مرور
وحشتهای جهان معاصر «کِی صفر» رمانی است از دان دُلیلو، نویسنده آمریکایی، که با ترجمه سهیل سمی در نشر چترنگ منتشر شده است. دلیلو در «کِی صفر» به مسئله معروف و بغرنجِ مرگ پرداخته است و البته از خلال آن به بحرانهایی که جهان امروز به آنها دچار است. رمان، با حرکت راوی به سمت مکانی غریب که پدر و نامادری بیمار او در آنجا هستند آغاز میشود و با یادآوری جملهای که پدرِ راوی زمانی گفته است: «همه میخوان کلید پایان دنیا دست خودشون باشه.» راوی این رمان شخصیتی است به نام جفری لاکهارت. پدر جف، مردی به نام راس لاکهارت، در پی مهار مرگ است. او چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی این رمان آمده «سرمایهگذار اصلی مجموعهای دورافتاده و مرموز در بیابان است. در این مجموعه مرگ را در نهایت ظرافت مهار میکنند. این مجموعه بدنهای داوطلبان را حفظ میکند تا بعد از مدتی با پیشرفتهای تکنولوژیک و بیوشیمیایی آنها را به زندگی باز گرداند.» دلیلو در «کِی صفر» پرده از تاریکیهای جهانی برداشته که در آن انواع فجایع دست به دست هم دادهاند تا به تدریج و یا ناگهانی انسان را به سمت زوال و نابودی سوق دهند و دلیلو این نابودی را نه صرفا از طریق قصهای که باز میگوید که در فرم رمان و نحوه روایت آن نیز بازتاب داده است و فرم رمان او نمودی از وضعیتی است که داستان او ترسیم میکند. او همچنین زندگی در جهانی را روایت میکند که در سیطره تصویرهایی است که واقعیتی دستکاریشده و کاذب را ارائه میدهند و در آن تشخیص اینکه چه چیز واقعی است و چه چیز کاذب و قلابی، دشوار است، چنانکه در جایی از رمان، راوی درباره آنچه که میبیند، میگوید: «یعنی ممکن است که این مستندی واقعی با تصاویر گزینشی نباشد، بلکه چیزی اساسا متفاوت باشد؟ این بافتی دیجیتالی است، تکتک ذراتش دستکاری و بزرگنمایی شده، کلش طراحی شده، تدوین شده، باز طراحی شده، چرا قبلا به فکرم نرسیده بود، موقع تماشای نمایشگرهای دیگر صحنههای بارانهای موسمی، گردبادها؟ اینها همه داستانهای بصری بودند، شعلههای مهارناپذیر آتش و راهبان در حال سوختن، ذرات دیجیتال، رمز دیجیتال، همهاش زاده کامپیوتر، بیآنکه ذرهای از آن واقعی باشد. آنقدر تماشا کردم تا تصاویر محو شد و پرده بیسروصدا و آهسته بالا رفت، و تازه چند قدم پیش رفته بودم که سروصدایی شنیدم، تشخیص منبع و نوع صدا ساده نبود و صداها بهسرعت تشدید میشد. چند قدم دیگر پیش رفتم، صداها دیگر به من خیلی نزدیک شده بود، و بعد ناگهان از پیچ راهرو گذشتند و بهسرعت به سمت من یورش آوردند، مردان و زنانی در حال دویدن، تصاویر تجسد مییافتند و از صفحه نمایشگر بیرون میریختند. به سمت تنها نقطه امن موجود دویدم، نزدیکترین دیوار، پشتم کاملا به دیوار چسبیده بود، و بازوها گشوده از دو سو، و دوندهها به سمت پایین راهرو سرازیر بودند، نُه یا ده نفر شانهبهشانه همدیگر، که مثل طوفان میگذشتند، با چشمانی وحشی و لبریز از وحشت...» در بخشی از توضیحی که پشت جلد ترجمه فارسی رمان چاپ شده، «کِی صفر» رمانی «با زبانی کاملا کنترلشده» توصیف شده و «معیاری برای سنجش تاریکیهای این جهان - تروریسم، سیل، قحطی، حریق و طاعون - در برابر زیبایی و انسانیت در همین زندگی روزمره با تمام دردها و عشقهایش.»
هستیِ متزلزلِ انسان متجدد «خوشا معشوقان و عاشقان و آنها که میتوانند بیعشق سر کنند. خوشا خوشبختان.» این جملهای است از خورخه لوئیس بورخس که عنوان رمان یاسمینا رضا از آن گرفته شده است؛ رمان «خوشا خوشبختان» که اخیرا با ترجمه زهرا خانلو در نشر چترنگ منتشر شده است. «خوشا خوشبختان» رمانی است با هجده راوی که وقایع آن در متن زندگی شهری روی میدهد و مضمون محوری آن روابط آدمهاست و بحران این روابط در دنیای معاصر. مسئله اصلی این رمان، چنانکه از عنوان آن هم پیداست و در مقدمه مترجم نیز اشاره شده، «خوشبختی» و ارتباط آن با نوع رابطه انسانها با یکدیگر است. در بخشی از مقدمه مترجم درباره این رمان و روایتهای هجده راویِ آن آمده است: «در تمام این روایتها جستوجوی مفهوم زندگی، رنج معاشِ عاطفی و هستی متزلزل انسانِ متجدد پدیدار میشود. خلاء عشق راستین در هستی انسان امروز با نگاهی ساده، باورپذیر و به همان اندازه دقیق واکاویده میشود. این فقدان خواننده را وامیدارد تا بیندیشد که عشق چیست و ارزش هستی کدام است و راه رهایی کجاست. پرسشهایی که هر روز بیش از پیش در تاریکای زندگی مدرنِ بشری از دست میگریزند و پاسخی درخور نمییابند.» آنچه در ادامه میخوانید بخشی از یکی از روایتهای این رمان است؛ روایت اودیل توسکانو: «مارگریت میگوید مادربزرگت سال آخر زندگیش یه کم عقلش رو از دست داده بود. میخواست بره دهات دنبال بچههاش. به او میگفتم مامان تو دیگه اونجا بچه نداری. چرا، باید اونا رو بیارم خونه. رفتیم دنبال بچههاش تو ده پتی کوویلی. از فرصت استفاده کردم و مجبورش کردم راه برود. مسخره بود که رفته بود به شصت سال پیش دنبال من و ارنست. از رِن رد شدیم. مارگریت دم پنجره نشسته کنار روبر. باید بگویم که از اول سفر او تنها کسی است که صدایش شنیده میشود. فقط خطاب به من صحبت میکند. یکتنه دارد فصلهای گوناگون گذشته مردگان را نبش قبر میکند (دو نفر دیگر خم شده و بهشدت در خود فرو رفتهاند). در کوپههای مدرنی هستیم که به راهرو باز میشوند. مامان روبهروی مارگریت نشسته. ساک گو اسپرت خودش را گذاشته بین ما. دلش نمیخواهد آن را روی رفِ بالا بگذارد. روبر از وقتی فهمیده باید در گنگام خط عوض کنیم، اخمهایش رفته تو هم. این اشتباه منشی من بوده. بلیت رفتوبرگشت پاریس - گرنونزه با توقف در رفت گرفته است. روبر وقتی در ایستگاه مونپارناس موضوع را متوجه شد ما را متهم کرد که دوست داریم همیشه همهچیز را پیچیده کنیم در حالیکه خیلی ساده میتوانستیم با ماشین برویم. جلوتر از همه با حالتی نفرتانگیز با ساک گو اسپرت راهراه سیاه و صورتیِ حاوی خاکستری روی سکو میرود...».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.