همه اشتباه مىكنند!
كريم ارغندهپور
چند سال پيش كتابى مىخواندم در اهميت عذرخواهى به قلم مليسا نوبلز از انتشارات دانشگاه كمبريج. نويسنده، مهمترين عذرخواهىهاى جهانى را برشمرده و بررسى كرده بود. نتيجهاش اين بود كه پوزشطلبىهاى صادقانه، محبوبيت دولتها را افزايش و متعاقبا شكاف دولت- ملت را كاهش مىدهد. اين نكته بسيار حياتى است. اما در نظامهاى سياسى عملكردها معمولا معكوس آن است؛ يعنى از زاويه حاكمان، عذرخواهى نشانه ضعف و سلب اعتماد تلقى مىشود و بنابراين از آن تا حد افراط پرهيز مىشود. يكى از شواهد تحقيق بالا اين بود كه اساسا تواتر عذرخواهىها در عرصههاى داخلى اندك و در روابط بينالمللى نادر است. در روابط بين كشورها عذرخواهى غالبا پيامدهاى حقوقى دارد، بههمينخاطر مثلا اوباما در آخرين سفرش در زمان رياستجمهوري وقتى به هيروشيما رفت، با وجود انتظار جهانى - و شايد حتى ميل شخصى- به خاطر بمباران اتمى آن شهر توسط كشورش و كشتار فجيع و گسترده انسانها عذر نخواست. بر اساس تحقيق خانم نوبلز، پيامدهاى مثبت عذرخواهى اوباما بسيار بيشتر از عوارض حقوقى ناشى از آن اظهار ندامت بود. البته كه چنين بود، نهتنها در آمريكا، بلكه تأثير مثبت جهانى هم داشت. در اين رابطه سخن فراوان است، اما روى اين نوشته بيشتر در عرصههاى داخلى است. در هفته گذشته آقاى محسن قرائتى از رفتارش در برابر يكى از شركتكنندگان در محفل سخنش در تلويزيون عذر خواست. اين حركت با استقبال عمومى و حتى پارهاى از نخبگان مواجه شد. اين دقيقا نكتهاى است كه من ميل دارم در اين يادداشت آن را پررنگ كنم. در كشور ما مثل هرجاى ديگرى اشتباهاتى رخ مىدهد. واكنش در برابر اين اشتباهات معمولا يا بىتفاوتى است يا ارائه توجيهات ناشنيدنى. صدالبته هر دو اينها مخاطبان را مىآزارد، درحالىكه اگر دولتمردان با مردم صميمىتر باشند و اشتباهاتشان را بپذيرند، كار لازم را انجام دادهاند و اين براى جامعه هم خوشايندتر است. چنين باد!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.