انجمنها و تصورات پزشکی
دکتر بابک زمانی- متخصص مغز و اعصاب
تصورات پزشکی هر دوران حاصل پیشرفتهای تکنولوژیک آن دوران هستند. انجمنهای پزشکی هم حاصل سطحی از آن تصورات که لزوم مشارکت اجتماعی در درمان آن بیماری را درک میکند! بیتردید این انجمنها متقابلا باعث رشد و گسترش آن تصورات میشوند و ازاینرو نقشی بیمانند در ارتقای سلامت داشته و حتی از طریق تجمیع امکانات برای تحقیقات پزشکی، دانش و تکنولوژی پزشکی را هم متحول میکنند. اما ظرف انجمنها مثل هر ظرف دیگری ممکن است در تحول بیشتر آن مظروف و محتوا، خود به مانعی در برابر تحول آتی آن تبدیل شود. زمانی که جیمز پارکینسون بیماری معروفش را توضیح میداد او که پیشاهنگ تصورات پزشکی زمان خود بود آن را «فلج لرزان» میدید و به همین نام میخواند آن زمان این مشاهده فاصله چندانی با سکته مغزی نداشت. بعدها، آن زمان که این بیماری را به نام خود او میخواندند معلوم شد این بیماران فلج نیستند و فقط بهشدت کندند! دیری نگذشت که از دل بیماری پارکینسون چند بیماری دیگر بیرون آمد. یعنی معلوم شد بیمارانی که تا دیروز همه را پارکینسون میخواندیم -اما احساس میکردیم با وجود زیر یک سقفبودن، تفاوتهایی جدی با یکدیگر دارند -با تصورات جدیدتر، بیماریهایی هستند کاملا متفاوت و گاه حتی با درمانهایی کاملا متناقض! این داستان نهتنها در مورد پارکینسون که انجمنی ندارد که در مورد «اماس» و «آلزایمر» هم که انجمنهایی دارند، صدق میکند. در سطحی از تصورات عمومی پزشکی، انجمنهای اماس و آلزایمر و... توانستند با سازماندهی درخواستهای عمومی در درمان این بیماریها و در ارتقای سطح اطلاعات عمومی نقشی بیمانند بازی کنند. در این مرحله بیتردید یگانگی نامی که بر سر زبانها میافتاد و آشنابودن آن بسیار مهم بود. اما با واقعیترشدن تصورات پزشکی و جداشدن «اماسای» و «دیالبیدی» و «سیبیدی» از پارکینسون و «افتیدی» و «انپیاچ» و «واسکولر» و... از آلزایمر و «اناماو» و «انسفالیتهای اتوایمون» و... از اماس، انجمنهای «اماس» و «آلزایمر» و احیانا «پارکینسون» دو راه پیشِرو دارند؛ یک راه اینکه با یا بدون تغییر نام، سایر بیماریهای آن گروه را هم که تکتک از خود آن سرگروه شیوع کمتری دارند اما مجموعه آنها با بیماری اصلی برابری میکنند، تحت پوشش خود قرار دهند یا اینکه تنها بهعنوان انجمن بیماری اصلی به بقای خود ادامه دهند. در حالت اول این اقدام نهتنها هیچچیز از توان اطلاعرسانی و بسیج عمومی ایشان کم نمیکند، بلکه با افزودن بیماریهایی که تصادفا از بیماری اصلی شدیدتر و «بیماریتر» هستند، هم بر توان آنها میافزاید و هم آنها را مفیدتر میکند. اما در حالت دوم این احتمال وجود دارد که با اختصاص تمام امکانات به بیماری اصلی و ناشناختهماندن آن بیماریهای شدیدتر اما دارای شیوع کمتر، زیر لوای بیماری اصلی همه امکانات به سوی بیماری اصلی سرازیر شود و بهعلاوه توان این انجمنها برای روزآمدشدن در برابر تغییرات بعدی بیماریها هرچه بیشتر و بیشتر تحلیل رود. تا جایی که انجمنهای بیماریهایی باقی بمانند که دیگر وجود ندارند. امروز اگر این انجمنها توان دربرگرفتن یک یا چند بیماری نادرتر و اتفاقا دشوارتر را که تا همین دیروز ذیل همان نام خوانده میشدند نداشته باشند، فردا که نهتنها طبقهبندی بیماریها، بلکه اساسا نام آنها براساس درکهای جدید و مدرن آینده براساس ژنها و آنتیبادیها تغییر خواهد کرد، چه خواهند کرد؟ به احتمال زیاد حل کامل مسائل اجتماعی و نیل به مدینه فاضله احتمالی! بسیار بسیار دیرتر از تحولات عظیم در علم و تکنولوژی رخ خواهد داد. ازاینرو انجمنهای حمایت از بیماران ضرورت وجودی خود را به این زودیها از دست نخواهند داد، بنابراین ضروری است توان روزآمدشدن را داشته باشند و در راه کارهای این روزآمدی تبحر
پیدا کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.