جنگ؛ بازی «برد- باخت»
محمدحسن احمدیراد
31 شهریور سال 1359، در پی شلیک اولین گلوله توپ به سمت ایران، عراق آغازگر جنگ هشتساله با ایران شد. با شروع جنگ تحمیلی که از زمین، هوا و دریا علیه کشورمان صورت گرفت، سازمانهای بینالمللی و بهویژه شورای امنیت سازمان ملل بهجای انجام وظایف قانونی خویش صرفا بهعنوان یک نظارهگر فعال ظاهر شدند. اولین قطعنامه سازمان ملل که دارای کمترین خاصیت بود، بهعنوان قطعنامه 479 در سوم مهر 1359 و بدون هیچگونه اشارهای به کشور متجاوز صادر شد. بعد از موفقیتهای رزمندگان بهویژه در عملیاتهای بیتالمقدس و فتح خرمشهر و پس از اینکه 21 ماه از جنگ تحمیلی میگذشت، قطعنامههای 514، 522، 540، 582 و 588 به سیاق سابق توسط سازمان ملل و بدون اشارهای به تجاوز به کشور صادر شد. جالب اینکه سازمان ملل در پی حمله عراق به کویت که هفت ماه به طول انجامید، 14 قطعنامه الزام آور بهمنزله متجاوزبودن عراق صادر کرد. خیرهسریهای صدام و همچنین بمباران مردم عراق با بمبهای شیمیایی در حلبچه و... باعث شد در نهایت قطعنامه 598 با هیچگونه مخالفتی به تصویب برسد و که در آن شورای امنیت ناچار شد اذعان کند عراق آغازکننده جنگ بود؛ اما هنوز شعلههای جنگ برافراشته بود و صدام هنوز درباره قبول یا رد قطعنامه واکنشی نشان نداده بود. بهدرستی میتوان گفت سال 67 اوج مظلومیت ملت ایران بود. جنگ با شدت به شهرها نیز گسترش پیدا کرده بود و جنگ نفتکشها به اوج خود رسیده بود. حمله به هواپیماهای مسافربری و موشکباران شهرها نیز گسترش یافته بود. گفتنی است که فرماندهی جنگ در خلال این سالها از طرف امام خمینی (ره) به دست باکفایت آیتالله هاشمیرفسنجانی سپرده شده بود و او نیز با مشورتی که با کارشناسان و فرماندهان جنگ داشت و با کیاست و نکتهسنجی خویش در نهایت پيشنهاد خاتمه جنگ را داد كه اين پيشنهاد با نظر موافق امام، به صورت قبول قطعنامه تأیید شد. بدونتردید بهترین راهکار پیروزی در جنگ همین درایتی بود که انجام گرفت. میدانیم که در یک جنگ حتما باید نتیجه آن «برد- باخت» باشد، برخلاف مسائل سیاسی و مذاکرات سیاسی که عمدتا براساس «برد- برد» است. حال این پیروزی میتواند از طریق ادامه جنگ باشد و با خسارات جانی و مالی پیشبینیناپذیر و فرسودهشدن جنگ و نابودی کشورها و گاه ممکن است راه دیگری نیز مهیا باشد با خسارات کمتر و همان نتیجه «برد- باخت» را به دست آورد. قبول قطعنامه، استکبار را به این نتیجه رسانده بود که پیروزی «برد- باخت» به نفع آنان دستنیافتنی است و براساساین، قطعنامه 598 صادر شد. از طرفی ملت ما بنای بر جنگ نداشت و بهویژه اینکه مردم عراق مسلمان و شیعه بودند، آنان برخلاف مردم کشورمان که به صورت داوطلبانه در جنگ حاضر میشدند، با فشار و زور به میدان جنگ فرستاده میشدند که در اظهارات اسیران عراقی بهوضوح مشاهده میشد؛ بنابراین از هر سو ادامه جنگ برای ملتها ناخوشایند بود و باید راهکاری برای آن اتخاذ میشد که قبول قطعنامه در این راستا ارزیابی میشود. در واقع امکان نداشت استکبار و قدرتهای بزرگ پیروزی ایران را برتابند. پیروزی ایران در جنگ یعنی تبدیلشدن ایران به کشور بلامنازع منطقه که قادر خواهد بود در بسیاری از تحولات اقتصادی نیز اثرگذار باشد. منطقهای سوقالجیشی که ایران در آن قرار دارد، عمده نفت دنیا را تأمین میکند و حکومتهای ضعیف این حوزه که بسیار متزلزل نیز هستند، در زمان پیروزی ایران قطعا توانایی عرض اندام نخواهند داشت. همچنین تسلط ایران بر آبراه مهم خلیج فارس و تنگه هرمز که محل عبور کشتیها و نفتکشهای کشورهاست، اهمیت ایران را مضاعف میکند. این دلایل و دهها دلیل دیگر مسجل میکرد که پیروزی ایران در این جنگ بسیار دشوار خواهد بود و خسارات مادی و معنوی فراوانی به همراه خواهد داشت و نیروهای مسلمان دو کشور متضرر واقعی میشدند؛ بنابراین بهترین گزینه پذیرش قطعنامه بود. پس مسئولان ایرانی با درایت از فرصت «قطعنامه» درست استفاده كردند و برای حفظ منافع و جلوگیری از خسارات جانی و مالی دو کشور مظلوم، موازنه را به سمت خودمان تغییر داده و ملت دو کشور را از این جنگ خانمانسوز رهایی دادند. اینها میسر نمیشد، اگر دلاورمردیهای رزمندگان و آزادگان و جانبازان و همه مردم کشورمان نبود. باید یاد کنیم از سرداران رشید جنگ مانند باکریها، همتها، خرازیها و چمرانها که شجاعانه از جان خویش گذشتند تا استقلال و تمامیت ارضی این مملکت حفظ شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.