|

پیکر «علی‌اشرف درویشیان» در بهشت سکینه کرج آرام گرفت

وداع با نویسنده محرومان

گروه هنر: روز گذشته پیکر علی‌اشرف درویشیان، ‌نویسنده نامدار ایرانی، در بهشت سکینه کرج تشییع شد. فرخنده حاجی‌زاده که اجرای این مراسم را بر عهده داشت، ‌ضمن ابراز تسلیت به همسر، ‌فرزندان او و جامعه مستقل نویسندگان و روشنفکران، درباره این نویسنده چنین گفت: «علی‌اشرف درویشیان انسانی آزاده، عدالت‌خواه و برابری‌طلب بود و که به‌راستی نماد تعهد درستی در ادبیات محسوب می‌شود. در واقع او آزادی اندیشه و بیان عدالت اجتماعی را وارد عرصه‌های ادبی و داستانی ما کرد». سپس سهراب مهدی‌پور بیانیه جمعی از نویسندگان را برای درگذشت این نویسنده خواند. در بخشی از این بیانیه آمده است: «قلم درویشیان قلم و زبان کودکان رنج و کار بود. آنچه که از او به‌عنوان میراث باقی می‌ماند گفتن از تهیدستان و اعتراض به نابرابری و تبعیض است. درویشیان هیچ‌گاه سر سفره صاحبان قدرت ننشست. او نه‌تنها از شرافت قلم خود محافظت کرد بلکه در تمام زمان‌ها خواستار آزادی قلم و منتقد سرسخت سانسور بود». در ادامه محسن حکیمی اظهار کرد: «درویشیان از کودکی با رنج ناشی از اختلاف طبقاتی آشنا شد و مفهوم رنج را درک و حس کرد. از همان سنین پایین کارگری در آهنگری و شاگرد بنایی را شروع کرد. هم‌زمان هم درس خواند و وارد دانش‌سرا شد و بعد در کسوت یک معلم در روستاهای کرمانشاه از تبعیض‌ها و بی‌عدالتی نوشت. چون بی‌تفاوت نبود. در سال‌های 50 تا 56 و 57 سه بار به زندان رفت و بار آخر با انقلاب مردم علیه سلطنت آزاد شد». فریبرز رئیس‌دانا نیز درویشیان را نویسنده‌ای متعهد معرفی کرد که تا زمانی که فقر و تبعیض وجود دارد، ‌درویشیان و آثارش هستند و ادامه داد: «ما یک نویسنده محرومان داریم و آن هم علی‌اشرف درویشیان است. او تا زمانی که زنده بود از گفتن فقر و محرومیت در آثارش دست نکشید». رئیس‌دانا ادامه داد: «تاریخ نویسندگانی مثل امیل زولا، ناتویل گورچین، صمد بهرنگی و علی‌اشرف درویشیان را فراموش نخواهد کرد. درویشیان معتقد بود ژانر ادبی طبقه کارگر نداریم و تمام ادبیات باید در خدمت محرومان باشد و خودش به نوعی وقف ادبی تهیدستان و رنج‌کشیدگان شده بود و لحظه‌ای از مبارزه برای عدالت و رفع تبعیض غافل نشد. برای من و ما، او شرافت قلم است و این جز به‌ دلیل ارائه ارزشمند کارهایی در ابعاد اجتماعی بود». در ادامه این مراسم که در سکوت مطلق برگزار شد، ‌بهرنگ درویشیان، فرزند این نویسنده، ‌به‌دلیل ناراحتی نتوانست درباره پدر سخن گوید. در عوض ناصر زرافشان چنین بیان کرد: ‌«ماندگاری درویشيان و آثارش در ذهن‌ها و قلب به‌دلیل واگویه‌‌های درد دل و رنج‌های مردم است. چون اگر از ادبیات مضامین اجتماعی را بگیریم نوشتن دیگر بیهوده خواهد بود. درویشیان آزادی و عدالت را لازم و ملزوم یکدیگر می‌دید. واقعیت هم این است که بدون برابری، آزادی مفت نمی‌ارزد و بدون عدالت اجتماعی دموکراسی ارزشی ندارد و عوام‌فریبانه است». او همچنین قومی‌بودن داستان‌های درویشیان را از نکات قوت کارهای او دانست و تصریح کرد: «داستان‌های درویشیان بومی است و این مزیت کارهای اوست. او درختی است که در این سرزمین بالیده و ثمر داده. به نظرم اینکه چشم‌بسته از فرم‌های نویسندگان غربی پیروی کنیم و در مضامین