|

با آزادسازی «دیرالزور» در سوريه و «القائم» در عراق رقم خورد

فصل آخر داعش

روز جمعه با دو شکست بزرگ برای داعش همراه بود. ابتدا این دیرالزور بود که بعد از نزدیک به سه سال اشغال سرانجام از چنگ داعش آزاد شد و اندکی بعد نیز ارتش عراق از ورود به شهر القائم به‌عنوان آخرین سنگر داعش در این کشور خبر داد. با این تفاسیر باید گفت که خلافت خودخوانده داعش دیگر به تاریخ پیوسته است. البته افول داعش با عقب رانده‌شدن از دو مرکز خلافت خودخوانده‌اش یعنی موصل در عراق و رقه در سوریه رقم خورد و حال به‌نظر به قسمت پایانی خود بیش از هر زمانی نزدیک است. داعش بعد از دیرالزور «شهر به طور کامل از دست تروریست‌ها آزاد شده است»؛ این جمله‌ای بود که روز گذشته از شبکه تلویزیونی دولتی روسیه پخش شد. ارتش سوریه بعد از چندین ماه نبرد سنگین با حمایت هوایی روسیه موفق به آزادسازی دیرالزور یکی از پایگاه‌های مهم داعش در این کشور شده است. از زمان شروع جنگ در این منطقه، بیش از 350 هزار نفر از خانه و کاشانه خود آواره شده بودند و حال با شنیدن این خبر شاید اندک‌اندک خود را برای بازگشت به خانه‌هایشان آماده کنند؛ البته اگر بعد از ماه‌ها حملات هوایی و نبرد سخت، خانه‌ای باقی مانده باشد. در دوسال‌ونیمی که از تسخیر این شهر می‌گذرد، داعشی‌ها هر گونه دسترسی مالی و انسان‌دوستانه به این شهر را قطع کرده بودند؛ امری که با توجه به محدودیت منابع داخلی این شهر، جان هزاران نفر از ساکنان این شهر را در خطر قرار داده بود. طبق برآوردها بین 93 تا 125 هزار غیرنظامی در چنگال داعش در این شهر گیر افتاده بودند. بسیاری از آزادسازی دیرالزور به‌عنوان آغاز پایان داعش در سوریه یاد می‌کنند با این حال هنوز مناطقی در کنترل این گروه تروریستی باقی مانده است. به گزارش الجزیره و به نقل از گروه بریتانیایی دیده‌بان حقوق بشر سوریه، داعش هنوز کنترل 40 درصد از استان دیرالزور را در اختیار دارد. در ادامه تلاش‌ها برای پاک‌سازی استان دیرالزور، نیروهای دموکراتیک سوریه که ائتلافی از نیروهای عرب مخالف بشار اسد و کردها هستند، به موازات نیروهای دولتی که از حمایت هوایی روسیه و رزمندگان حزب‌الله برخوردارند، حملاتی جداگانه را در این استان با هدف آزادسازی ابوکمال، یک نقطه حساس مرزی انجام داده‌اند. از نظر ارتش سوریه، شکست داعش در ابوکمال به معنای این است که داعش دیگر به‌عنوان یک سازمان دارای ساختار هدایت و رهبری وجود نخواهد داشت. تقابل آمریکا و روسیه هرچند شکست کامل داعش در دیرالزور می‌تواند حکم ضربه نهایی بر پیکره داعش را داشته باشد، اما هم‌زمان می‌تواند آبستن حوادث دیگری نیز باشد. در برخی مناطق استان دیرالزور از جمله ابوکمال، نیروهای دموکراتیک سوریه با پشتیبانی ایالت متحده در چندکیلومتری ارتش سوریه موضع گرفته‌اند که این مسئله می‌تواند به وقوع درگیری‌هایی میان آنها منجر شود. پیش‌تر نیز درگیری‌هایي میان نیروهای دموکراتیک سوریه و ارتش این کشور در برخی مناطق گزارش شده بود. تقابل میان روسیه و ایالت متحده که در جنگ با داعش در دو جبهه مختلف قرار گرفته‌اند، به بحث تحقیقات شیمیایی در سوریه نیز کشیده شده است. در آخرین تحول، آمریکا پیش‌نویس قطع‌نامه‌ جدیدی را برای تمدید مهلت تحقیقات بین‌المللی درباره حملات شیمیایی در سوریه به شورای امنیت ارائه کرد. این درحالی است که پیش‌تر طرح آمریکا از سوی روسیه وتو شده بود. در پیش‌نویس قطع‌نامه آمریکا بر لزوم ممانعت از ارتقا یا تولید سلاح شیمیایی از سوی سوریه تأکید شده و از همه طرف‌های سوری خواسته شده با طرف‌های بین‌المللی که مشغول تحقیقات هستند، همکاری کنند. تنش میان آمریکا و سوریه بر سر حملات شیمیایی بعد از آن بالا گرفت که کمیته تحقیقاتی مشترک سازمان ملل و سازمان منع گسترش تسلیحات شیمیایی اخیرا در گزارشی دولت سوريه را به حمله شیمیایی در خان‌شیخون متهم کرد؛ اتهامی که قویا از سوی اين دولت رد می‌شود. آخرین سنگر داعش در عراق از دیگر سو روز گذشته حملات نیروهای دولت عراق برای بازپس‌گیری شهر القائم مؤثر واقع شد و نیروهای عراق موفق به ورود به این شهر شدند. این شهر که در مرز عراق با سوریه و در مجاورت شهر ابوکمال واقع شده است، آخرین سنگر داعش در این کشور به شمار می‌آید. با این حال، طبق برآورد ائتلاف بین‌المللی ضدداعش به رهبری آمریکا، حدود هزارو500 تروریست داعشی در این مناطق باقی مانده‌اند که این مسئله به نگرانی‌هایی درخصوص انجام حملات چریکی از سوی این باقی‌مانده‌های عناصر داعش دامن زده است. بنابراین، آزادسازی مناطق تحت کنترل داعش شاید به معنای پایان فعالیت برنامه‌ریزی‌شده و هدفمند داعش باشد اما به معنای پایان کار تمام و کمال این گروه نخواهد بود. به‌نظر بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران، عناصر این گروه با فرار به مناطق دورافتاده و صحرا، می‌توانند خود را در قالب گروه‌های شورشی و البته در اندازه کوچک‌تر و محدودتر سازماندهی مجدد کرده و حملاتی را ترتیب دهند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.