آینه
جوان یک مقام ارشد دولت آمریکا با اشاره به سناريويی كه تيلرسون قصد اجرای آن را دارد، به سيانان گفته «تيلرسون معتقد است مشکل برجام، برجام نیست». اين مقام ميگويد: «مشکل با قانون است. هر 90 روز رئیسجمهور بايد [پایبندی ایران را] تأیید کند و این باعث ایجاد یک بحران سیاسی میشود. اگر دولت بتواند توافق هستهای را به گوشهای بیندازد، همه میتوانند با شادمانی به تمامی مسائل دیگری بپردازد که محور مشکل با ایران هستند». سيانان ميگويد كه تیلرسون ميكوشد قانون موسوم به «بررسی توافق هستهای ایران» را که سال 2015 در كنگره تصويب شد، اصلاح و آن را به بخشهای جداگانهای تقسیم کند. اين تكه تكهسازي، به كاخ سفيد اجازه ميدهد بهجای گزارشدهی صرف درباره تعهدات فنی ایران تحت برجام، درباره رفتارهای گستردهتر ایران مانند «حمایت از تروریسم» یا «برنامه موشکی بالستیک» به كنگره گزارش بدهد؛ رويكردي كه زمينهاي فراهم ميكند تا آمریکا در برجام باقی بماند ولي دولت ترامپ مجبور نباشد هر 90 روز يك بار پايبندي ايران را به برجام تأييد كند.
کیهان با عملکرد خاص دولت آقای روحانی، ترامپ بهانه و دستاویزی برای اعلام عدم پایبندی ایران به تعهدات برجامی خود ندارد و تنها گزینه پیشروی او آن است که اعلام کند ادامه این مسیر با منافع ملی آمریکا در تضاد است. در صورت وقوع چنین احتمالی، توپ در زمین کنگره که جمهوریخواهان اکثریت آن را تشکیل میدهند، خواهد افتاد... از زمان رویکارآمدن ترامپ در آمریکا یک جریان خاص داخلی بهطور صریح و برخی دولتمردان نیز گاهی با صراحت و گاهی در لفافه میگویند ترامپ سیاستمداری دیوانه، خطرناک و غیرقابلپیشبینی است که باید از چالش و رودررویی با وی پرهیز کرد. چرا که او به روندهای تصمیمسازی و تصمیمگیری در سازوکار دیپلماسی آمریکا پایبند نیست و هر آن ممکن است تصمیمات خطرناک و عجیب و غریبی بگیرد... فرض کنید واشنگتن در تغییر مفاد برجام برای بهدستآوردن امتیازات بیشتر و دائمیکردن محدودیتها و واردکردن موضوع موشکی و مسائل منطقهای به برجام تکمیلی موفق نشود. حتی در این صورت نیز کاخ سفید از جنجال اخیر دست خالی بیرون نمیرود. حداقل دستاورد وضعیت مبهم و کجدارومریز فعلی آن است که نقض عهدهای آمریکا به حاشیه رفته و کسی درباره آنها صحبتی نمیکند. ظاهرا همه نگران اصل توافق هستند و میکوشند آن را همچون «نمادی مقدس»! حفظ کنند و مانع از فروپاشی آن شوند. در چنین فضایی نه زبانی برای اعتراض به بدعهدیهای آمریکا وجود دارد و نه گوشی برای شنیدن اعتراض.
شهروند در گذشته اصليترين قدرت [منطقه] مصر بود و سپس عربستان در كنارِ عراقِ صدام حسين و سوريه حافظ اسد در رده دوم اثرگذاري قرار داشت... قدرتهاي درجه دوم به حاشيه و بحران وارد شدهاند و مصر نيز بهشدت افول كرده و تنها عربستان سعودي است كه قدرت اين مجموعه است. سعوديها هنوز نسبت به برخي از واقعيات سياسي منطقه واقعگرايي لازم را پيدا نكردهاند و تا هنگامي كه اين بخش از سياستهاي آنان اصلاح نشود، احتمالا نخواهند توانست گام مؤثري در بهبود وضع منطقه و حفظ منافع خودشان بردارند. نمونه اين نگرش نادرست را محمدجواد ظريف در مصاحبه اخير خود به اين صورت بيان كرد: «اما انتظار داریم عربستان سعودی هم درک کند که ما بخش مهمی از این منطقه هستیم و آنها هیچ وقت نمیتوانند ایران را حذف کنند. همانطور که ما تلاش نخواهیم کرد عربستان را حذف کنیم... زمانی من پیامی به وزیر خارجه فقید عربستانسعودی فرستادم و به او گفتم که ما آماده گفتوگو با شما هستیم تا بتوانیم یکدیگر را در منطقه بپذیریم؛ او به من گفت: جهان عرب ربطی به شما ندارد». در واقع سعوديها بهدليل همين برداشت نادرست بود كه گمان ميكردند ميتوانند يمن را به اشغال درآورند و صداي هيچ كشوري هم در نيايد! و البته چنين نشد و نبايد هم ميشد.
همدلی قریب به چهاردهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران با بحرانهای عدیدهای دستبهگریبان است. بحرانهایی که هریک احتمالا میتواند بهکلی امنیت کشور را دستخوش دگرگونی کند. چه اینکه مرور گفتارهای برنامهریزان و مسئولان دولتی برای حل بحرانها نشان میدهد در منظر آنها تنها باید کاری کرد وضعیت از این بدتر نشود. تجربه چهار دهه گذشته نشان میدهد این بیشتر نیروهای سیاسی و ایدئولوژیک بودهاند که از صدر تا ذیل نظام مدیریتی حضور داشتهاند و تداوم حضور چنین نیروهایی وضع موجود را ادامه خواهد داد. از اینرو است که در ادامه چنین استدلالی گفتار تکیه بر «نیروهای کارشناسی» و بهحاشیهراندن نیروهای سیاسی -حداقل در ردههای مدیریتی پایینی و میانی- قوت میگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.