۱۶ مهر، روز ملی بتن
بتن سبک را سبک نشمریم
محمد مهدوی . پژوهشگر
آمارهای رسمی اخیر نشان میدهد بازار مسکن پس از حدود چهار سال درجازدن در رکود، در ریل پیشرونق افتاده است. حتی به زعم برخی کارشناسان، در ماههای آتی محتملترین سناریو در بازار ملک رسیدن به رونق نسبی بدون افزایش قیمت محسوس (رونق غیرتورمی) است. این امر بهطور منطقی به تحریک سازندگان برای احداث بناهای جدید منجر خواهد شد. با سرعتگرفتن تکنولوژیهای ارتباطی و افزایش آگاهی و دانش عمومی متقاضیان مسکن از مسائل فنی، مسلما از این پس سازندگانی موفق خواهند بود که با فناوریهای روز ساخت پیش رفته و بتوانند به لحاظ قیمت و کیفیت پاسخگوی مطالبات متقاضیان باشند. در کشور ما چند سالی است که موضوع سبکسازی ساختمانها به لحاظ تأمین ایمنی لازم در برابر زلزله در میان اهل فن مطرح است. با کاهش بار مرده ساختمان، علاوه بر ایمنبودن در مقابل نیروهای ناشی از زلزله، سازه ساختمان براساس بار مرده کمتر، طراحی مقرونبهصرفهتری خواهد داشت. کاهش بار مرده در سازه موجب کاهش ابعاد پی ساختمان، ستونها، تیرها و نیز کاهش ضخامت سقف میشود. دراینمیان بتن بهعنوان مهمترین و پرمصرفترین مصالح ساختمانی سهم بسزایی دارد. بهطوریکه به منظور کاهش وزن ساختمان، نوع سبک آن اغلب بهعنوان جایگزین مناسب برای بتن معمولی میتواند به کار رود. بنابراین کاهش در وزن بتن مصرفی موجب صرفهجویی در هزینه ساخت میشود. ضمن اینکه میزان عایقبندی صوتی و حرارتی بتن سبک بهگونهای است که در اکثر موارد استفاده از لایههای اضافی برای عایقبندی جزئی یا کلی را منتفی میکند و از این حیث نیز بهصرفه خواهد بود. بتن سبک در ساختمان به دو نوع سازهای و غیرسازهای قابل استفاده است. آنچه باعث سبکشدن بتن چه سازهای و چه غیرسازهای میشود، نوع سنگدانههای آن و تکنیک تهیه بتن است. همانطور که از نام بتن سازهای بر میآید، این نوع برای اجزای سازهای نظیر فونداسیون، ستون، تیر و سقف استفاده میشود، اما نوع غیرسازهای آن برای مقاصد پرکننده و عایقبندی حرارتی و جداکنندههای سبک نظیر تیغههای جداساز و عایقهای صوتی در کف استفاده میشود.
با وجود اینکه سالهاست کشورهای پیشرفته از مزایای فناوری بتنهای سبک بهره میگیرند، در کشور ما حداقل نوع سازهای آن هنوز آنچنان که باید مورد استفاده قرار نگرفته است. پروفسور علیاکبر رمضانیانپور، استاد دانشگاه امیرکبیر، با اشاره به قدمت 30 ساله بهرهگیری از بتن سبک سازهای در کشورهای پیشرفته نظیر آلمان، روسیه، آمریکا، کانادا و ژاپن درباره استفاده از این نوع بتن در ایران میگوید: «حدود 15 سال پیش با یکی از تولیدکنندگان سنگدانه سبک، پروژهای را در دانشگاه شروع کردیم و با تمهیداتی به مقاومتهای قابل قبولی دست پیدا کردیم و در مسابقات بتن دانشگاهی کشور دانشجویان موفق شدند بتن سبک و نیمهسبک با مقاومتهای بالا تولید کنند. در کلاسهای دانشگاهی هم بر اهمیت موضوع در مناطق زلزلهخیز تأکید میکردیم. اما نیاز بود تا این موضوع در مقررات ملی ساختمان گنجانده شود که در ویرایش 92 مبحث نهم به آن پرداخته شد. در ویرایش 96 هم که بهزودی منتشر خواهد شد، بر این نوع بتن تأکید بیشتری شده است. برخی از اساتید به صورت موردی در تهران برای چند پروژه ساختمانی کوچک اقدام به تهیه این نوع بتن کردند و در زمینه ترویج آن قدم برداشتند. این نوع بتن به سه صورت قابل تهیه است؛ یکی اینکه کارگاهها اقدام به ساخت آن کنند که کار سختی است چون در هر کارگاه باید به عوامل کارگاهی آموزش داده شود. روش دوم تهیه آن به صورت آماده در کارخانه بتن و انتقال آن به کارگاه است. روش سوم تهیه قطعات و المانهای سازهای به صورت پیشساخته است. مسلما روشهای دوم و سوم از نظر کیفیت مطلوبتر است. بههرحال باید در تهیه و نگهداری آن به نکات فنی خاص مربوطه توجه کرد؛ بهویژه از نظر کنترل جمعشدگی و جلوگیری از ترکخوردگی باید به عوامل دخیل آموزشهای لازم داده شود. سنگدانههای سبک مصنوعی مورد استفاده در بتن سبک از نوع رس منبسطشده معروف به لیکا است. درباره سنگدانههای سبک طبیعی برای تهیه این نوع بتن، به کار تحقیقاتی و عملیاتی بیشتری نیاز داریم. بههرحال در کشور راجع به تهیه سنگدانه بههیچ وجه مشکلی نداریم». بهاینترتیب در راستای اجرای اقتصادی پروژههای ساختمانی به صورت سبک و صنعتی باید با آموزشهای لازم به مجریان، از منابع بالقوه و مصالح انبوه کشور بهره گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.