|

مرور

رمان سير و سلوك «چرا عازم سفر آفريقا شدم؟ جواب حاضر و آماده‌اي برايش ندارم. فقط مي‌توانم بگويم كه اوضاع هر روز بدتر مي‌شد و خيلي زود كار به جاهاي باريك كشيد. وقتي ياد حال و روز خودم در 55سالگي مي‌افتم كه براي اين سفر بليط خريدم، مي‌بينم از در و ديوار غم مي‌بارد. واقعيت‌هاي تلخ دوره‌ام مي‌كند و قفسه سينه‌ام درد مي‌گيرد. از چپ و راست بهم حمله مي‌شود. پدر و مادرم، زن‌هايم، دخترهايم، بچه‌هايم، مزرعه‌ام، حيواناتم، عادت‌هايم، تعصباتم، پول و ثروتم، كلاس‌هاي موسيقي‌،...، خشونتم، دندان‌هايم، صورتم، روحم! فرياد مي‌زند: نه، نه برگرديد. برگرديد لعنتي‌ها و مرا تنها بگذاريد! ولي چطور مي‌توانند مرا تنها بگذارند؟ اينها مال من‌اند. متعلقات من‌اند. از همه‌سو به من هجوم مي‌آورند و آشوبي در درونم ايجاد مي‌كنند.» اين آغاز رمان «هندرسون شاه باران» سال بلو است كه به‌تازگي با ترجمه مجتبي عبدالله‌نژاد توسط نشر نو به چاپ رسيده است. «هندرسون شاه باران» را مي‌توان نوعي رمان سير و سلوك دانست. رماني كه پر است از حرف‌هاي فلسفي و ماجراهاي كميك. «هندرسون شاه باران» روايتي از زندگي مردي است كه همه‌چيز دارد. ثروت، خانواده، پايگاه اجتماعي و... بااين‌حال او از زندگي راضي نيست. مرد داستان براي كشف معناي زندگي سر از آفريقا درمي‌آورد. روزهاي طولاني را با مردم قبايل دوردست اعماق آفريقا مي‌گذراند. «هندرسون شاه باران» از رمان‌هاي موردعلاقه خود سال بلو است و او هميشه در صدر كارهاي موردعلاقه‌اش از آن نام مي‌برد. در بخشي ديگر از رمان مي‌خوانيم: «بعد اتفاق عجيبي افتاد. از آن اتفاقاتي كه در اين‌طور مواقع زندگي معمولا از من مضايقه ندارد. تو آن شب دل‌انگيز و رويايي نشسته بودم رو زمين و داشتم يك تكه كلوچه را سق مي‌زدم كه يكي از دندان‌هايم شكست. خيلي ترسيدم. با خودم گفتم حالا اگر تو اين بر بيابان براي دندان‌هايم مشكلي پيش بيايد چه خاكي به سرم بريزم؟ اين ترس هميشه در من وجود داشته و خيلي‌وقت‌ها باعث شده از درگيري فرار كنم. حتي وقتي داشتم با ايتلو كشتي مي‌گرفتم و ايتلو آن‌طور پرتم كرد رو زمين، اولين چيزي كه به فكرم رسيد اين بود كه نكند دندانم آسيب ديده باشد. تو آمريكا هم كه بودم، بارها پيش آمده بود كه تو سينما نشسته بودم داشتم آب‌نبات مي‌خوردم يا تو رستوران جوجه‌كبابي چيزي به نيش مي‌كشيدم كه يكهو خيال مي‌كردم دندانم لق مي‌زند يا يك چيزي زيرش صدا مي‌كند. از ترس جان‌به‌لب مي‌شدم و فوري با زبانم وارسي مي‌كردم كه ببينم چه اتفاقي افتاده. اين‌بار ولي آمد به سرم از آنچه مي‌ترسيدم. يكهو ديدم دارم كلوچه و دندان شكسته را با هم مي‌خورم. ميله دندانه‌دندانه دندان مصنوعي را تو دهانم حس كردم. غيظم گرفت و حالم بد شد و ترسيدم. لعنتي! غصه‌ام گرفت و اشكم درآمد...»

