وفات مام جلال و مسئولیت ایران
عارف قربانی، روزنامهنگار، سلیمانیه ترجمه: سامان سلیمانی
با وفات هر رهبر سیاسی، بر اساس جایگاه و نقش و شخصیتی که دارد، مجموعهای از تغییرات به دنبال آن اتفاق میافتد؛ حداقل در جریان و حزب سیاسی یا کشور متبوعش. نمونههای فراوانی هم در جهان داریم که مرگ یک رهبر، تأثیر و عواقب خود را بر محیط اطراف و حتی بشریت گذاشته است. فوت مام جلال نیز نمونهای خواهد بود از فوت رهبران بزرگ جهان که انتظار میرود بعد از خود در سطح اقلیم، عراق و کردستان تأثیرات متفاوت و تغییرات عمده به دنبال داشته باشد.
یکی از کشورهایی که فوت مام جلال بر آن تأثیر خواهد گذاشت، ایران است، چون طالبانی مرکز ارتباط و اساس اعتماد میان کردستان و ایران بود. با فوت مام جلال تعادل ارتباط و دوستی تغییر خواهد کرد. سؤال این است ایران بعد از مام جلال چه خواهد کرد و چگونه ارتباط و اهمیت کردستان را حفظ خواهد کرد. زمانی که طالبانی در میانههای دهه 80 میلادی در جنگ سختی با رژیم صدام بود و در همان حال ایران نیز در جنگ با عراق بود، مام جلال پیمان دوستی با ایران بست که فقط 10 سال از قرارداد 1975 الجزاير میان شاه ایران و صدام حسین میگذشت. انتظار میرفت کردستان دچار شوک شود، اما کاریزمای مام جلال و اعتمادی که مردم به ایشان داشتند باعث شد باری دیگر قیام کُردها این آمادگی را کسب کند و به این امر اعتماد کند كه با دولت ایران همپیمان شود. اکنون بیش از ۳۲ سال از این همپیمانی گذشته که ایران و کردستان با هم در یک سنگر بودند. در این ۳۲ سال کردها از دست رژیم بعث مصیبتهای فراوان کشیدند و با انفال و شیمیایی و آوارگی روبهرو شدند. در همه این مصیبتها نیز جمهوری اسلامی ایران درهای حمایت و کمک را روی کردها باز کرد. این از طرفی جایگاه طالبانی را نیرومندتر کرد از این جهت که دوستانش به حمایت از ملتش برخواهند خاست و از طرفی دیگر اعتماد به ایران را نزد هموطنان کردستان گسترش داد. بعد از سقوط صدام و ورود کردها به بغداد، به علت ارتباط طالبانی با ایران و گروههای شیعی عراقی، برگ دیگری از ارتباط و دوستی میان طالبانی و ایران ورق زده شد و فعالیتهای مشترک زیادی صورت گرفت. همزمان با توجه به ارتباط میان کردها و آمریکا و حفظ تعادل میان آمریکا و ایران، این مسئله به نفع استحکام همسایگی و احترام دوطرفه میان طالبانی و ایران تمام شد. در شرایط فعلی که جهان و منطقه مرحله حساسی را طی میکنند و شکلی از سردی رابطه میان ایران و کردستان حس میشود و ایران با ترکیه و عراق به علت برگزاری رفراندوم در کردستان، در هماهنگی و توافق نظامی و امنیتی علیه کردستان هستند، در این شرایط حساس که طالبانی فوت میشود، در سطح اقلیم و عراق و کردستان تأثیرات متفاوتی به دنبال خواهد داشت، احتمال نیز میرود که ارتباط میان ایران و اقلیم کردستان بهیکباره قطع شود، مسلما این نیز تأثیرات منفی بر هر دو طرف خواهد گذاشت؛ بهویژه که مردم کردستان تجربه تلخ سال ۱۹۷۵ با شاه ایران را در ذهن دارند. درحالیکه مجبوریم با هم زندگی کنیم و خون و جغرافیا و فرهنگ و تاریخ ما را به هم گره زده است. مسئولیت ایران همچون وفا و قدرشناسی برای مام جلال و در همان حال برای حفظ اعتماد موجود، این است که به کردستان پشت نکند و بعد از مام جلال به شکلی سیاست بورزد که مردم کردستان به اعتمادی تداوم بخشند که طالبانی بیش از 30 سال برای آن برنامه و فعالیت مستمر داشته است. مسئولیت ایران در این است که پاداش مام جلال را اینگونه بدهد که کردهای اقلیم سپاسگزار رهبر خود باشند که سیاست درستی را اتخاذ کرده است. روزهای آتی برای مردم کردستان باوجود اینکه روزهایی سرشار از غم و حزن ناشی از فوت رهبرشان است، در همان حال، روزهای حساسی نیز خواهد بود برای بررسی عملکرد دولت دوست استراتژیک رهبرشان.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.