نقدی بر نوشته دکتر «زمانی» روي ديگر آلزایمر
محمدعلي آرامي-متخصص مغز و اعصاب
نقدهايي بر پارهاي از گفتههاي همکار اندیشمندمان، جناب دکتر «زمانی» میتوان وارد کرد. مطلب شامل سه بخش و نکته اساسی است؛ اول اینکه انتخاب واژه آلزایمر برای این روز یا انجمن جهانی آلزایمر نامناسب است و بهتر است «انجمن دمانس» و «روز جهانی دمانس» داشته باشیم. ایشان سطوری را مرقوم فرمودهاند و از سایر بیماریهای ایجادکننده زوال عقل غیر از آلزایمر نام برده و متذکر شدهاند که این بیماریها تفاوتهای اساسی با آلزایمر دارند! به نظر اینجانب، علت انتخاب عنوان آلزایمر از سوی مجامع جهانی نیز دقیقا ناظر بر این تفاوتهاست. درست مانند بیماری سل که روز جهانی و کمیتههای جهانی و واحد مستقلی در سازمان بهداشت جهانی دارد و این انتخاب و برجستهکردن بیماری سل به دلیل همان «تفاوتهای اساسی»اش با سایر عفونتهای ریوی و تنفسی است. بیماری آلزایمر (و چند مورد دمانس دژنراتیو دیگر که اصولا نادر بوده و از دیدگاه عامه اشکالی ندارد آلزایمر هم تلقی شوند) یک معضل بزرگ جهانی است که با افزایش میانگین طول عمر انسانها شایعتر و مسئلهسازتر شده است. انتخاب عنوان آلزایمر برای این روز، برجستهکردن اهمیت بیماری آلزایمر و حساسکردن دولتها و مردم برای سیاستگذاریهای کلان و اختصاص بودجه لازم برای مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر است. بدیهی است که دمانس ژاکوب کروتزفلد، کمبود ب ۱۲، هیدروسفالی و... بیماریهای کاملا متفاوت و نیازمند آموزش و برنامهریزیهای تشخیص درمانی مستقلی هستند که بهلحاظ اهمیت هیچگونه امکان مقایسه یا سنخیتی با آلزایمر ندارند. نکته دوم در این نوشتار تأکید بر لزوم نظارت و همیاری دولتی است. این نکته بسیار مهم است. جوامع مدرن پابهپای افزایش طول عمر افراد زمینه حمایت و پاسداشت سلامتی آنان را نیز فراهم كردهاند. برای جوامع درحالتوسعه که ملتها و دولتهایشان نیز نیمهمدرن هستند، اهمیت برنامهریزی برای رفتن در مسیر بسترسازی حمایت از بیماران آلزایمر فوقالعاده زیاد است. هرم سنی این جوامع به دلیل دسترسی به امکانات تشخیصی و درمانی و آموزشهای طب مدرن بهسرعت در جهت افزایش جمعیت سالمند و بهناچار افزایش موارد آلزایمر است. اگر امروز چاره و تدبیری مناسب اندیشیده نشود، بحرانی بزرگ در راه خواهد بود. اما نکته سوم نوشته جناب دکتر «زمانی» چالش بزرگی در حیطه آموزش بهداشت بهشمار میرود. دکتر «زمانی» انگشت بر نکته مهمی گذاشتهاند، اما چاره را به شکلی کوتاه، مبهم و حتی ناشدنی مطرح كردهاند. آموزش عمومی درباره بیماری اماس لازم است، ولی پیامدهای آن میتواند موجب هراس در افرادی شود که درواقع مشکوک به این بیماری هم نیستند. اما چه باید کرد؟ آیا باید آموزش را تعطیل کرد یا در شیوه اطلاعرسانی و مراحل پس از آن که به شیوه مواجهه با مراجعهکننده به پزشکان برمیگردد، تجدیدنظر كرد؟ در مورد دمانس نیز همان جوامع مدرن که حامی بیماران آلزایمر هستند در این امر کم تلاش نکردهاند. اگر مراجعه به پزشک تنها به یک معاینه خلاصه شود و شخص با آرامش و اطمینانیافتن و کسب اطلاعات بیشتر از مطب به منزل برگردد، چه ایرادی دارد؟ و اگر همین شخص با کولهباری از امآرآی، سیتیاسکن، نوار مغز و ... و صرف هزینه بسیار برای هیچ و تصادفا با دلشوره بیشتر ( احتمال چند یافته اتفاقی غیراختصاصی و بیارتباط در این بررسیها) به خانه برگردد، تقصیر از کیست؟ دکتر «زمانی» عزیز در این قسمت بايد بهجای پاککردن صورتمسئله، شرح دقیق و کاملی درخصوص نحوه صحیح آموزش عمومی بیماری آلزایمر و مراقبت از بیماران ارائه و نیز تدبیری کاربردی برای کاهش هزینههای بیشماری که ظاهرا دغدغه ایشان است، پیشنهاد میکردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.