ایران و جمهوری آذربایجان در دوران نوین
فرزاد رمضانیبونش
روابط ایران و جمهوری آذربایجان روزهای خوبی را میگذراند؛ اگرچه روابط دو کشور فرازوفرودهای زیادی را به خود دیده است. از زمان استقلال جمهوری آذربایجان، رابطه تهران با باکو وارد دوره نوین روابط شده است؛ این دو کشور موضوعات مشترک زیادی را برای گفتوگو و تعامل با یکدیگر دارند، البته اختلافهای زیادی را هم پشت سر گذاشتهاند. دین مشترک، فرهنگ مشترک، علایق تمدنی مشترک و سایر مؤلفههای متعدد، در این روابط تأثیرگذار است و میتواند مسیر تعامل و همکاری را هموار کند. عوامل مختلفی ازجمله اختلاف بر سر تعیین رژیم حقوقی دریای خزر، ترس باكو از اسلام شیعی و نفوذ اندیشههای انقلابی در کشور خود، تبلیغات منفی رسانهها علیه ایران، همکاریهای جمهوری آذربایجان با ناتو و...، باعث میشود گهگاه روابط دو کشور به سردی و تیرگی گراید؛ اما این روزها خیلی از این مشکلات برطرف شده است. درحالحاضر، حجم روابط دو کشور در مسیر مناسبی قرار دارد؛ در بیش از دوونیم دهه گذشته، نوع نگاه رهبران جمهوری آذربایجان به مسئله اسلامگرایی و نگاه آنها به مؤلفه دین، از مؤلفههایی بوده که بر جامعه تأثیر گذاشته است؛ آنها دین را به عنوان یکی از چالشهاي سطح روابط سیاسی عنوان کردهاند در حالی که دین در ایران نوعی فرصت در روابط به حساب میآید. یکی از چالشهای میان روابط دو کشور، نوع نگاه متفاوت دو کشور به مسئله قرهباغ است؛ ایران تلاش کرده در این مدت درباره مسئله قرهباغ بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان نقش میانجیگری را ایفا کند؛ اما برخی از مقامات در جمهوری آذربایجان خواهان این بودند که ایران با ارمنستان قطعرابطه کند. در حالی که ایران تلاش کرده با میانجیگری در کاهش سطح تنش در روابط دو کشور عمل کند. نوعی اعمال سیاسی قدرتهای بزرگی مثل آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی نیز این تنشها را بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان بیشتر کرده است. با وجود ویژگیهای همگرایی بسیاری که در روابط دو کشور وجود دارد و تلاش برای بسط روابط سیاسی، اقتصادی و امنیتی با این کشور، علل مختلف گفتهشده باعث شده است تا دو کشور نتوانند آنطور که باید، از ظرفیتهای موجود برای همکاری استفاده کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.