرانه دغدغهمندان، کارشناسان و پژوهشگران و پيگيريهاي مجدانه سازمان تأمين اجتماعي با همراهي فعالان کارگري، کارفرمايي و بازنشستگان براي جلب توجه عمومي به ابعاد نگرانکننده چالش برهمخوردن توازن منابع و مصارف اين سازمان (که در حال حاضر متولي اصلي تأمين معيشت بالغ بر پنج ميليون نفر از بازنشستگان و مستمريبگيران و اعضاي خانواده آنان و در مجموع متولي ارائه خدمات بيمهاي و درماني به بالغ بر نيمي از جمعيت کشور است) به نتيجه رسيده و موضوع اتخاذ تدابير فوري، عاجل و کارشناسي براي پيشگيري از درغلتيدن اين سازمان به چالهاي که امروز برخي از صندوقهاي بازنشستگي کشوري در آن گرفتار شده و بدون کمک دولت قادر به پرداخت مستمري اقشار تحت پوشش خود نيستند، در کانون توجه نهاد قانونگذاري کشور و نيز نهاد دولت قرار گرفته است. جلسه اخير غيرعلني مجلس شوراي اسلامي براي بررسي دغدغههاي سازمان تأمين اجتماعي از آن جهت براي شرکاي اجتماعي اين سازمان (بهويژه بيمهشدگان و مستمريبگيران و نيز کارفرمايان ذينفع در اين سازمان) اهميت دوچندان دارد که بررسيهاي علمي حکايت از آن دارد که در کنار عواملي مانند سير عادي فعاليت صندوقهاي بازنشستگي و افزايش تعداد بازنشستگان و استفادهکنندگان از خدمات در مقايسه با تعداد بيمهپردازان در گذر زمان (که فرايندي طبيعي و منطقي و در عين حال قابل پيشبيني در عمر هر صندوق بيمه اجتماعي و بازنشستگي است)، نميتوان از نقش و تأثيرگذاري عواملي مانند برخي مداخلات غيربيمهاي در قالب انواع طرحها و لوايح غيرکارشناسي، مشکلات دولتها در ايفاي تعهدات قانوني و نيز انجامنشدن بهموقع اصلاحات بيمهاي با توجه به شرايط جديد فعاليت اين صندوقها در بروز وضعيتي که امروزه نظام بازنشستگي کشور با آن دست به گريبان است، گذشت و اميد ميرود رويکرد جديد مجلس شوراي اسلامي و نهاد دولت براي ريشهيابي و اصلاح مشکلات اين سيستم که سرآغاز جدي آن را ميتوان برگزاري جلسه اخير در نهاد قانونگذاري کشور دانست، منجر به اتخاذ تدابيري علمي، هوشمندانه و کارشناسيشده براي حفظ و استمرار و توسعه خدمات سازمان تأمين اجتماعي به جامعه هدف شود و از اين پس شاهد دقت نظر بيشتر تصميمگيران در بررسي طرحها و لوايح مغاير با سازوکارهاي بيمهاي باشيم. *رئيس کانون عالي بازنشستگان و مستمريبگيران سازمان تأمين اجتماعي
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.