خیمهسوزان
رضا آشفته : خیمهسوزان ظهر عاشورا اندوهبارترین حرکت نمایشی این روز دردناک است؛ این آيین سنتی بهعنوان یکی از بزرگترین آيینهای مذهبی - نمایشی کشور، حدود یک قرن قدمت دارد. روز دهم محرم، روز عاشوراست. ظهر عاشورا به دستور یزید بن معاویه بن ابوسفیان سر امام حسین بن علی (ع) در پایان تراژدی عاشورا از تن جدا میشود؛ حالا دوستداران این امام که سالار شهیدان بهشت است، از صبح عاشورا در شکل شمایلگردانی (علم و کتل)، دستهها و هیئتهای مذهبی در کوچهها، خیابانها، میادین، مساجد و تکایا شروع به حرکت میکنند، این کارناوالهاي مذهبی توأم با مراسم نوحهخوانی، روضهخوانی، شمایلگردانی، سینهزنی و زنجیرزنی است و در کنار این هیئتها برخی از گروههای نمایشی نیز با به حرکتدرآوردن چند اسب و شتر مزین به کجاوه و گهواره یادآوری میکنند بخشی از مصیبت واردشده بر خاندان امام بزرگوار را که یکی از بزرگترین تراژدیهای عالم به شمار میآید. این مراسم کارناوالی برگرفته از واقعیت و تخیل است؛ اینکه نشانگانی از خانواده و روز عاشورا برگرفته از این واقعه تلخ است، در این بین حضرت زینب(س) و فرزندان امام حسین هستند و مثلا گهواره تیرخورده حضرت علیاصغر ششماهه و مانند اینها به شکل نمایشی در کنار دستههای سوگواری حرکت میکنند و بخشی هم که مربوط به شیر و جن در برخی از نقاط است، برگرفته از باورهای مردمی است که از زبان حیوانات و جنهايي است كه براي کمک به امام برآمدهاند که درواقع اینگونه احساسات انسانی را برانگیخته كنند، که اگر کمکی نکنند حتی به دل و نیت درونی؛ از این موجودات کمتر هستند. پایانبخش دلگدازیهای عاشورا، مراسم مذهبی و سنتی خیمهسوزان، در ظهر یا غروب عاشوراست. در تهران این مراسم ظهر عاشورا و پس از نماز عاشورای امام و یارانش برگزار میشود و در برخی از نقاط ایران مثل قائمشهر در مازندران این مراسم در غروب عاشورا برگزار ميشود. آيین مذهبی شبیهسازیشده ظهر عاشورا با حضور پرشور و گسترده عزاداران و سوگواران حسینی در خیابانهای قدیمی و مرکز شهر تهران برگزار میشود. در این آيین شبیهسازیشده که تلفیقی از نمایش و تعزیه است، وقایع ظهر عاشورا و گوشههایی از مصیبتهای اهل بیت(ع) پس از شهادت سالار شهیدان حضرت امام حسین (ع) به نمایش درمیآید. در این نمایش مذهبی خیمههای شبیهسازیشده حضرت امام حسین(ع)، حضرت زینالعابدین(ع)، حضرت عباس(ع)، حضرت زینب(س) و حضرت علیاکبر(ع) در میان سینهزنی و عزاداری مردم متدین و سوگوار به حرکت درمیآید. همچنین هنگام حرکت این خیمهها، گروهی نیز با پوشیدن شبهلباسهای یزیدیان و اشقیا و با دردستداشتن گرزهای آهنی، طفلان شبیهسازیشده و خیمههای اهل بیت(ع) را همراهی میکنند. در این آيین، گروه سرخپوشی که اشقیا و یزیدیان را تشکیل میدهند؛ با دردستداشتن مشعلهای آتش و نواختن شیپور و طبل جنگ در میان عزاداران حسینی به حرکت درآمده و شقاوت سپاه کفر را در واقعه عاشورا به نمایش درمیآورند. در ادامه این نمایش آيینی که پس از استقرار خیمههای شبیهسازیشده اهل بیت(ع) به اجرا درميآید، با برگزاری مراسم تعزیه گوشههایی از ستمگریهای یزیدیان و لشكر کفر را نمایان میكنند. همچنین در این آيین سنتی، تعزیهخوانان با اجرای تعزیه گوشههایی از مظلومیت امام حسین (ع) و اهل بیت(ع) را به نمایش درمیآورند. در پایان این مراسم مذهبی نیز که با نوحهخوانی و مرثیهسرايی سوگواران همراه است، لشكر یزیدیان خیمههای شبیهسازیشده اهل بیت(ع) را به دستور شمر به آتش میکشند. مراسم مذهبی آتشزدن خیمههای حسینی، همهساله در میان حضور پرشور و گسترده مردم متدین و دوستدار اهل بیت(ع) از سوی هیئتهای مذهبی برگزار میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.