|

عربستان در لیست سیاه

اردشیر زارعی‌قنواتی

جنگ یمن و تجاوز نظامی ائتلاف به رهبری عربستان سعودی به فقیرترین کشور عرب که از ماه مارس 2015 میلادی آغاز شد و تا به امروز ادامه دارد را باید در طبقه‌بندی خاصی قرار داد که فراتر از جنگ، هم زمان یک قتل‌عام خاموش هم در جریان است. با روی‌کارآمدن «ملک‌سلمان»، پادشاه کنونی عربستان پس از مرگ «ملک‌عبدالله» پادشاه تقریبا متعادل‌تر از خاندان سعودی زمام امور را در دست گرفت و او نیز احتمالا به‌زودی جای خود را به «محمد بن‌سلمان»، ولیعهد جوان و پسر خود خواهد داد، رهبران جدید ریاض در حوزه سیاست خارجی مواضع تندروانه و میلیتاریستی را در پیش گرفته‌اند که تهاجم نظامی به یمن به بهانه حمایت از دولت «عبدربه منصور‌هادی»، یکی از خاکستری‌ترین و دردناک‌ترین بحران‌های منطقه و جهان را رقم زدند. در یمن و در زیرگوش جامعه جهانی نوعی از قتل‌عام غیرنظامیان و به‌ویژه کودکان در حال انجام است که در نوع خود بی‌سابقه و بسیار سبعانه بوده است. آمارهایی که در گزارشات منابع رسمی سازمان ملل و نهادهای حقوق‌بشری منتشر می‌شود با وجود رعایت نهایت محافظه‌کاری به دلیل نفوذ ژئوپلیتیک عربستان و حامیان خارجی این کشور، به‌خوبی نشان‌دهنده یک امحای دسته‌جمعی بشری در قالب قربانیان نظامی و ده‌ها برابر مرگ غیرنظامیان با مکانیسم تحریم مطلق به‌واسطه سوءتغذیه مزمن و گسترش بیماری‌های مرگ‌بار همچون «وبا» است که معمولا تلفات آن در گزارشات رسمی به‌درستی لحاظ نمی‌شود. به‌همین‌دلیل مقایسه گزارشات رسمی طرح‌شده در سازمان ملل متحد برای اتخاذ تصمیم با گزارشات دیگر ازجمله گزارشات نهادهای زیرمجموعه همین سازمان درخصوص بحران انسانی یمن تفاوت و تناقض‌های معناداری را نشان می‌دهد. در این گزارش به ویران‌سازی تعمدی ده‌ها مدرسه و بیمارستان هم اشاره شده است که بیشترین قربانیان آن کودکان بوده‌اند. هرچند همین گزارش بسیار ضعیف هم کافی بود که بعد از یک سال از گذشت موضوع با طرح پیشنهاد جدید سازمان ملل متحد را مجبور به گنجاندن ریاض در لیست سیاه کند اما با نگاهی به گزارشات دیگر همین سازمان و نهادهای زیرمجموعه آن به‌خوبی نشان داده می‌شود که ابعاد فاجعه ده‌ها برابر آن بوده است. چنانچه در گزارش هم‌زمان «استیون اوبراین»، مسئول بخش عملیات انسان‌دوستانه در سازمان ملل متحد که در همان مقطع زمانی سال 2016 منتشر شد، آمده است که به واسطه قحطی در هر «10دقیقه» یک کودک در یمن به‌خاطر سوءتغذیه جان می‌دهد که به مفهوم مرگ روزانه 144 کودک و در سال حدود 26 هزار کودک تنها از گرسنگی در این کشور است. هرچند که در یمن به‌واسطه حملات هوایی گسترده و کور صدها کودک کشته شده‌اند اما عمق فاجعه در زمینه تلفات بزرگ کودکان در این بحران در چارچوب اعمال تحریم‌ها و محاصره کامل غذایی و دارویی این کشور است که طبق گزارشات رسمی دیگر هم‌اکنون حدود 800 هزار نفر را در ابتلا به بیماری مرگ‌آور وبا درگیر خود کرده و پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال میلادی این رقم به بیش از یک میلیون نفر برسد. بحران یمن فقط