بند T، دردسر جدید برجام
شرق: آمریکاییها در تلاش هستند تا برای برنامه موشکی ایران مانعتراشی کنند. جدیدترین بهانه آنها، بند T برجام است که مرتبط با فعالیتهایی است که میتواند برای طراحی و توسعه یک وسیله انفجاری هستهای استفاده شود. در همین راستا، 13 سناتور آمریکایی در نامهای خطاب به نیکی هیلی، نماینده این کشور در سازمان ملل، با ادعای اینکه کاستیهایی در رژیم بازرسی و راستیآزماییهای تعهدات ایران در برجام وجود دارد، خواستار تشدید بازرسیها شدند. به گزارش ایسنا، به نقل از پایگاه خبری ویکلیاستاندارد، سناتورها در این نامه از دولت ترامپ خواستهاند به آنچه آنها گزارشهای ناکافی درباره برنامه هستهای ایران و رژیم بازرسی و راستیآزمایی ناکارآمد خواندند، رسیدگی کند. تاریخ این نامه پنجشنبه ۲۶ اکتبر، چهارم آبان بوده و وبسایت سناتور دیوید پردو، جمعه آن را منتشر کرده است. آنها در نامه خود نوشتهاند: «ما این مرقومه را تهیه کردیم تا به این وسیله نگرانی خودمان را از نظام بازرسیها و راستیآزمایی برجام که از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهعنوان ارگان سازمان ملل متحد در حال اجراست، اعلام کنیم». بیبیسی نوشته امضاکنندگان این نامه سناتورهای سرشناسی مانند تد کروز و مارکو روبیو هستند که هر دو رقیب انتخاباتی دونالد ترامپ در داخل حزب جمهوریخواه بودند. نویسندگان نامه به بند T برجام بهعنوان یکی از بندهای آن که درباره نظام بازرسی است و راستیآزمایی از آن «گنگ و نامفهوم» است، اشاره كرده و گفتهاند: «بسیار حیاتی است که اطمینان یابیم، نظام بازرسیهای آژانس از ایران بهقدری عمیق و جامع است که با دقت و صحت بالا ميتواند از هرگونه تلاش فوری یا تدریجی ایران برای خروج از برجام خبر دهد». ویکلیاستاندارد نوشته این سناتورها در نامه خود از کمبود در بازرسی و راستیآزماییهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از برنامه هستهای ایران به موجب برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) ابراز نگرانی کردهاند و گفتهاند باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا، وعده داده بود بازرسان قادر خواهند بود به هر مکان مشکوکی دسترسی داشته باشند و آژانس بینالمللی از حق بازرسی «در هر زمان از هر مکان ضروری» برخوردار خواهد بود؛ اما ظاهرا در عمل اینگونه نیست. آنها همچنین با اشاره به بخشی از برجام موسوم به بند T که بر اساس آن فعالیتهایی که میتواند در طراحی و توسعه یک وسیله انفجاری هستهای کاربرد داشته باشد، ممنوع شده است، تأکید کردند که آژانس بدون بازدید از سایتهای نظامی قادر نیست نتیجهگیری درست و معتبری از پایبندی ایران به الزاماتش طبق بند T ارائه دهد. این 13 سناتور در ادامه آوردهاند: ما از شما میخواهیم این مسئله را به دیگر طرفهای توافق هستهای و به علاوه آژانس بینالمللی انرژی اتمی یادآوری کنید. ما بر این باوریم که قادر هستیم رژیم بازرسی و راستیآزمایی برجام را برای اطمینان از اجرای کامل و راستیآزمایی آن، تقویت کنیم. این در حالی است که طرفهای توافق هستهای بر سر مسئولیت آژانس در راستیآزمایی بند T اختلاف نظر دارند. روسیه اعلام کرده است آژانس بینالمللی هیچ اختیاری روی بند T ندارد. سناتورها نامه خود را خطاب به نیکی هیلی نوشتهاند؛ او که مواضعی کاملا ضدایرانی دارد، در مصاحبه با شبکه سیانان گفته آمریکا تلاشهای ایران برای کنترل سوریه را عقب خواهد راند و مانع از آزمایشهای موشکی بالستیک این کشور خواهد شد. پرونده بازرسی از مراکز نظامی برای همیشه بسته شده این ادعاها در حالی منتشر شده که روز گذشته یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مسافر تهران بود. سخنگوی سازمان انرژی اتمی دراینباره گفت: سفر آقای آمانو میتواند تلاشی برای تقویت برجام و بااهمیت باشد. بهروز کمالوندی با بیان اینکه اکنون در آژانس چیزی به نام بازرسی از سایتهای نظامی مطرح نیست و هیچگاه نیز نخواهد بود، گفت: فعالیتهای هستهای ما متمرکز بر سایتهای اعلامشده است که اطلاعاتش را به آژانس دادهایم. بهروز کمالوندی در گفتوگو با خبرگزاری صداوسیما، در پاسخ به این پرسش که آیا آقای آمانو زمینهساز مطالبات غیرقانونی آمریکا برای بازرسی از مناطق نظامی ایران است، گفت: متأسفانه رویترز دراینباره خبرسازی کرد و اصلا اینطور نبود که مواضع آقای آمانو اینگونه باشد. او اعلام کرد موضوعی بهعنوان بازرسی از مراکز نظامی در برجام وجود ندارد. این موضوع نهفقط در برجام، بلکه در پروتکل الحاقی و پادمان نیز مطرح نیست. آنچه اهمیت دارد، این است که در مراکزی که فعالیتهای هستهای صورت میگیرد، آژانس میتواند درخواست کند و دسترسی داشته باشد و طبعا اگر جایی فعالیت هستهای وجود ندارد، خودبهخود از موضوع درخواستهای آژانس خارج میشود و نهتنها درخواست دسترسی به حوزه نظامی، بلکه بسیاری از حوزههای دیگر نیز شامل این رویه میشود. کمالوندی ادامه داد: وقتی در جایی هیچگونه فعالیت هستهای صورت نمیگیرد، دلیلی برای ورود به آنجا وجود ندارد. اکنون در آژانس چیزی به نام بازرسی از سایتهای نظامی مطرح نیست و هیچگاه نیز نخواهد بود؛ زیرا فعالیتهای هستهای ما متمرکز بر سایتهای اعلامشده است که اطلاعاتش را به آژانس دادهایم. بر اساس این، هیچ دلیلی وجود ندارد که بخواهند به جاهای دیگر اعم از نظامی و غیرنظامی دسترسی داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.