آینده بشر و نقش علوم در هفته جهانی فضا
کشف جهانهای تازه، شعار امسال هفته جهانی فضاست. اسناد بهجامانده در دل غارها نشان میدهد از آغازین روزهایی که بشر ثبت پدیدهها را شروع كرده، آسمان و داستانهای آن برایش سرچشمه شگفتی بوده است. از بررسی قوانین آسمان و ساخت داستانهای مختلف، تا استفاده از تلسکوپ برای رصد آسمان، پرواز و بعد از آن سفر به فضا، تا به امروز (که در حال کشف سیارههای جدید در ورای منظومه شمسی هستیم)، همه نشان از این است که برای داستان انسان و آسمان پایانی نیست. هفته جهانی فضا را میتوان یک جشن بینالمللی برای علوم و فناوری برای آشنایی بیشتر مردم با کشفیات و مأموریتهای فضایی و تأثیر و کمک آن برای بهبود شرایط زندگی انسانها دانست. براساس قطعنامهای که در سال 1999 میلادی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، از 4 تا 10 اکتبر (12 تا 18 مهر) هفته جهانی فضا، نامیده میشود. به نقل از وبگاه رسمی هفته جهانی فضا علت انتخابکردن این روزها به عنوان هفته فضا، گرامیداشت دو نقطه عطف در تلاش بشر برای دستیابی به فضاست. 4 اکتبر 1957: پرتاب نخستین ماهواره بشر به نام «اسپوتنيك-1» به فضا که راه را برای اکتشافهای جدید باز کرد. 10 اکتبر 1967: امضای قراردادی بینالمللی در مورد اصولی که مشخصکننده حدود دولتها در اکتشافات فضایی و استفاده صلحآمیز از فضای ماوراي جو شامل ماه و سایر اجرام سماوی است. کمیته جهانی برگزاری مراسم هفته فضا، همهساله شعاری را برای این مناسبت در نظر میگیرد. هدف از این کار، همسوکردن فعالیتها و برنامههای گروههای مختلف در سراسر جهان، در راستای هدفی مشترک عنوان شده است. شعار امسال هفته جهانی فضا به این نکته مهم اشاره دارد که عصری نوین آغاز شده است. مدتهاست که با استفاده از تلسکوپهای فضایی مختلف، سیارههای فراخورشیدی بسیاری کشف شدهاند. در این سالها، مأموریتهای فضایی مختلفی به دورترین نقاط منظومه شمسی در حال انجام است و انواع کاوشگران رباتیک در حال جستوجوی اجرام فواصل دور و نزدیک به زمین هستند. در سال آینده میلادی عصر تاکسیهای فضایی آغاز میشود و بزرگترین تلسکوپ فضایی جهان با نام جیمزوب، دریچهای جدید را از ورای زمین به ما نشان خواهد داد. علاقهمندی بشر به کشف فضا از یکسو و از طرف دیگر نیازهای آینده بشر، هدف اصلی شعار امسال است. زمین با انواع تهدیدها مواجه است. کاهش منابع آبی، خشکسالی، کاهش منابع معدنی و فلزات ارزشمند، برخورد اجرام فضایی و... از این دست مسائل بسیار است و راهحل بخش قابلتوجهی از این موارد، در فضا و در منابعی است که در دل سیارکها، سیارهها و... موجود است. از طرفی زمین، این گهواره ارزشمند، با عمری 4/5 میلیاردساله، میلیونها سال است پناهگاه امن بشر است. این سیاره مانند داستان زندگی تمام سیارهها، روزی به هزاران دلیل غیرقابل سکونت خواهد شد. برای آینده بشر پیداکردن جایگاه دیگری برای ادامه زندگی باید از اکنون آغاز شود. تحقیقات حاکی از آن است که برخی از سیارههای فراخورشیدی که در اطراف ستارههایی دوردست قرار دارند از لحاظ دمایی و ترکیبات جوی و ساختار فیزیکی شباهتهایی با سیاره زمین دارند. این تحقیقات در مراحل اولیه است. شعار امسال توجه ما را به این نکته جلب میکند که فناوری فضایی در حال تکامل است و در سالهای آینده با دقت بسیار بالاتری میتوانیم جهانهای جدید را برای بالابردن کیفیت زندگی آینده بشر کشف کنیم. از طرف دیگر فضاپیماهای رباتیک مختلف در فواصل دور و نزدیک از ما در منظومه شمسی در حال کاوش هستند و مجموعه مأموریتهایي را در بخش زیستاخترشناسی که به بررسی امکان وجود حیات باکتریایی در جای دیگری در منظومه شمسی میپردازد، انجام میدهند. مجموعه این موارد را که در کنار هم قرار دهیم خواهیم دید که شعار کشف جهانهای تازه در فضا سرآغازی است برای اینکه در هفته جهانی فضا توجه عموم به آینده بشر و نقش مهم علوم فضایی در کیفیت زندگی بشر بیشتر جلب شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.