یک جنگ نظامی نیست، بلکه یک امحای دسته‌جمعی بشری است که هم‌زمان با نابودسازی زیرساخت‌های بهداشتی و اقتصادی این کشور مصیبت‌زده تبدیل به یک «ژنوساید» تمام‌عیار شده است. متأسفانه سکوت جهانی و همدستی کشورهای غربی مدعی دموکراسی در شراکت نظامی و محاصره کامل یمن این بحران را به یک پاک‌سازی ملی تبدیل کرده است. اقدام سازمان ملل متحد برای گنجاندن عربستان در لیست سیاه ناقضان حقوق کودک در شرایطی بود که در پیشنهاد اولیه، درخواست ارجاع این پرونده را به دیوان بین‌المللی لاهه جهت مجازات مسببان جنایت می‌کرد که با رایزنی و اعمال نفوذ ریاض بسیاری از کشورها ازجمله هلند به عنوان یکی از پیشنهاددهندگان با پس‌گرفتن درخواست خود به همین اقدام حداقلی رضایت دادند. بدون تردید در بحران یمن دست هیچ‌کدام از دو طرف جنگ پاک نیست و در گزارش به طرف دیگر هم به عنوان مسئول این جنایات اشاره شده است اما حتی در این گزارش تقلیل‌یافته نیز تنظیم‌کنندگان به‌اجبار واقعیت عینی با تمرکز بر مسئولیت عربستان این کشور را به عنوان مقصر اصلی معرفی کرده‌اند. نکته جالب و مشمئزکننده بعد از امضای دبیرکل سازمان ملل متحد که بر خلاف همتای پیشین خود مرعوب فشار و رشوه ریاض نشد، واکنش «شورای همکاری خلیج‌فارس» و «سازمان همکاری‌های اسلامی» بود که هر دوی این سازمان‌ها به شدت این گزارش و اقدام را محکوم کرده و به حمایت از عربستان برخاستند. چنانچه «عبداللطیف الزیانی»، دبیرکل شورای همکاری خلیج‌فارس، می‌گوید ما «گزارش سازمان ملل را که به منابع حوثی - صالح استناد کرده است را رد می‌کنیم» و «یوسف بن‌احمد العثیمین»، دبیر کل این سازمان اسلامی نیز در بیانیه‌‌ای تأکید کرده است: «سازمان ملل دلایل اصلی را که باعث دخالت نیروهای ائتلاف عربی در یمن پس از شورش شبه‌نظامیان حوثی و نیروهای وابسته به علی عبدالله صالح شد، مشخص نكرده است». در‌حالی‌که گنجانیده‌شدن نام یک کشور در لیست سیاه ناقضان حقوق کودک که اتفاقا منوط به یک جنگ و تجاوز به کشور قربانی می‌شود، طبق معاهدات و منشورهای بین‌المللی باید موجب قطع همکاری و به‌ویژه مشارکت نظامی حداقل درباره همان موضوع مورد اشاره گزارش شود، متأسفانه بعد از یک هفته پس از این اقدام حقوقی هنوز در اتحادیه اروپایی، بریتانیا و آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات کشتار جمعی عربستان تاکنون نه‌تنها یک عکس‌العمل تنبهی انجام نگرفته است که حتی افکار عمومی جهانی شاهد سکوت کامل آنان هم بوده‌اند. هرچند با اعمال فشار ریاض بخش ارجاع پرونده به دیوان بین‌المللی از گزارش و اقدام سازمان ملل متحد حذف شد و اصولا در جهان مبتنی بر «حقانیت قدرت» هیچ امیدی برای اقدام و مجازات واقعی علیه ناقضان حقوق کودکان هم فعلا قابل تصور نیست، اما همین اقرار رسمی به دست آلوده به خون عربستان در جنایت در بالاترین مرجع جهانی یک پیروزی برای حامیان صلح جهانی است و در آینده با تغییر شرایط می‌توان پای عربستان را برای مجازات و جبران خسارت به محاکم حقوقی بین‌المللی کشاند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.