رابطه ما آدممعمولیها، ترامپ و برجام
گيسو فغفوري
سرانجام «ترامپ» سخن گفت و درواقع مجموعهای از توهینها، تهدیدها و روایتهای اشتباه را پشتسرهم بیان کرد تا اعلام کند که فعالیتهای ایران بر اساس برجام را تأیید نمیکند. بلافاصله پس از تهدیدهای پرسروصدایش، فدریکا موگرینی سخن گفت و کمی بعدتر سه کشور بزرگ بیانیه دادند و بعدتر حسن روحانی عتابآمیز با ترامپ سخن گفت. آنقدر سخنان ترامپ پر از داد و فریاد بود که ناخودآگاه شخصیتهای سینمایی غیرمنطقی؛ از دکتر استرنج لاو تا فرانسیس آندروود (خانه پوشالی) را به ذهنها متبادر کرد و هرکس از شخصیتی نام برد. سخنان ترامپ را میتوان به چند بخش تقسیم کرد: اطلاعات غلط، تهدیدهای توخالی و تناقض با سخنان قبلیاش. اطلاعات غلط در سخنانش از بازگویی تاریخ ایران و آمریکا بود تا استفاده از واژه جعلی برای خلیج فارس که با واکنش فراوان مردم ایران روبهرو شد، اما عدم آشناییاش با تعهد بینالمللی برجام و نقش رئیسجمهور آمریکا را موگرینی بلافاصله برایش تشریح و استدلال کرد که هیچ نقشی در بههمزدن آن نخواهد داشت. مجموعهای از تهدیدهای توخالی که همه مسئولیت را برعهده کنگره گذاشت. از نظر برخی از مردم ایران که شنونده این جملات از زبان ترامپ بودند، او با تهدیدهای توخالی سعی کرد تا ارادتش به اعراب را بیان کند و حتی نامبردن از واژه جعلی بهجای خلیج فارس هم در این راستا بود، هرچند استفاده از واژه جعلی مردم ایران را بسیار ناراحت کرد و جداکردن مردم از حاکمیت برایشان وعدهای توخالی بود، چراکه همین چند روز آینده قانون جدید منع ورود ایرانیان به شکل سختتری اجرائی میشود. البته طبل خالیاش صدای بلندی برای متحدانش و شنوندگان داخلی (رأیدهندگانش) داشت، اما پس از فروکشکردن هیجان اولیه و تحلیل آگاهان، صدایش برای دیگران کمتر گوشخراش بود. سخنان او با گفتههای پیشینش هم تناقض داشت، حتی در این حد که یادش رفته بود ٩٠ روز پیش خودش پایبندی ایران را تأیید کرده بود. اما این روزها امیدواری دیگری داریم و حتی در شب بزرگ تهدید، میبینیم که کشورهای بزرگ اروپا پشت ایران و تعهد هستهای هستند. هرچند دوباره همان جمله قدیمی بر زبان فروشندهها جاری شده است: «با قیمت قبلی دلار حساب کردهام، الان بروم بخرم تغییر میکند و بالاتر میرود». ما امروز راحتتر از کنار حرفهایی که یادآور دوران قبل از تصویب برجام است میگذریم. خشمی که از سخنان تحقیرآمیز و تهدیدآمیز دونالد ترامپ نسبت به ایران داریم زیاد است. مردم بهشدت از رفتار غیرقابل پیشبینی ترامپ عصبانی هستند، آنان از اتهامات ترامپ ناراحت و عصبانی هستند. بسیاری از مردم هم مانند دولتهای اروپایی معتقدند دولت ایران به تعهدات خود عمل کرده است. بسیاری از ما تأثیر مثبت آرامش را پس از برجام در زندگی خود مشاهده کردهایم. ما دیگر مجبور نیستیم برای داروهای غیرایرانی کل شهر را بگردیم تا عزیزانمان بر تخت بیمارستان کمتر رنج ببرند. ما بهطور محسوس دسترسی آسانتری به انواع وسایل بهداشتی و غذایی داریم؛ از شیرخشک گرفته تا لوازم آرایش غیرتقلبی. ما بهطور محسوس افزایش تعداد سفرهای هوایی به ایران از شهرها و در ساعات مختلف را مشاهده میکنیم. از سوی دیگر بهطور محسوس خوشحالیم که نگرانیهایی نظیر تنهابودن در دنیا را دیگر حس نمیکنیم. حالا اگر ترامپ بهطور یکجانبه از تعهد هستهای خارج شود، به نظر میرسد که ایران در دنیا تنها نیست و این نکته مثبتی است. هرچند در سخنان تهدیدآمیز ترامپ در پارهای از اوقات سخن از آغاز جنگ است، اما برای نسل ما که تجربه جنگ هشتساله عراق را داشتهایم و بیش از یکسالونیم مدام جمله «همه گزینهها بر روی میز است» را میشنیدیم، تهدید به جنگ واژه آشنایی است. در سالهای قبل کودک یا جوان بودیم و راحتتر با محدودیتها و ترسها کنار میآمدیم، اما اکنون نگران فرزندانمان نیز هستیم؛ نگران اینکه هر جنگی چه ویرانیهای گستردهای پیش میآورد؛ نمونهاش جنگ سوریه، یمن، عراق و... اما ترامپ اکنون روی کرهشمالی متمرکز شده است و این نشان میدهد که ترامپ برای بقای خود نیازمند جنگ است تا خود را کمی محبوب کند. باورکردن تهدیدات ترامپ زیاد آسان نیست. برای کسانی که سریالهای جهان را دنبال میکنند «ترامپ» نمونه کمهوشتر و تقلبی «فرانسیس آندروود»، شخصیت سریال «خانه پوشالی»، بهخصوص در فصل 5 است. گاهی هم پیشبینی کارهایش ممکن است، حتی اگر زیاد هم دنبالکننده اخبار سیاسی نباشیم، اما این دیگر روال شده است که او هرچند روز یکبار باید کاری کند که در اخبار مطرح شود. حتی اگر کاری نظیر بگومگو با وزیر امور خارجهاش بر سر آیکیو را انجام دهد. ما برخی از مردم عادی نگران جنگ نیستیم، چراکه میدانیم که سخن از جنگ ابزاری است که ترامپ برای ایجاد محبوبیت خود از آن استفاده میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.