پیشبینی، تخصص و مدیریت بحران لازم است
بهروز غریبپور
تمام آحاد یک کشور میتوانند درباره زلزله همدردی کنند، چنانکه اکنون نیز همدردی میکنند. هنرمندان یا ورزشکاران به دلیل محبوبیتی که بخشی از آنها دارند و نفوذی که بخشی از آنها حتی بیش از محبوبیت دارند، میزان مشارکت را در همدردی بالا میبرند، اما عملا در چنین مسائلی آنچه بیش از همه مهم است، مدیریت بحران است. شاید در میان هنرمندان کسانی باشند که در مدیریت بحران کمک کنند، ولی مثل خود هنر که احتیاج به تخصص دارد، مدیریت بحران نیز یک نوع تخصص است و نمیتوانیم تصور کنیم که صرفا با ورود و حضور هنرمندان، ورزشکاران یا صاحبنامان سیاسی و اجتماعی در این قضیه واقعا میتوان مشکل جمعیتی را حل کرد که آوار بر سرشان خراب شده است، عزیزانشان را از دست دادهاند، احتیاج به مداوا دارند یا به کمک مالی نیاز دارند. متأسفانه چه پیش از انقلاب و چه پس از انقلاب، از آنچه در زلزلهها در ایران اتفاق افتاده است، نیاموختهایم و درس نگرفتهایم؛ اینکه چگونه پیشبینی کنیم و چگونه به مرحله اجرا دربیاوریم. تجربیاتی مانند زلزله بوئینزهرا و بم و بعد از آن داشتهایم که همواره و در تمام موارد مشخص شده است که ما برای بحران چارهاندیشی و مدیریت نکردهایم. خود این قضیه ضایعه اصلی است. حضور متخصصان فقط برای هشداردادن نیست. الان مدتهاست که میگویند در تهران زلزله خواهد آمد. شهرداری فضاهایی بهعنوان فضای اسکان بعد از زلزله یا بلایای دیگر پیشبینی کرده که به سالن ورزش یا سالن اجتماعات تبدیل شده است. عملا تصور کردهاند زلزله که نیامده و این سالن خالی است، بنابراین آن را قابل استفاده کردهاند. اگر امروز حادثهای اتفاق بیفتد، اولین کمبودهایی که به آن برمیخوریم، این است که آیا چادر، آب معدنی یا وسایل کمکهای اولیه داریم؟ بنابراین فکر میکنم باید بخش همدردی و همراهی را در جامعه به این افراد سپرد که بهصورت خودجوش سپرده شده، اما بخش راهحلها واقعا کمبود اساسی ماست. اخیرا به مناسبت همین زلزله مشغول بررسی دراینباره بودم که کشورها در این زمینه چه کردهاند. مثلا در مکزیکوسیتی که شهری است که در حالت عادی واقعا بحرانآفرین است و حتی در رفتوآمد شهری در آن دچار هزاران معضل میشوید، با پیشبینی وقوع زلزله مشاهده میکنید که در این شهر با جمعیت بالای 20 میلیون نفر، 300 نفر کشته شدهاند، چون نیم ساعت قبل از آن هشداری از طریق رادیو و تلویزیون داده شده است و زلزله مهیب هشتریشتری را توانستهاند با این روش به حداقل آسیب برسانند. یا سرپناههایی که ژاپنیها اختراع کردهاند که فقط 80 کیلوگرم وزن دارد و بهسرعت میتوان در مناطق زلزلهزده پخش کرد. یا قوانین و محاسبات زلزله در ساختمانها که پیش از وقوع زلزله باید در ساختمانسازی رعایت کرد. مسائل که اگر پیشاپیش رعایت شوند، بعدا در مدیریت بحران قابل حل خواهند بود. اینجاست که مسئله کارشناسی، آموزش در مدرسه یا جدیگرفتن حادثه اهمیت پیدا میکند و الا اگر چندین کاروان از هنرمندان، ورزشکاران و سیاستمداران به آن مناطق اعزام شوند، آن چیزی خواهد بود که کردها به آن «هیهی بعد از گرگ» میگویند؛ به این معنی که گرگ آمده و خورده است و بعد از آن بخواهیم هیهی و پشت سرش فریاد کنیم که چنین آسیبی به ما زده است. فکر میکنم چاره نهایی کار به دست متخصصان است، نه به دست هنرمندان.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.