کسی به تهامی نامه نمینویسد
سعید برآبادی
کسی به تهامی نامه نمینویسد. اصلا کسی او را نمیشناسد؛ مگر آنهایی که سودای جمعکردن عکسهای تاریخی دارند یا عشقشان کشیده بروند دنبال پیداکردن یک عکس تاریخی خاص از اجداد و محله قدیمیشان؛ اما به هر دلیلی که دنبال تهامی باشند، پیداکردنش ساده است. با وسیلهای خود را میرسانند میدان بهارستان، چند قدمی بالا میروند و روبهروی درِ مجلس، ویترین مغازهای میخکوبشان میکند؛ مغازه پر است از عکسهای سیاه و سفید؛ پر است از نگاتیوهایی که زندگی شاهان و خیابانهای تاریخی ایران را نشان میدهد؛ پر از زندگی به سبکِ قاجار و مردم بیچارهای که پشت سرِ ناصرالدینشاه صف کشیدهاند؛ از زن و مرد، پیر و جوان و همه سیبیلو. تهامی با انبری در دست و ذرهبینی بر چشم، سر در لاک خودش کرده و حواسش به شلوغی بهارستان نیست. مغازه و این شغل را از پدرش که یکی از اولین عکاسان ایران بود، به ارث برده و عادت دارد به این همه رفتوآمد و بیتوجهی. داخل مغازه بوی ماده ظهور عکس میآید، بوی آمونیاک و گذشته، بوی ورقهای چرکمرده کتاب و آلبومهای عکس خانوادگی. در عکاسی تهامی، همه اینها یک طرف، آرشیوها طرف دیگر؛ مجموعه سکهها، تمبرها و اسکناسها. تهامی عاشق گذشته است و این گذشته او را مانند رودخانهای در خود فروبرده است. حتی همسایگان مغازهاش، جز در اضطرار و مسائل مهم، خبری از او نمیگیرند. دوستانش، یادی از او نمیکنند مگر به خاطر یافتن یک عکس. گاهی یکی از مخاطبان دهها جلد کتابی که در حوزه تاریخ نوشته، به او زنگ میزند و نشانی شخصیتی را در یکی از این عکسها میدهد؛ تهامی ذرهبین به دست، احتمالات را بررسی میکند و یکی دیگر از گمشدههای تاریخ را برای نسلهای بعد پیدا میکند؛ فقط همین. مغازهاش سوتوکور است و خودش طالب این سکوت. غرق در نوشتن، تحقیق و عشقبازی با نگاتیوهای سالخورده، سالخوردگیاش را میگذراند. کسی به او نامه نمینویسد، حتی الان که دیگر نیست و روی کرکره مغازهاش، آگهی فوتش را نصب کردهاند. عکس آگهی تسلیت را چند سال پیش گرفته است. ربطی به آن عکسهای تاریخی که سالها با آنها زندگی کرد، ندارد؛ شاید اگر خودش بود، ترجیح میداد بهجای این عکس، یکی از عکسهای تاریخی دلخواهش را چاپ کنند! شاید اگر بود، امروز بیشتر از هرچیز دیگری، نگران آن آرشیو بزرگ عکس و تمبر و سکه بود که در دست دزدان نیفتد یا جایی گموگور نشود. آنهایی که تهامی را از نزدیک دیدهاند، میدانند او همیشه نگران ازدستدادن گذشته بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.