آمریکا و ترکیه صدور ویزا را برای اتباع یکدیگر متوقف کردند
جنگ روادید
روابط واشنگتن و آنکارا، دو متحد سابق در سالهای اخیر به واسطه مسائلی مانند جنگ در سوریه و حتی احتمال دستداشتن آمریکا در کودتای نافرجام در ترکیه، دیگر به گرمی سابق نبوده و جای خود را به تنش داده است. در آخرین مورد نیز ایالات متحده و ترکیه متقابلا محدودیتهایی درخصوص صدور ویزا برای شهروندان ترک و آمریکایی وضع کردهاند. غائله از آنجا شروع شد که یک کارمند کنسولگری ایالات متحده هفته گذشته در ترکیه دستگیر شد. واشنگتن نیز در اقدامی تلافیجویانه روز یکشنبه صدور ویزاهای غیرمهاجرتی را برای شهروندان ترک به حالت تعلیق درآورد و اعلام کرد باید تعهد ترکیه به امنیت کارمندان کنسولگری خود را در این کشور مورد ارزیابی مجدد قرار دهد. چند ساعت بعد از این تصمیم، ترکیه نیز در بیانیهای مشابه اعلام کرد صدور ویزا برای شهروندان آمریکایی را به حالت تعلیق درآورده است. این اقدام با ایجاد نوساناتی در بازار ترکیه همراه بود و ارزش لیره به میزان 2.4 درصد کاهش یافت. طبق اعلام مقامات ترکیه، این کارمند سفارت آمریکا به اتهام ارتباط با فتحالله گولن، روحانی ترکتبار ساکن آمریکا دستگیر شده است که آنکارا از او بهعنوان رهبر کودتای نافرجام سال گذشته نام میبرد. اتهامی که فتحالله گولن قویا آن را انکار میکند. آنکارا در یک سال گذشته بارها خواستار استرداد گولن شده بود اما واشنگتن تاکنون به این خواسته تن نداده است. طبق اعلام خبرگزاری دولتی «آنادلو»، کارمند بازداشتشده سفارت آمریکا، یک شهروند ترک به نام متین توپوز است که روز چهارشنبه هفته گذشته به جرم جاسوسی و تلاش برای ضربهزدن به دولت ترکیه دستگیر شده است. سفارت آمریکا در ترکیه با انتشار بیانیهاي دستگیری کارمندش را ناراحتکننده و ناعادلانه توصیف کرد. بااینحال، عبدالحمید گل، وزیر دادگستری ترکیه، دستگیری یک شهروند ترکیه به دلیل ارتکاب جرم را حق این کشور و در راستای اجرای عدالت میداند. در مقابل جان باس، سفیر آمریکا در ترکیه، در جمع خبرنگاران ترکيه اینطور خاطرنشان کرد که دستگیری متین توپوز بیشتر از آنکه در راستای اجرای عدالت باشد، برای او حکم نوعی انتقامگیری را دارد. پیشتر نیز در جریان برخورد با کودتاچیان، یک مبلغ مسیحی اهل آمریکا به نام آندرو برانسون که کلیسای کوچکی در شهر ازمیر ترکیه را اداره میکند، توسط ترکیه بازداشت شده بود و تمام تلاشهای آمریکا برای آزادی او تاکنون ناکام مانده است. جالب اینکه اردوغان اخیرا خواستار مبادله این مبلغ مذهبی با فتحالله گولن شده است. با این تفاسیر، شاید بتوان گفت هدف ترکیه از دستگیری این کارمند سفارت آمریکا آوردن فشار بیشتر برای استرداد گولن باشد. مأموریت ناممکن ترامپ روابط دیپلماتیک میان ترکیه و ایالات متحده پیشتر در ماه می نیز دچار تلاطم شده بود؛ یعنی وقتی که مقامات امنیتی ترک در جریان سفر اردوغان به واشنگتن، با معترضان درگیر شدند. در ماه سپتامبر نیز ترکیه نسبت به دادگاهیشدن یکی از وزرای اقتصاد سابق این کشور به جرم تلاش برای نقض تحریمهای ایران، معترض شده بود. یکی دیگر از نقاط اختلاف میان آنکارا و واشنگتن، رضا ضراب، تاجر ایرانی-ترکی است که از سوی ایالات متحده به اتهام دورزدن تحریمهای ایران در بازداشت بهسر میبرد. تنشها میان ترکیه و ایالات متحده در حالی بالا میگیرد که هر دو کشور عضو ناتو بوده و علاوه بر این ترکیه بخشی از ائتلاف ضدداعش به رهبری ایالات متحده محسوب میشود. اما این همکاری به معنای همسویی کامل این دو در سوریه نیست. ترکیه بارها از حمایت نظامی و لجستیکی ایالات متحده از کردهای سوریه در جنگ با داعش انتقاد کرده و نسبت به تحویل سلاح به یگانهای حفاظت مردمی که آنکارا آنها را شاخه نظامی پکک در سوریه میداند، اعتراض کرده است. ترکیه با توجه به مشکلات دیرینه با مناطق کردنشین خود و همچنین پکک، نسبت به قدرتگیری کردهای سوریه در مرزهای جنوبی خود بیمناک است. روابط آنکارا و واشنگتن در ماههای اخیر در حالی به سمت تنش بیشتر حرکت کرده است که دونالد ترامپ وعده داده بود روابط میان دو کشور را ترمیم کند؛ روابطی که در دوران باراک اوباما رو به سردی گذاشت. البته با وجود اختلافات میان ترکیه و آمریکا به نظر رهبران دو کشور از روابط گرم و صمیمانهای برخوردار باشند. جالب اینکه هر دو رئیسجمهور علاوه بر مخالفت با اتحادگرایی و جهانیشدن، روابط حسنهای با اتحادیه اروپا بهخصوص آلمان نداشته و دارای یک دشمن مشترکاند: رسانهها. در هر صورت، تعلیق صدور ویزا از نظر تحلیلگران یک اتفاق خطرناک است چراکه میتواند فعالیتهای مسافران بیشماری از جمله تجار، گردشگران، دانشجویان و سایر قشرها را مختل کند. سونر کاگاپتای نویسنده کتابی درباره اردوغان با عنوان «سلطان جدید»، خرید سامانه دفاعی موشکی از روسیه را نشانه بدبینی روزافزون اردوغان نسبت به ایالات متحده و ناتو تفسیر میکند. به نظر او، این تنشها و اقدامات تلافیجویانه آمریکا میتواند با دامنزدن به این بدبینی، بیش از پیش آینده روابط این دو کشور و همچنین روابط ترکیه با غرب را در هالهای از ابهام قرار دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.