مخالفت پارلمان اقلیم کردستان با تصمیمات پارلمان و دولت عراق
پسلرزههای یک جدايي
بعد از شکست تمام تلاشهای دیپلماتیک برای برگزارنشدن همهپرسی استقلال، حال دور جدیدی از واکنشها به نتایج و عواقب احتمالی جدایی اقلیم کردستان از عراق شروع شده است. در یکی از اولین واکنشها، احمد الصافی نماینده آیتالله علی سیستانی، مرجع عالیقدر شیعه، در خطبههای نماز جمعه در کربلا از تلاش برای استقلال اقلیم کردستان به عنوان محنتی جدید برای عراق بعد از پاکسازی این کشور از لوث داعش یاد کرد. الصافی به نقل از آيتالله سیستانی، ضمن تأکید بر مبارزه با طایفهگری و قومیگرایی، از تمامی طرفها خواست به منظور حفظ صلح و ثبات در کشور به قانون اساسی عراق پایبند بمانند. در همین رابطه، حیدر العبادی، نخستوزیر عراق، نیز روز گذشته اعلام کرد دولت مرکزی این کشور از تمامی کردها در برابر هرگونه حمله احتمالی دفاع خواهد کرد. او همچنین به کردها اینطور وعده داد: «نانمان را با شما تقسیم میکنیم». احتمالا سخنان روز گذشته العبادی، پاسخی است به شبهات و انتقاداتی که کردها را به سمت خواست استقلال سوق داده است. از یک سو گفته میشود بعد از حمله داعش به مناطق کردنشین، ارتش عراق این مناطق را خالی و بیدفاع رها کرد. از سوی دیگر، به علت مناقشات میان بغداد و اربیل، اقلیم کردستان چندین سال است که بودجهای از دولت مرکزی دریافت نکرده است. دولت مرکزی در مقابل اقدامات خودسرانه اقلیم کردستان برای صدور نفت، ایجاد روابط دیپلماتیک با ترکیه و دیگر کشورها را از جمله دلایل عدم اختصاص بودجه به اقلیم عنوان ميكند. در چنین شرایطی، به نظر حیدرالعبادی میکوشد با این اظهارات آشتیجویانه، پل مذاکره با کردها را خراب نکند. فاصله میان حرف و عمل با این حال به نظر نمیرسد این اظهارات دوستانه حیدر العبادی خللی در تصمیم و عزم اقلیم برای طیکردن مسیر استقلال ایجاد کند. روز گذشته، پارلمان کردستان در جلسهای که به منظور رسیدگی به تحولات این کشور برگزار شد، مخالفت خود با تمامی تصمیمات پارلمان عراق درخصوص همهپرسی را اعلام کرد. این پارلمان با غیرقانونیدانستن تمامی تصمیمات مجلس عراق، به دستگاههای ذیربط دستور داد اقدامات مقتضی برای بهاجرادرآوردن نتایج همهپرسی را در دستور کار قرار دهند. از دیگر سو، اظهارات آشتیجویانه العبادی در حالی بيان میشود که طبق اعلام وزیر دفاع این کشور، عراق قصد دارد با همکاری ترکیه و ایران، کنترل مرزهای اقلیم کردستان را در دست بگیرد. بنابراین با توجه به اقدامات بغداد و همچنین موضع پارلمان کردستان، به نظر تنش میان دولت مرکزی و اقلیم همچنان به قوت خود باقی بماند؛ تنشی که با ممنوعیت پروازهای بینالمللی رنگ و بوی جدیتری به خود گرفته است. این ممنوعیت بعد از آن اجرائي شد که اربیل از اعطاي کنترل فرودگاههای بینالمللی در اربیل و سلیمانیه به دولت مرکزی خودداری کرد. طبق اعلام الجزیره، بیش از 400 آژانس مسافرتی کردی به صورت مستقیم از این ممنوعیت پروازهای بینالمللی متضرر خواهند شد و حدود هفت هزار نفر، موقعیت شغلیشان به خطر خواهد افتاد. دست موساد در کار است از دیگر سو، واکنشهای منطقهای به همهپرسی اقلیم همچنان ادامه دارد. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه از دستداشتن اسرائیل و موساد، سرویس اطلاعاتی اسرائیل، در برگزاری همهپرسی خبر داده است. اردوغان به اهتزازدرآمدن پرچم اسرائیل در اقلیم را نشانه رابطه طولانیمدت رهبران اقلیم کردستان با موساد عنوان کرده است. در موضعی همسو با ترکیه و ایران، سيد حسن نصرالله، رهبر حزبالله لبنان نیز استقلال اقلیم کردستان را اولین گام در تجزیه خاورمیانه و آن را بخشي از توطئه اسرائیلی- آمریکایی برای ایجاد تفرقه در منطقه دانست. او همچنین هشدار داده است که آتش تجزیهطلبی در منطقه در ادامه دامن کشورهای دیگری از جمله عربستان سعودی را نیز خواهد گرفت. این در حالی است که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز گذشته در پاسخ به اظهارات اردوغان، منکر هرگونه مداخله موساد در همهپرسی کردستان شده و حمایت تلآویو را به همدردی با خواست مشروع و قانونی کردها محدود دانسته است. گذشته از اظهارات اردوغان درخصوص دستداشتن موساد در برگزاری همهپرسی، بنعلي ييلديريم، نخستوزیر ترکیه نیز دولت اقلیم کردستان را مسئول رخدادهای آتی در این منطقه دانست. آنکارا پیشتر اقلیم کردستان را به اتخاذ اقدامات تنبیهی از جمله بستن مرز زمینی خود با اقلیم و توقف واردات نفت تهدید کرده بود. پیشبینی میشود در صورت بستهشدن مرز هابور، ترکیه ضرری 5.9میلیاردیورویي را متحمل شود. میانجی فرانسوی در آخرین تحول نیز فرانسه برای جلوگیری از بحرانیترشدن اوضاع در عراق، خواستار میانجيگری میان اربیل و بغداد شده است. بنا بر گزارش رویترز، منبعی در دفتر مکرون، از این مسئله خبر داده که حیدرالعبادی دعوت مکرون برای گفتوگو درخصوص همهپرسی اقلیم را پذیرفته است. دفتر مکرون بعد از تماس تلفنی با حیدرالعبادی، در بیانیهای رسمی اعلام کرده است که رئیسجمهور فرانسه در این تماس تلفنی، بیش از هر چیز بر اولویت متحدماندن بغداد و اربیل در مبارزه با داعش و حفظ ثبات در عراق تأکید کرده است. این در حالی است که دفتر العبادی ضمن تأيید روز گذشته اعلام کرد، دعوت فرانسه از وی برای سفر به این کشور، ارتباطی به تنشهای مربوط به همهپرسی اقلیم کردستان ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.