|

نگاهی به «خوش‌شانسی لوگان»

پول رو بردار و فرار کن!

حسین عیدی‌زاده

استیون سودربرگ، از نام‌های عجیب سینماست؛ جوان اول سینمای مستقل و جشنواره ساندنس از سال‌های آخر دهه‌های 1980 و 1990 با فیلم‌هایی مثل «جنسیت، دروغ و نوارهای ویدئویی»، «کافکا»، «سلطان تپه» و «شیزوپولیس»، رابط سینمای مستقل و گیشه‌پسند از اواخر دهه 1990 و دهه 2000 با فیلم‌هایی مثل «خارج از دید»، «ارین براکوویچ»، «قاچاق» و «یاران اوشن» و بندبازی که انگار توازنش را از دست داده در دهه 2000 تا همین سال‌ها با فیلم‌هایی مثل بازسازی «سولاریس»، «چوپان خوب»، «چ»، «شیوع»، «مایک جادویی»، «خبرچین!» و «عوارض جانبی». درواقع فیلم‌های اخیر سودربرگ با خبرهایی که از بازنشستگی و بازگشت به کار او به تناوب منتشر می‌شوند، همگی مجموعه‌ای بی‌نظم را شکل می‌دهند از جنون فیلم‌سازی که انگار دوست دارد به تمامی زوایای ممکن و ناممکن سرک بکشد و در این بین عجیب هم نیست که شکست‌هایش بیش از موفقیت‌هایش باشد و نمونه‌اش «عوارض جانبی» یا «تجربه دوست‌دختری». و گاهی هم پیروزی تمام‌عیار است مثل سریال دوفصلی بی‌نظیر «نیک» که انگار سودربرگ آن را ساخت تا از خودش و اعتبارش اعاده حیثیت کند و از طرفی بسیاری از تجربه‌های ناموفق 15 سال گذشته‌اش را به برگ برنده تبدیل کند: استفاده از موسیقی پست‌مدرن در فضایی که به‌طور طبیعی مناسب آن نیست، تدوین جنون‌آمیزی که از نظم‌دهی ذهنی طفره می‌رود، ریزشدن در علم پزشکی به شکلی ناتورالیستی که پیش‌تر در «عوارض جانبی» و «شیوع» شکست خورده بود و پیش‌بردن داستان با چندین شخصیت مهم که کم‌کم دارد امضای سودربرگ می‌شود. همین باعث می‌شود با شک و تردید سراغ «خوش‌شانسی لوگان» (Logan Lucky) بروی، اما فیلم به شکلی عجیب سرحال و سرزنده است. با اینکه روی تمامی اصول‌های آشنای سینمای سرقت با چاشنی طنز بنا شده اما رنگ‌وبوی کهنگی ندارد و این را مدیون فیلم‌نامه دقیق (و نه نوآورانه)، بازی‌های یکدست و به‌یادماندنی (مخصوصا چنینگ تاتوم، دانیل کریگ و آدام درایور) و تدوین خوش‌ریتم فیلم است. مهم‌تر اما شاید این باشد که «خوش‌شانسی لوگان» فیلمی از امروز جامعه آمریکا، یا حداقل بخشی از آن است: آدم‌های توسری‌خوری که از نوجوانی یک پایشان در بازداشتگاه بوده و حالا هم چیزی از دار دنیا ندارند ولی رؤیای آمریکایی را هم فراموش نکردند. سودربرگ قصدی برای ساختن فیلم انتقادی نداشته و گوشه و کنایه‌هایش هم به اوضاع سیاسی و اقتصادی در حد «کامنت» باقی می‌ماند اما شخصیت‌های حاشیه‌ای خود را با احترامی دلپذیر ترسیم می‌کند. دو برادر اصلی فیلم که هر دو از جنگ برگشته‌اند و یکی پایش را از دست داده و دیگری دستش را درواقع آدم‌هایی باشرف هستند که زیر چرخ‌های بی‌رحم سلسله‌مراتب اقتصادی خرد شده‌اند و اگر نجنبند چیزی از آنها باقی نخواهد ماند و برای همین تصمیم می‌گیرند دست به سرقتی بی‌نقص بزنند و گروهی را دور خودشان جمع می‌کنند یکی از دیگری عجیب‌تر و بی‌دست‌وپاتر و بانمک اینجاست که یکی از یارانشان در زندان است. «خوش‌شانسی لوگان» درواقع نسخه‌ای غیرفانتزی و کارگری از «11 یار اوشن» است با شخصیت‌هایی که لباس مارک به تن نمی‌کنند، کارگرهایی هستند که دیگر راهی جز خلاف ندارند و خب سودربرگ در فیلم‌نامه‌اش برای آنها طرحی سوار می‌کند که به موفقیتشان ختم می‌شود تا حداقل این آدم‌ها روی پرده سینما هم که شده به رؤیای آمریکایی دست پیدا کنند. «خوش‌شانسی لوگان» در کارنامه سودربرگ جایی مثل «خارج از دید» و با کمی مهربانی «لایمی» دارد؛ پیوندی است میان فیلم مستقل و تجاری که میلش به دومی بیشتر است ولی خب برای چیزی فراتر هم گام برنداشته.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.