اقبال به آنگلا مرکل
ترجمه: زکیه اختری
در آلمان این روزها اقتصاد رونق دارد؛ اشتغال روبهراه است، درآمدها بیشتر شده و در صنایع ماشینسازی، فناوری تجهیزات، اتومبیل و امثال آن برای کارکنان میانسال نیز همچنان به دلیل تجربیات و ازخودگذشتگیهایشان ارزش و احترام قائل میشوند. بیش از 80 درصد آلمانیها از شرایط زندگیشان رویهمرفته راضیاند. بالاخص در ایالتهای آلمانشرقی سابق، میزان این رضایت عمومی بیش از سایر ایالتها افزایش داشته است، اگرچه که کمافیالسابق از این لحاظ تفاوت آشکاری بین این دو قسمت از کشور ملموس بوده و موقعیت آنها کماکان با هم قابل مقایسه نیست. بااینحال بیش از 30 درصد شهروندان باور دارند اوضاع در سال آینده بهتر هم خواهد شد. این همان پدیدهای است که از آن تحت عنوان «مرکل- ترند» یاد میکنند؛ یعنی رضایت کلی مردم از دولت و وضعیتی که نمیگذارد آب در دل صدراعظم تکان بخورد. آنهایی که مثل حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» مدام ناسزا میگویند و غر میزنند یا مثل سوسیالدموکراتها و سبزها نحوه اداره کشور را به باد انتقاد میگیرند، به بیراهه میروند و صرفا خودشان را از چشمها میاندازند؛ وگرنه حتی آن دسته از شاغلان عرصههای فاقد چشمانداز و مجال ترقی و پیشرفت که از تحولات مثبت 10 سال اخیر منتفع نشدهاند، نیز اکنون احساس رضایت بیشتری در مقایسه با گذشته دارند. آنها اگرچه عمدتا با حداکثر توان خود فعال هستند و سرسختانه به کار و تلاش میپردازند، این ترس را نیز در دل خود حس میکنند که موج جدید مهاجرتها جایگاهی را که به دشواری به دست آوردهاند از آنها بگیرد، اما از طرفی هم نمیخواهند بگذارند مهر معترض و شاکی و تخریبکننده به پیشانیشان بخورد. نسل امروز میداند که اگر مشکل و معضلی باشد، دیگر مربوط به گذشته نیست، بلکه آیندهشان را هدف گرفته است. حال وقتی چنین روحیهای در جامعه حاکم شود، صدراعظمی مثل آنگلا مرکل نیاز است؛ کسی که قول اضافی نمیدهد، ولی درعوض تلویحا اشاره میکند که تمام سعیاش با وجود دشواریهای پیشرو بر آن است تا وضع موجود تحتتأثیر بحرانهای بینالمللی به مخاطره نیفتد. مسئله فقط اینجاست که حس رضایت و امیدواری مردم، بهتازگی با احساسی ناخوشایند و دورنمایی مبهم در هم آمیخته شده است. دوسوم از آلمانیهای بین 55 تا 75 ساله در رابطه با دورنمای فردای فرزندانشان مدعیاند که آنها در آینده حداقل از وضعیتی مشابه آنچه در خانه پدری خود داشتند هم بهسختی بهرهمند خواهند شد، چه برسد به اینکه آن را بهبود نیز ببخشند. تکاپو و جنبوجوش دوران پس از جنگ جهانی در آلمان که از رویکردی مبتنیبر شعار «بعد از شکست در جنگ و تجربه نسلکشی، فقط حرکت رو به جلو، بازگشت به گذشته هرگز» حاصل شده بود، دیگر سپری شده است. بلکه بیشتر با حسی دلهرهآور طرفیم که نکند شکوفایی جدید اقتصادی این کشور دوامی نداشته باشد؟ گمانهزنیها حاکی از آن است که نسل جوان به سمت آیندهای با دورنمای شغلی نامعلوم میرود که در آن نابرابری اجتماعی عمیقتر خواهد شد و بیثباتی در سیاست بینالملل افزایش خواهد یافت و بحران زیستمحیطی به اوج خود خواهد رسید. به عبارتی دیگر اگر مصیبتی در کار باشد، در آینده یافت خواهد شد، نه در گذشته. آیا آلمان واقعا باید دوباره خود را تسلیح کند تا ناتو بتواند تعهدات خود را در هنگام مواجهه با تهدیدات روسیه و در چارچوب سیاست جدید انتقام از مناطق توسعهنیافته جهان جامه عمل بپوشاند؟ احتمال وقوع جنگ بار دیگر قوت گرفته و حملات تروریستی که گمان آن نمیرفت، به حقیقت پیوستهاند. وانگهی در آلمان هم یک طبقه جدید اجتماعی به منصه ظهور رسیده که در آن گروهی به دراختیارداشتن همه امکانات ایدهآل رفاهی مغرور هستند و حال آنکه از سویی دیگر درآمد درصدی از افراد جامعه به زحمت کفاف هزینههای ضروری زندگی را میدهد که این خود زنگ خطر جدیشدن فاصله طبقاتی در این کشور را به صدا درآورده است. این پریشانی و اضطراب در آلمان مربوط به مشروعیت مبهم سیستم آسیبپذیری است که بنیانهای کل سبک زندگی ما را میسازد. مارتین شولتس، کاندیدای حزب سوسیالدموکرات برای دستیابی به جایگاه صدراعظمی آلمان، در اولین کمپین انتخاباتیاش به این مسئله اشاره کرد و قول عدالت اجتماعی و استفاده از فرمولی را داد که برای هر موضوعی کارایی داشته و قابل اجرا باشد و بتواند بین تضاد رضایت از یک وضعیت و نگرانی از کل سیستم تفاهم برقرار کند. این صدای متفاوت در ابتدا مورد استقبال قرار گرفت؛ صدایی که میخواست فکری به حال وخامت پنهان اوضاع کند، اما شولتس در نهایت مردم را قال گذاشت؛ آنها مشتاق بودند که یک برنامه تنظیمشده برای حرکت رو به جلو را بشنوند، اما او فقط یکسری پیشنهاد ارائه کرد که صرفا بر مرور و بازبینی تصمیمات گذشته دولت تمرکز داشت. قانونهای مرتبط با حقوق بیکاری و پیشبرد سیاست موسوم به «سند اصلاحات اشتغال و سیستم رفاهی» که یادگار دولت گرهارد شرودر (2005-1998) بر جای مانده است، با نگرانیهای فعلی جامعه آلمان در مورد آینده همپوشانی ندارد. بر اکثریت مردم هم روشن است که نمیتوان مشکلات و معضلات را با راهحلهای ساده و آنی از میان برداشت. شهروندان آلمانی در پی آیندهای هستند که بتوان به آن ایمان داشت. آنها سیاستمدارانی را انتظار میکشند که بهروز باشند، واضح و شفاف صحبت کرده، وضعیت موجود را بشناسند و بتوانند آن را بهروشنی تشریح کنند و در ترسیم راه از قدرت تنظیم و ساماندهی پایان آن برخوردارند؛ پایانی که پیشبینیها را برهم نزند. آینده برای همه یکسان نیست، اما برای اینکه اصلا آیندهای در کار باشد، همه باید تلاش کنیم و قدمی برداریم. منبع: نوی زوریشر سایتونگ
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.