|

اجرائي‌کردن کريدور شمال _ جنوب

شرق: سومين سفر پوتين به تهران، مطابق سفرهاي پيشينش، با برنامه ملاقات با مقام معظم رهبري و رئيس‌جمهوري و نشست دوجانبه و سه‌جانبه گذشت. مذاکره دو رئيس‌جمهور اما حاکي از موضوعات مهم موجود بين دو کشور است که حاکي از برنامه کلان همکاري دو کشور است. اگرچه اين ملاقات همراه با مذاکره سه‌جانبه پوتين، روحاني و الهام علي‌اف، رئيس‌جمهوري آذربايجان، موضوعات ديگري نيز داشت. نهمين ملاقات پوتين و روحاني در پنج سال گذشته در حالي انجام شد که دو کشور مسائل مشترک اما متنوعي براي همکاري روي ميز دارند. تهران و مسکو يک‌سالي است که در حال همکاري مشترک بر سر مسئله سوريه است، همچنين آينده توافق هسته‌اي براي هر دو کشور داراي اهميت است و موضع تهران- مسکو در اين مورد مشابه است. همچنين دو کشور در سطح جديدي از همکاري‌هاي مشترک اقتصادي و عمراني و هسته‌اي قرار دارند. جهانگير کرمي، استاد دانشگاه معتقد است در شرايط فعلي مهم‌ترين موضوع بين ايران و روسيه مسئله همکاري‌هاي منطقه‌اي و اجرا و بهره‌برداري کريدور شمال- جنوب است. او به «شرق» مي‌گويد: موضوع همکاري‌هاي منطقه‌اي و حل بحران سوريه و آينده اين کشور يکي از اصلي‌ترين مسائل بين دو کشور است که در مذاکره دوجانبه روحاني و پوتين نيز در مورد آن مذاکره مي‌شود. هفته‌اي که گذشت، نمايندگان جمهوري اسلامي ايران، ترکيه و روسيه هفتمين دور از رايزني‌ها در مورد آتش‌بس در سوريه را در آستانه پايتخت قزاقستان برگزار کردند. نشستي که به دنبال فراگيرکردن آتش‌بس در اين کشور بحران‌زده است. کرمي، استاد روابط بين‌الملل که به طور تخصصي در مورد روسيه کار مي‌کند، مي‌گويد موضوع حمل‌ونقل و ارتباطات سه‌جانبه تهران- مسکو - باکو يکي از موضوعات مهم مورد بحث در اين سفر بوده ‌است. در همين حال روابط دوجانبه تهران- مسکو و همکاري‌هاي اقتصادي دو کشور، جزء موضوعات مورد بررسي در مذاکره دو طرف بوده است. جهانگير کرمي اما معتقد است مهم‌ترين موضوع ديدار سه‌جانبه روحاني، پوتين و علي‌اف که دور قبل آن، سال گذشته در باکو برگزار شد، توافق بر سر اجرائي‌کردن کريدور شمل- جنوب يعني خط آهن ايران، آذربايجان، روسيه است که اين خط آهن براي سه‌ کشور مهم است. راه‌اندازي اين کريدور در شرايطي بيشتر اهميت پيدا مي‌کند که در دنيا فضاي ارتباطي فعالي ايجاد شده، به عنوان نمونه اين هفته راه‌آهن باکو- تفليس- قارص افتتاح شده که به طور مستقيم جمهوري آذربايجان را با گرجستان و ترکيه مرتبط مي‌کند. جهانگير کرمي در همين زمينه به کريدور تراسيکا اشاره مي‌کند که از اروپا به درياي سياه، گرجستان و قفقاز مي‌رسد. «تراسيکا» کريدوري بين‌المللي است که آسيا را به اروپا متصل مي‌کند. اين کريدور براي ايران، منطقه و آسيا و اروپا اهميت زيادي دارد. اعضاي اين کريدور کشورهاي بلغارستان، اوکراين، روماني، مولداوي و ترکيه در حاشيه درياي سياه، گرجستان، ارمنستان و آذربايجان در منطقه قفقاز و ترکمنستان، قزاقستان، ازبکستان، تاجيکستان و قرقيزستان در آسياي ميانه هستند که در سال 1388 جمهوري اسلامي ايران نيز به‌عنوان چهاردهمين کشور عضو اين کريدور شناخته شد. هدف اصلي تراسيکا توسعه روابط اقتصادي، تجارت و ارتباطات حمل‌ونقل در طول اين کريدور است. ايران هم از سال 81 براي پيوستن به اين کريدور تلاش کرده است. جهانگير کرمي معتقد است دو کشور روسيه و آذربايجان در شرايط فعلي تأکيد دارند با مسيري آسان به خليج فارس و اقيانوس هند دسترسي پيدا کنند، مسيري که علاه بر اين سه کشور براي هند نيز ارزش و اهميت دارد. او به اين نکته اشاره مي‌کند که مبادلات تجاري روسيه و هند عددي بالغ بر هفت ميليون تن را شامل مي‌شود که هيچ بخشي از آن از ايران نمي‌گذرد در‌حالي‌که مسير ايران نزديک‌تر و آسان‌تر از مسيرهاي موجود است. از همين رو اين استاد دانشگاه اهميت اين نشست را در امکان‌پذيرکردن کريدور شمال جنوب مي‌داند که روسيه- آذربايجان و ايران را با فاصله‌اي کوتاه به‌هم مي‌رساند. قرار است اين خط تا يک‌ سال آينده تکميل شود. علاوه بر اينها، تهران- مسکو در شرايط ويژه‌ منطقه‌اي بيش از پيش به هم نزديک مي‌شوند، در شرايطي که منطقه درگير بحران داعش است و حضور فعال ايران در منطقه موجب واکنش‌ از سوي کشورهاي ديگر شده‌ است. همچنين حضور هوايي روسيه و حمايت اين کشور با تهران از بشار اسد مورد مذمت آمريکا واقع شده‌ است. همه اينها در حالي است که روسيه و آمريکا در دوراني جديد از رابطه هستند، دوره‌اي که اتهام دخالت در انتخابات واشنگتن توسط مسکو جدي شده است. اما روسيه و ايران، اين روزها در مورد توافق هسته‌اي عليه سياست‌هاي واشنگتن در موضوعي مشترک قرار دارند، درحالي‌که ترامپ تلاش مي‌کند با ترفندهاي مختلف برجام را زير پا بگذارد، تهران و مسکو در موضعي مشترک در مورد برجام قرار دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.