داستان‌هایمان توجهی به سوابق اجتماعی‌مان نداشته باشیم، اثر قابل‌توجهی به وجود نمی‌آورد». این نویسنده افزود: «کافکا، مارسل پروست و... محصول جامعه‌ای دیگر هستند و تقلید محض از شکل کار آنها کسی را به جایی نمی‌رساند، اگر «هری‌پاتر» در دنیا خواننده دارد در دنیای ما کودکانی هستند که روزی خود را در سطل زباله‌ها جست‌وجو می‌کنند». اکبر معصوم‌بیگی هم در این مراسم در سخنانی گفت: «مدام گفته شده و می‌شود که علی‌اشرف کودکی و نوجوانی رنج‌باری داشته و ستم کشیده است و در جوانی نیز به زندان افتاده و تحت تعقیب بوده، ولی به نظرم زندگی علی‌اشرف با تمام این رنج‌ها، ‌شگفت‌انگیز و رشک‌انگیز است و من یکی به آن حسادت می‌کنم. اگر این رنج‌ها باعث شده داستانی مثل «آبشوران» و «سال‌های ابری» به وجود بیاید؛ چرا باید برای زندگی نویسنده‌اش گریه کنیم؟ خیلی‌ها دستخوش فشار و زندان بودند، ولی چه کسی داستانی مثل «سلول 18» را نوشته است؟ او شاگرد همایی و فروزان‌فر بود. پس باید به زندگی او غبطه بخوریم». رضا خندان‌مهابادی دیگر سخنران مراسم وداع با درویشیان بود که در سخنانی کوتاه گفت: «علی‌اشرف تکه‌ای مجسم از آرمان‌ها و باورهایش بود. خیلی کسان هستند که آرمان‌ها و آرزوهای قشنگ دارند و اتفاقا هم مطابق آنها رفتار می‌کنند و با آنها منطبق هستند، اما اندک‌اند آنهایی که ‌آرمان‌هایشان جزئی از شخصیتشان باشد. علی‌اشرف یکی از این آدم‌ها بود». حسن فرخ‌سرشت هم در این مراسم تأکید کرد: «علی‌اشرف هر ‌آنچه را که گفت، زندگی کرده و در داستان‌هایش از امثال «نیازعلی ندارد» گفته که دهانش را می‌بندند تا نگوید ندارد. او تصویرگر آنهایی بوده که فقر و ستم چهار سوی زندگی‌شان را لگدکوب کرده، درحالی‌که شایستگی آنها بیش از اینهاست. آیا می‌توان جهانی را تحمل کرد که بدی در آن قاعده شده و نیکی در آن استثناست؟ برای تغییر چنین جهانی به علی‌اشرف و آثارش نیاز داریم و امروز آمدیم تا یاد و نامش را فریاد بزنیم». فرخ‌سرشت افزود: «پس از سال‌ها سکوت در برابر او چند سالی است که سعی دارند او را تنها نویسنده فرودستان جلوه دهند و پلاک نویسنده فرودستان را مانند پلاک یک زندانی به سینه‌اش بزنند تا عنوان نویسنده مردم را از او بربایند. واقعیت این است که تهیدستان، محرومان، بی‌خانمان‌ها و محرومان از آزادی، عدالت و بهداشت آموزش و هرکس که برای غذای خود نگران است مخاطب داستان‌های درویشیان محسوب می‌شوند و او نویسنده این گروه عظیم مردمی است». در ادامه برنامه؛ نماینده‌ای از طرف مردم کرمانشاه در سخنانی کوتاه گفت: «ما در سنین 15 تا 25سالگی به‌واسطه داستان‌های علی‌اشرف‌ درویشیان آگاه شدیم. او به ما آموخت که باید در چهارراه آزادی‌خواهی قدم برداریم». سپس قاسم حسنی از شبکه یاری کودکان کار ضمن عرض تسلیت، بیانیه‌ای را از سوی این سازمان مردم‌نهاد خواند. این مراسم با خوانش اشعاری از ناهید کبیری، علی‌اکبر درویشیان (برادر علی‌اشرف درویشیان) و اجرای قطعاتی از موسیقی بختیاری توسط علی‌اکبر شکارچی به پایان رسید و این نویسنده با نوای «مرغ ‌سحر» به خاک سپرده شد. علی‌اشرف درویشیان؛ داستان‌نویس و پژوهشگر حوزه ادبیات عامه عصر پنجشنبه (چهارم آبان) در ۷۶سالگی پس از یک دوره طولانی بیماری در کرج درگذشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.