|

نقد و بررسی مستند «اصطکاک» در شیراز

گروه هنر: جلسه نقد و بررسی مستند «اصطکاک» پس از نمایش فیلم، با حضور کارگردان، امیر فرض‌الهی و با اجرای دکتر علی آذری، عصر روز چهارشنبه سوم آبان در پردیس سینمایی گلستان شیراز برگزار شد. علی آذری در این جلسه گفت: «این مستند، فیلمی متفاوت درباره تأثیر سینما بر جامعه و تعامل سینما با مردم است و حدودا سه سال زمان صرف ساخت این فیلم شده است». و در ادامه از امیر فرض‌الهی خواست که درباره نحوه ساخت مستند «اصطکاک» صحبت کند. فرض‌الهی گفت: «پس از 25 سال که در عرصه مطبوعات فعالیت داشتم، ساخت این مستند، سخت‌ترین کاری بود که تا کنون انجام دادم، به این دلیل که موضوعی با دامنه کل تاریخ سینما را انتخاب کرده بودم، درحالی‌که قرار نبود تاریخ سینما را بررسی کنم و فقط مصادیق اجتماعی سینما مدنظرم بود. پیداکردن هر کدام از این مصادیق اجتماعی از ساخت یک فیلم سینمایی دشوارتر بود. در ابتدا برای پیداکردن مصادیق اجتماعی که برای موضوع این مستند مناسب باشند، اطلاعیه دادیم و تعداد زیادی پاسخ از مردم دریافت کردیم. اما هدف من کسانی نبودند که فقط عشق فیلم بودند و مواردی مورد نظر بود که سینما با زندگی افراد کار مثبت یا منفی انجام داده باشد. ساخت این فیلم در اواخر سال 92 شد آغاز و در سال 95 به پایان رسید. مدت‌زمان فیلم 104 دقیقه بود که 18 دقیقه از آن، ازسوي سفارش‌دهنده فیلم، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، به دلایلی حذف شد». آذری درباره استراتژی ساخت فیلمی با مضمونی با این وسعت پرسید و ادامه داد: «فیلم‌های عنوان‌شده در این مستند با چه معیاری انتخاب شده‌اند؟ با توجه به اینکه فیلم‌ها معمولا در سه دسته قرار می‌گیرند، دسته اول شامل فیلم‌هایی است که در دوران خود نه با استقبال مردم و نه منتقدان روبه‌رو می‌شوند، اما در طول زمان ارزش خود را پیدا کردند و روی فرهنگ جامعه اثرگذار بوده‌اند، دسته دوم فیلم‌های پرفروش هستند و دسته سوم فیلم‌هايي هستند که به نوعی روی شیوه رفتاری و گفتاری مردم تأثیر گذاشتند که عموما نه در دسته اول و نه در دسته دوم بوده‌اند. انتخاب فیلم‌ها که حتما یکی از سخت‌ترین قسمت‌های این کار بود، بر چه اساسی صورت گرفته است؟ من احساس می‌کنم بسیاری از این فیلم‌ها، مورد علاقه و ستایش خودتان هم هستند و البته این فیلم‌ها جزء فیلم‌های مهم تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شوند. آیا از ابتدا معیاری برای انتخاب فیلم‌ها داشتید؟». علی آذری درباره تدوین فیلم صحبت کرد: «به‌نظر من این مستند، بزرگ‌ترین ضربه‌ای که خورده، از تدوین است. اگر تدوین بهتری داشت، فیلم چند پله ارتقا پیدا می‌کرد. مثلا بهتر بود موضوع دنیای مجازی که بعد از فیلم قیصر عنوان شد، در پایان فیلم و برای جمع‌بندی و نتیجه‌گیری فیلم، گذاشته می‌شد. متأسفانه تدوین فیلم، ظرافت‌هایی که می‌توانست داشته باشد را ندارد. در فیلمی که از مصاحبه و تصاویر آرشیوی استفاده می‌شود، تدوین نقش مهمی در انسجام فیلم دارد». امیر فرض‌الهی درباره انتخاب افراد توضیح داد: «بعضی از افرادی که جایشان در این مستند خالی است برای مصاحبه خواستار پرداخت پول شدند، بعضی زمانی را در اختیار ما قرار ندادند و بعضی دیگر به دلایل دیگری همکاری نکردند. اما این افراد بهترین کسانی بودند که می‌توانستند در این فیلم صحبت کنند. مانند علی معلم که بسیار مفید و مؤثر صحبت می‌کند و حضور همه افراد حتی آن سرهنگ آگاهی در این فیلم مفید بود. البته آن افرادی که به دلایلی نیامدند، اگر حضور داشتند، این مستند، فیلم بهتری می‌شد. من خوشحالم از اینکه افرادی در فیلم صحبت کردند که حق مطلب درباره فیلم‌ها ادا شد. این فیلم به شکلی، یک مطالعه تطبیقی بود و من دیگر سراغ موضوعی با چنین گستردگی زمان و مکان نمی‌روم، چون کار بسیار دشواری بود. در نهایت اینکه آیا توانسته باشم حق مطلب را ادا کنم، بزرگ‌ترین نگرانی من است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.