|

ایدئولوژی پشت تکنولوژی

به هرجا که می‌نگریم یک دستگاه جدید و هیجان‌انگیز ظهور می‌کند و وعده می‌دهد که زندگی‌های ما را دگرگون خواهد کرد. ولی به چه قیمتی؟ آدام گرینفیلد، متفکر برجسته در حوزه تکنولوژی، در کتاب جدیدش به واکاوی عصر اطلاعات می‌پردازد و ما را وامی‌دارد در نسبت‌مان با اشیا، خدمات و فضاهای شبکه‌ای که زندگی ما را تعریف می‌کنند تجدیدنظر کنیم. زمان آن رسیده که نگاهی دوباره بیندازیم به اجماع سیلیکون ولی که آینده ما را تعیین می‌کند. ما در زندگی‌های روزمره‌مان برای پیش‌بردن هر جنبه از هستی‌ و حیات‌مان کاملا وابسته‌ایم به گوشی‌های هوشمند. می‌گویند ابتکارهای جدید - از خط اتصال‌های واقعیت افزوده گرفته تا ماشین‌های بدون‌سرنشین - زندگی را آسان‌تر، بی‌دردسرتر، و مولدتر خواهد کرد. چاپ سه‌بعدی وعده نظارت بی‌سابقه بر فرم و توزیع ماده می‌دهد و زنجیره بلوکی احتمال دارد انقلابی در همه‌چیز به‌پا کند، از ثبت و انتقال ارزش تا شیوه سازماندهی واقعیت‌های روز‌به‌روز زندگی ما. و درعین‌حال، الگوریتم‌های بسیار پیچیده در پشت پرده مشغول به کارند، اقتصاد را از نو شکل می‌دهند، شرایط بنیادی سیاست ما را تغییر شکل می‌دهند، و معنای انسان‌بودن را از نو تعریف می‌کنند. بسیاری از ما تشخیص نمی‌دهیم که پشت طراحی محصولات و خدمات تکنولوژیکی یک ایدئولوژی نهفته است، چه رسد به اینکه دریابیم این ایدئولوژی از کجا می‌آید. بسیاری از ما متوجه نیستیم که این محصولات و خدمات ارزش‌های متفاوتی را به صحنه می‌آورند. و در نتیجه حواس‌مان نیست که اینها عرصه‌های محل نزاع‌اند که می‌توان در وجود و کارکردشان مناقشه کرد. اگر به نحوه کارکرد سخت‌افزارها دقت کنیم درک این جنبه‌ها از جهانی که در آن به سر می‌بریم دشوار نیست. سخت‌افزار یک چیز دوجنبه‌ای است، شیوه‌ای از انجام کار در جهان که نوعی دوگانگی در خود دارد. توانایی سخت‌افزار برای انجام یک کار از یک طرف به مجموعه‌ای از قواعد و دستورالعمل‌هایی برمی‌گردد که معیارهای اساسی کاری را که باید انجام شود تشکیل می‌دهد و به آن برنامه (کد) می‌گویند. و از طرف دیگر به چیزهایی برمی‌گردد که این دستورالعمل‌ها روی آن کار می‌کنند: داده‌ها، بازنمایی جنبه‌هایی از جهان که به قالب اعداد صفر و یک درآمده‌اند، یعنی به قالب زبان کلی و دوتایی موتورهای پردازش اطلاعات دیجیتال. در عالَم سخت‌افزار هیچ نظمی بدون برنامه (کد)، هیچ معنایی بدون داده، وجود ندارد. می‌توان فهمید این فرایند در زندگی‌های روزمره ما چگونه کار می‌کند، مثلا در پیشخوان مغازه‌ها و وقتی از کارت اعتباری استفاده می‌کنید. سخت‌افزارهای ایست‌های بازرسی فرودگاه‌ها در عمل متشکل از مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های مشروطند که برای هرکدام یک برنامه‌نویسی چندخطی شده و تحت شرایط خاص تابع الگوی واکنش مشخصی‌اند. ولی کدام شرایط و کدام واکنش‌ها؟ هر دوی اینها تابع الزامات تجاری واضح و روشن‌اند. به اعتقاد گرینفیلد، ما نباید تکنولوژی‌های شبکه‌ای اطراف‌مان را هدایایی ساده و امری داده‌شده بپنداریم. باید به آنها همچون حاملان ایدئولوژی بنگریم. سخت‌افزارها جایی‌اند که ایدئولوژی در آن عمل می‌کند و برای فهم این نکته باید به طراحی آنها توجه کنیم. این تکنولوژی‌های رادیکال که زندگی روزمره ما را با موفقیت استعمار کرده‌اند به‌تدریج گزینه‌های در دسترس ما را نیز در سال‌های آتی معین می‌کنند. این تکنولوژی‌ها چطور کار می‌کنند؟ چه دشواری‌هایی را پیش‌روی ما می‌گذارند، هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی؟ چه کسی از این تکنولوژی‌ها سود می‌برد؟ کتاب به‌موقع گرینفیلد در پاسخ به این سؤالات روشن‌کننده ماهیت و مقیاس بحرانی است که پیش‌روی ماست و راه‌هایی عرضه می‌کند برای بازپس‌گیری سهم ما از آینده.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.