|

آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی

فضای مجازی به‌عنوان آخرین، تأثیرگذارترین و مهم‌ترین رسانه عصر حاضر، نقش بسزایی در پروژه «بی‌هویت‌سازی» ایفا می‌کند. امکان ایجاد هویت‌های چندگانه، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فضای مجازی برای بشر روزگار ماست. هر فردی می‌تواند با استفاده از هویت‌های جعلی پایه‌گذار ناهنجاری‌های بسیاری در جامعه باشد. ادامه این حرکت‌های خارج از عرف و هنجارگریز و درعین‌حال مجهول‌بودن هویت فرد عامل، وی را به انجام حرکت‌های مشابه با هویت‌های جعلی ترغیب می‌کند. ارتباط با جمعیت بیشتری از آنچه در جامعه پیرامونی فرد حضور دارند و ازبین‌رفتن مفهوم مکان و زمان ازجمله دیگر ویژگی‌های اینترنت است که فرد را به استفاده بیشتر از آن مجاب می‌کند. ابعاد آسیب‌های ناشی از استفاده شبكه‌های اجتماعی 1- کم‌رنگ‌شدن ارزش‌های مترقی: هر جامعه صاحب ارزش‌هایی است که ناشی از فرهنگ آن است؛ اما برخی ارزش‌های مترقی در جوامع اسلامی ‌است که به موجب تأثیر از فرهنگ بی‌بندوبار و اباحه‌گر غرب در حال کم‌رنگ‌شدن است؛ ارزش‌هایی مثل: حیا و عفت زن، اهمیت‌داشتن شخصیت انسان نه جنسیت آن و قبح عریان‌نمایی بدن. 2- تضعیف فرهنگ‌های کم‌حضور: گرچه این فضا گذرگاه فرهنگ‌های متنوع و گوناگونی است که هر یک در صدد عرضه خویش هستند، اما تنها فرهنگی پیشتاز خواهد بود که حضور پررنگ‌تر و گسترده‌تری داشته باشد و بدین سبب است که در آن فرهنگ غالب، فرهنگی جز فرهنگ قدرتمند، اما منحط غرب نیست؛ چراکه با به‌کارگیری صحیح از امکانات وسیع و تلاشی وافر، به عرضه گسترده خود پرداخته و یکه‌تاز این عرصه شده است. 3- تضعیف اعتقادات و گسترش شبهات فکری: گرچه دستیابی آسان به انواع اطلاعات از مزایای شبكه‌های اجتماعی است، اما معایبی نیز دارد؛ ازجمله اینکه طرح و نشر انواع شبهات در آن، موجب تزلزل در باورهای کاربران سست‌عقیده و کم‌اطلاع می‌شود. شبكه‌های اجتماعی چاقویی دولبه هستند که ما می‌توانیم از آنها به سود خود مدد بگیریم؛ اما هجمه و تنوع و گسترش فرهنگ مهاجم غربی، به حدی است که در شرایط فعلی کوشش‌های مدافعان فرهنگی مسلمان را بسیار کم‌اثر می‌کند؛ خاصه اینکه مدیریت اصلی اطلاعات نیز در دست غرب و غربی‌هاست. 4- رواج سطحی‌نگری فکری: آزادی بیان و طرح اندیشه‌های متضاد در شبكه‌های اجتماعی، از اهداف اولیه ایجاد چنین فضایی است؛ اما چنانچه اندیشه‌ای بدون هیچ بنیان و اساس معتبری در این فضا مطرح شود، ثمره آن انباشته‌شدن اندیشه‌های بسیاری است که توان بررسی و نقد و تحلیل همه آنها از عهده مخاطبان خارج است و به این سبب، کاربران بدون بررسی و تحقیق در مبانی و زوایای پنهان اندیشه‌های نو ظهور، به سبب کثرت و رواج بی‌حدوحصر آن در شبكه‌های مجازی، از آن متأثر می‌شوند و درنتیجه، روحیه حق‌پذیری کاربران به‌ویژه جوانان، به سطحی‌نگری و مسامحه‌کاری در پذیرش اندیشه‌های نو ظهور مبدل خواهد شد. 5-ایجاد سردرگمی: آنگاه که کودکی را بخواهند آموزش دهند، ابتدا او را با مفاهیم ساده‌ای در حد فهم او آشنا می‌کنند. طرح مفاهیم متنوع و اندیشه‌های متضاد برای او، ثمره‌ای جز حیرت نخواهد داشت. شبكه‌های اجتماعی‌ گرچه مولد آزادی بیان و تضارب آراست، اما انباشت اطلاعات خوب و بد، گزینش اطلاعات صحیح را دشوار کرده و طرح نامحدود و طبقه‌بندی‌نشده آن، موجب سردرگمی‌ کسانی خواهد شد که در تحلیل افکار و اندیشه‌ها دچار ضعف هستند. از‌این‌رو ضروری است که پیش از هر چیز استفاده صحیح و طبقه‌بندی‌شده این فضا را به کاربران بیاموزیم. ۶- گسترش اباحه‌گری عملی: حفظ حرمت قوانین اجتماعی و رعایت آموزه‌های اخلاقی، از ریشه‌ای‌ترین اصول هر فرهنگی است. بدیهی است با گسترش اباحه‌گری در شبكه‌های اجتماعی، نهایتا این روند در میزان خودداری افراد جامعه از ارتکاب اعمال غیراخلاقی و ناهنجار در فضای جامعه نیز تأثیر خواهد گذاشت. منشأ برخی از اعمال خلاف اخلاق در سطح جامعه، مباح‌شدن آن در شبكه‌های اجتماعی است. ۷- به‌خطرافتادن حقوق مادی و معنوی مؤلفان: یکی از نگرانی‌های مؤلفان آثار علمی، ادبی یا هنری ارائه آثارشان به صورت دیجیتال است. با توجه به گسترش روزافزون سرقت داده‌های گوناگون و نرم‌افزارها و نیز عدم توانایی مسئولان در برخورد با این قبیل جرائم و دشواربودن نظارت و حفاظت از داده‌ها، حقوق مادی و معنوی مؤلفان در شبكه‌های اجتماعی دوچندان به خطر خواهد افتاد؛ چراکه با توجه به قدرتمندشدن انواع ابزار‌های قفل‌شکن و نبود نظارت لازم بر شبكه‌های اجتماعی، مؤلفانی که بخواهند از منافع مادی و معنوی اثر خویش بهره ببرند، از ارائه اثرشان در قالب داده‌های الکترونیکی خودداری می‌کنند. *معاونت اجتماعی فاتب - اداره آموزش همگانی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.