برندگان نوبل شیمی ۲۰۱۷ معرفی شدند
تصویربرداری با دقت اتمی
گروه علم: جایزه نوبل شیمی2017 به طور مشترک به «ژاک دوبوشه»، «یواخیم فرانک» و «ریچارد هندرسون» اعطا شد. این سه دانشمند به دلیل تلاش برای ابداع یک روش جدید و کارآمد تصویربرداری سهبُعدی از مولکولهای زیستی این جایزه را دریافت کردند. هماکنون دانشمندان میتوانند با استفاده از روش «میکروسکوپ کرایوالکترون»، مولکولهای زیستی را فریز کنند؛ یعنی کاری کنند که حرکت آنها کندتر شود و در این حالت تصویری با تفکیک زیاد (در حد اتم) تهیه کنند. آکادمی سلطنتی علوم سوئد در اعلامیه معرفی برندگان نوبل شیمی 2017 گفته است این دانشمندان با ابداع روشی به نام «الکترون کرایومیکروسکوپی برای شناخت ساختار بیومولکولها در محلول با رزولوشن بالا» نوبل شیمی امسال را دریافت کردند. این روش، تصویربرداری از مولکولهای زیستی را ساده کرده و بهبود میبخشد. گفتنی است در سالهای اخیر، متون علمی شیمی، زیستشناسی و بیوشیمی پر شده است از ساختارهای شگفتانگیز بسیاری از مولکولهای زیستی. پروتئینهایی که مقاومت در برابر پیامدهای شیمیدرمانی و آنتیبیوتیکها را موجب میشوند، مولکولهای پیچیدهای که آهنگ زیستی بدن ما را تنظیم میکنند، واکنشهای پیچیدهای که در فرایند فتوسنتز نقش دارند و حسگر فشاری خاصی که عمل شنیدن را برای ما امکانپذیر میکند، فقط چند نمونه از صدها مولکول زیستی پیچیدهای هستند که امروزه دانشمندان میتوانند با استفاده از روش میکروسکوپ کرایوالکترون از آنها تصویر تهیه کنند. درباره اهمیت و کاربرد این روش همین بس که در چند سال گذشته ویروس زیکا در بسیاری از مناطق جهان شایع شد. این ویروس موجب اختلالهایی در ساختار و کارکرد مغز میشود. با توجه به گسترش این بیماری و همچنین آسیب زیاد ویروس این بیماری به مغز مبتلایان، لازم بود تصویر دقیقی از این ویروس تهیه شود و دانشمندان با استفاده از این روش، تصویر این ویروس را تهیه کنند. دانشمندان پس از چند ماه توانستند تصویری سهبُعدی با دقت زیاد را از این ویروس تهیه کنند که جزئیاتی در حد اتمها در آن دیده میشود. اکنون داروسازان با استفاده از این تصویر به دنبال یافتن دارویی مناسب برای درمان این بیماری هستند. به دلیل کاراییهای این روش تصویربرداری بود که آکادمی علوم در بیانیه معرفی برندگان نوبل شیمی 2017 گفت این روش بیوشیمی را متحول کرده است. آکادمی سلطنتی علوم سوئد در بیانیه خود ضمن اعطای جایزه 1.1 میلیوندلاری به این تیم، اعلام کرد: محققان اکنون با استفاده از این روش میتوانند بیومولکولها را حین انتقال منجمد کنند و فرایندهایی را که تا پیش از این قابل مشاهده نبودند به صورت تصویری ببینند این روش میتواند برای فهم اصولی شیمی و ابداع داروهای جدید، تأثیرگذار باشد. این آکادمی افزود: روش آنها بیوشیمی را وارد دوره جدیدی کرده است. گفتنی است «ژاک دوبوشه»، بیوفیزیکدان سوئیسی 75 ساله از دانشگاه لوزان، «یوآخیم فرانک»، بیوفیزیکدان آلمانی 77 ساله از دانشگاه کلمبیا در نیویورک و «ریچارد هندرسون»، زیستشناس مولکولی و بیوفیزیکدان اسکاتلندی 72 ساله که بیشتر به طور مستقل فعالیت میکند، برندگان نوبل شیمی 2017 هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.