|

سرپا‌ماندن و تقدیر تاریخی هنرمند

جواد طوسی: مارتین اسکورسیزی، فیلم‌ساز شهیر و کهنه‌کار آمریکایی، همین دو، سه روز پیش ‌پا به 76‌سالگی گذاشت. او یک نمونه استثنائی از عاشقان خستگی‌ناپذیر سینماست که انگار با پیری و بازنشستگی هیچ میانه‌ای ندارد. چند ماه قبل در این سن و سال، سرحال و قبراق، پروژه جاه‌طلبانه‌ «ایرلندی» را با دعوت از آل‌پاچینو و حضور دوباره بازیگران مورد علاقه‌اش رابرت دنیرو و جو پسی که قبلا در «گاو خشمگین»، «رفقای خوب» و «کازینو» هم‌بازی بودند، شروع کرد. از همین حالا طرفداران اسکورسیزی برای دیدن این فیلم کنجکاوی‌برانگیز، لحظه‌شماری می‌کنند. خودم اولین‌بار در جشنواره جهانی فیلم تهران با دیدن فیلمی به نام «آلیس دیگر اینجا زندگی نمی‌کند»، نظرم به این فیلم‌ساز جلب شد و بعد در دوره‌ای دیگر از همان جشنواره با «راننده تاکسی» در آن سنین جوانی که خصوصیات آرمانی و عدالت‌خواهانه خودمان را داشتیم، بهت‌زده‌ام کرد. تراویس بیکل در این فیلم هم‌خوانی غریبی با آنارشیسم اجتماعی آن سال‌ها داشت. دیگر اسکورسیزی و این قهرمان گمنام عدالت‌جویش که با انگشتان خونی شقیقه‌اش را سرمستانه نشانه رفته بود، دست از سرم برنداشت. با دنیای متنوع و پرجاذبه‌اش همراه شدم و با بعضی از فیلم‌هایش مانند «گاو خشمگین»، «رفقای خوب»، «تنگه وحشت»، «عصر معصومیت»، «کازینو» و «دارودسته‌های نیویورکی» پیوند ناگسستنی برقرار کردم. عشق زایدالوصف او به سینما را در مستند «سفر با مارتین اسکورسیزی در سینمای آمریکا» (1995) می‌توان حس کرد. او این دلدادگی را با دوست و هم‌کلاسی دانشگاهی‌اش، تلماشو نمیکر که تدوینگر بیشتر فیلم‌هایش از «گاو خشمگین» به بعد بوده، چقدر خوب و استادانه به نمایش می‌گذارد. با «گاو خشمگین»، «دارودسته‌های نیویورکی»، «رفقای خوب»، و «تنگه وحشت» درمی‌یابیم که اگر یک کارگردان و تدوینگر همدیگر را خوب بفهمند، می‌توانند نگاهی دینامیک و خلاقانه به ریتم و فضا و میزانسن داشته باشند. تداوم حضور پرانگیزه و چشمگیر مارتین اسکورسیزی را با حال و روز دل‌مرده فیلم‌سازان ایرانی هم‌نسل او مانند مسعود كیمیایی، داریوش مهرجویی و ناصر تقوایی مقایسه می‌كنم و غمم می‌گیرد. آیا انرژی، خلاقیت و استعداد و درك و توان بصری و انتخاب درست، سن‌و‌سال و جغرافیای سرزمینی می‌شناسد و با شرایط روحی هنرمند و میزان تحمل‌پذیری‌اش ارتباط مستقیم دارد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.