كافكاي عاشق «شكوه زندگي» عنوان رماني است از ميشائيل كومپفمولر كه اين‌روزها با ترجمه محمد همتي در نشر نو به‌چاپ رسيده است. در پيشاني اين رمان بخشي از «يادداشت‌هاي روزانه» فرانتس كافكا ديده مي‌شود: «چه‌بسا شكوه زندگي، دور و بر هركس و همواره تمام و كمال حاضر باشد، اما پوشيده، در ژرفنا، ناديدني و بسيار دور. اما او همان‌جاست، نه آكنده از نفرت، نه بي‌رغبت، نه ناشنوا. كافي است او را با كلمه درست، با نام درست فرابخواني تا بيايد. اين ماهيت جادو است كه نمي‌آفريند بلكه فرامي‌خواند.» و اين تقريبا همان كاري است كه كومپفمولر در اين رمانش با خود كافكا كرده است. فرانتس كافكا سال 1923، بيمار و نحيف و گمنام به قصد بهبودي به گوشه‌اي از سواحل درياي بالتيك پناه مي‌برد، غافل از اينكه عشقي بزرگ انتظارش را مي‌كشد. ميشائيل كومپفمولر، از نويسندگان شناخته‌شده امروز ادبيات آلمان است كه در سال 1961 متولد شده است. او در اين رمان، از پس چهره غمگين و تنهاي كافكا، كافكايي ديگر را تصوير مي‌كند؛ كافكايي عاشق را. او در تصويري درخشان، شكوه زندگي را زير سقف خانه‌هاي محقري به ما مي‌نماياند كه كافكا و دورا دايامانت مدام از يكي‌شان به ديگري اسباب‌كشي مي‌كردند، شكوهي كه به قول كافكا هميشه و همه‌جا هست و تنها كافي است كه او را فرا بخوانيم. در بخشي از اين رمان مي‌خوانيم: «فرانتس هنوز داستانش را به پايان نرسانده است. اما داستان پيش مي‌رود، هر روز به‌طور منظم از ساعت ده يا ده‌ونيم پشت ميزش مي‌نشيند. دورا هم گاهي، در قراري ناگفته، كنارش مي‌ماند، كتابي مي‌خواند يا فقط آنجا مي‌نشيند و آهنگ كار فرانتس را و وقفه‌هاي پيش از قلم‌به‌دست‌گرفتن دوباره‌اش را تماشا مي‌كند. گاه دورا خوابش مي‌برد و وقتي بيدار مي‌شود، فرانتس را مي‌بيند كه كنارش نشسته است، سراپا دگرگون، خسته، گويي كوه كنده باشد. نوري در چهره فرانتس هست،‌ چيزي كه لحظه‌اي او را مي‌آزارد و بعد ديگر نه. آن بيرون هوا تاريك شده است. بيداري، فرانتس؟ فرانتس در گوش دورا نجوا مي‌كند، بله، و حالا تو را اينجا پيدا كرده‌ام. گويي فرانتس هرگز چنين تجربه‌اي نداشته است، انگار كه اساسا برايش غيرقابل تصور بوده كه با او، اينجا در يك اتاق باشد و به‌طرز غريبي هيجان‌زده است. از وقتي تو را مي‌شناسم، آدم ديگري شده‌ام. هرچند روز يك‌بار براي دورا داستان مي‌خواند، بي‌وقفه كنار هم هستند. حتي گاهي با هم دعا مي‌خوانند، و هميشه باعث تعجب دوراست كه تا اين اندازه كم دعا بلد است. اما شايد زيبايي كار دقيقا در همين است، در اينكه فرانتس كنارش نشسته و به شكلي ناشيانه، مثل بچه‌مدرسه‌اي كه نخستين حروف الفبا را زمزمه مي‌كند و معلوم نيست فكرش كجا سير مي‌كند، دعاها را مي‌خواند. فرانتس با خود در كشمكش است، احساس مي‌كند همه را غلط انجام مي‌دهد. اما درست و غلطي در كار نيست، فرانتس، تو فقط دعاها را بخوان.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.