نجاتِ خوک جهشیافته
میلاد ظریف: فیلم اوکجا (okja) ساخته یونگ جو هو، فیلمساز کرهای، آشکارا نگاه و نقد خود را به سرمایهداری معطوف میکند. مفهوم سرمایهداری و نقدی که یونگ جو هو در فیلم اوکجا در سینمایی به نوعی فانتزی آن را به سخره میگیرد و البته از پیش این را باور دارد که در برابر این مفهوم و دمودستگاه پیچیده سرمایهداری یک بازنده است، بسیار به جهان و اندیشه مارکس نزدیک است؛ مارکسی که نزد او هستی عبارت است از آن شکل مشترک طبیعت مادی که او بر آن نام «موجود نوعی» (species - beling) مینهد. فیلم اوکجا هم مانند این مفهوم و اینکه ما چگونهایم و چگونه باید باشیم، دستوپا میزند. تلاش دختربچه فیلم اوکجا که بعد از 10 سال همزیستی با یک خوک جهشیافته اکنون بايد از او جدا شود و در اختیار شرکت غولآسا و سرمایهداری قرار گیرد و تمام تلاشهای دختر برای برگرداندن خوکی که همه کودکی خود را با او گذرانده و بازگرداندن خوک جهشیافتهاش یعنی اوکجا، به دل طبیعت و کوهستانی که در آن رشد کرده و تبدیل به یک خوک عظیمالجثه شده است، بهنوعی مفهوم جامعهای را یادآور میشود که مارکس مدنظر داشته است؛ یگانگی کامل ذات انسان با طبیعت، رستاخیز راستین طبیعت، طبیعتباوری تحققیافته انسان و انسانباوری تحققیافته طبیعت. فیلم آشکارا در این جهت گام برمیدارد و دختربچه که به نوعی میشود صاحب اصلی خوک یا همان اوکجا نامید، را در مسیری قرار میدهد که به جنگ با غول سرمایهداری میرود یا همان شرکت و کارخانه میراندو که تهیه مواد غذایی از خوکهای جهشیافته را برعهده دارد. فیلم با نماهایی از طبیعت بکر کوهستانهای کره شروع میشود و با رفتن دختربچه به دنبال اوکجا در شهر سئول و از آنجا به نیویورک، طبیعت را در برابر نظام شهر با تمام مناسبات و زدوبندهای سیاسی و اقتصادیاش قرار میدهد. دختربچه که بهنوعی نماینده از طبیعت و نمادی در جهت رستاخیز طبیعت در برابر نظام اقتصادی و بورژوایی قرار میگیرد که به نوعی از یک اخلاق زیباشناسانه که خاستگاهش طبیعتی است که از آن آمده، پیروی میکند. کردار دختربچه فیلم اوکجا به هیچ عنوان توجیه فایدهاندیشانه ندارد همانطور که در مسیر رهایی خوک خود و آشنایی با آن گروه آزادیبخش حیوانات، هم آنها و هم دختربچه تمام عملکرد و شیوههای رفتاریشان، هدفها و بنیادهای فکریشان دلایل اصلی و توجیه خاص خود را دارا هستند؛ آزادبخشی حیوانات و در اینجا خوکها از قرارنگرفتن در پروسه جهش ژنتیکی و اعمال وحشیانه بر آنها و این مهم که حیوانات هم به اندازه انسان سهم در نظام طبیعت دارند. از سوی دیگر نظام کاری که در فیلم «اوکجا» یونگ جو هو آن را تصویر کرده چیزی است در راستای همان نظام سرمایهداری که انسان و نظام کاری را در جهت سودرساندن به طبقه خاص متصور میشود و از تمام پتانسیلهای فکری انسانها استفاده نمیکند. نظام سرمایهداری در فیلم اوکجا در مورد اشیا و انسانها مفهوم ارزش مبادله و ارزش مصرف را بار دیگر یادآور میشود. در انتهای فیلم که دختربچه بعد از گذراندن همه راهها و رسیدن به سلاخخانه و در یک قدمی مرگ خوک عظیمالجثه خود و در مقابل رئیس کارخانه میراندو (آن خواهر دیگر که پس از شکست خواهر خود کرسی ریاست را میگیرد)... دست به معامله میزند و خوک طلایی و کوچک خود را که پدربزرگش در ابتدای فیلم به او داده بود در قبال آزادی اوکجا میدهد. رئیس کارخانه در برابر سؤال دختر که میپرسد چرا میخواهی اوکجا را بکشی، میگوید: چون لاشه را میتوانم بفروشم. این دقیقا کیفیت انتزاعی است که یونگ جو هو از ابتدای فیلم سعی در بهتصویرکشیدن آن داشت یعنی ارزش کالا و انسان و حیوان همه در نگاه امروز سرمایهداری در ارزش مبادلهشان معنا و مفهوم پیدا میکند نه ارزش مصرف. با اینکه خوک دختربچه به طبیعتی که از آن آمده، بازمیگردد اما سرنوشت هزارانهزار خوک جهش ژنتیکییافته در دستان نظام سرمایهداری است که به سود بیشتر میاندیشد و مفهوم موجود نوعی را هیچ میشمارد. تا آن زمان راه بسیار است زمانی که فرد انسان در زندگی روزانهاش کار فردی و روابط فردیاش را به صورت موجود نوعی درآورد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.