|

81490 به ترجمه احمد شاملو

نشر نگاه اخیرا کتاب81490 اثر آلبر شمبون را با ترجمه احمد شاملو منتشر کرده است. 81490 شهادتی است به کشتار و نسل‌کشی در اردوگاه‌های کار نازی‌ها؛ کتابی علیه فاشیسم و نازیسم که نویسنده آن، چنانکه در توضیح پشت جلد ترجمه فارسی کتاب آمده، عضو نهضت مقاومت فرانسه بوده و «خاطرات خود را از کشتار و نسل‌کشی حزب نازی و هیتلر در اردوگاه‌های کار اجباری روایت می‌کند.» آلبر شمبون در سطرهای آغازین این کتاب درباره نحوه شکل‌گرفتن آن می‌نویسد: «آنچه در این اوراق می‌خوانید سرگذشتی نیست که براساس زندگی در بازداشتگاه‌های تمرکز اسیران نوشته شده باشد. نیز این اوراق از آنچه در اردوگاه‌های مرگ شنیده و دیده شده یا خود بر سر گذشته است روایتی نمی‌کند. این اوراق، تنها و تنها رونویس چیزهایی است که من در جریان یک سال گرفتاری خویش، در سلول انفرادی و اردوگاه‌های کار اجباری، شتاب‌آلوده بر پاره کاغذهایی یادداشت کرده، توفیق یافته‌ام از شبیخون‌های مکرر زندانبانان‌شان در امان نگه دارم بی‌آن‌که اکنون، هیچ‌گونه دستی در آن برده باشم حتا در نحوه‌ی بیان آن.» شمبون بعد از مقدمه‌ وارد ماجرا می‌شود و خاطرات خود را از لحظه دستگیری‌اش توسط ماموران گشتاپو آغاز می‌کند. سراسر کتاب شمبون، روایت دست‌وپنجه نرم‌کردنی جان‌فرسا با خشونت، هراس، شکنجه، گرسنگی و تمام رنج‌هایی است که در اردوگاه کار اجباری می‌توان متصور بود. سطرسطرِ خاطرات شمبون زیرِ سیطره این رنج‌ها نوشته شده و بعدها شکل این کتاب را به خود گرفته است. شمبون در این خاطرات نه‌فقط از دیگرانی که مانند او زندانی‌اند و از رفتار با زندانیان و از آن‌چه در پیرامونش رخ می‌دهد، که از حالات و افکار درونی خود نیز نوشته است و از گذشته‌هایی بی‌دغدغه که لحظاتی از آن در طول دوران زندان برایش تداعی می‌شود. مثل صحنه‌ای که راوی و عده‌ای دیگر از زندانیان را در واگن قطاری چپانده‌اند و در طول سفری جانکاه گرسنگی راوی را به یاد سالن غذاخوری خانه خواهرش می‌اندازد و کباب غاز و تنگ بلورین آب. آن‌چه در ادامه می‌خوانید سطرهایی است از این کتاب: «هر نود نفر را در یک واگن باری چپانده‌اند. چهار شب و سه روز در این حالت باقی می‌مانیم. چنان به هم فشرده‌ایم که برای نشستن که هیچ، برای ایستادن هم جا نیست. امکان ندارد که بتوانی بجنبی، بتوانی این پا آن پا کنی. کاش می‌شد یک لحظه نشست. کاش می‌شد یک لحظه چمباتمه زد. بهترین وضع را آن‌هایی دارند که جایشان کناره‌ دیواره‌ی واگن است و می‌توانند تکیه بدهند. جلو دریچه‌ی هواکش را سیم خاردار کوبیده‌اند. به برکت وجود این سوراخ فقط می‌شود حدس زد که حالا روز است یا شب. هر کسی به فکر است تا به ترتیبی فرار کند. یکی از رفقا که توانسته است انبردستی تهیه کند و آن را در تمام تفتیش‌ها - که بارها بی‌خبر و درست در مواقعی که مطلقا تصورش نمی‌رفت صورت می‌گرفت - از چشم نگهبانان پنهان نگه دارد اولین نفری است که از قطار در حال حرکت به زیر می‌جهد. دوتای دیگر از رفقا، مأموریت اقدام به کار را که می‌باید با حداکثر سکوتی که میسر است انجام گیرد، برعهده می‌گیرند. - این‌ها رفقای شماره دو و سه هستند. دیگران، توی خودشان، با خشونت مشغول جر و بحث هستند. من نفر هفتمم و ششمی که پرید، نوبت من می‌رسد...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.