همهپرسی اقلیم کردستان عراق با مشارکت بالای واجدان شرایط برگزار شد
گام بزرگ در یک راه جنجالی
«صد سال است منتظر چنین روزی بودهایم. ما آری میگوییم، آری به کردستان عزیز»؛ این صحبتهای یکی از شهروندان اربیل در اقلیم کردستان عراق است که روز گذشته در کنار هزاران نفر از کردهای عراقی، پای صندوقهای رأی رفتند تا به استقلال اقلیم کردستان از عراق رأی دهند. با وجود مخالفتهای کشورهایی مانند ترکیه، ایران و ایالات متحده و انتظارها برای لغو همهپرسی، روز گذشته این همهپرسی با مشارکت بالای کردهای ساکن اقلیم برگزار شد. تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در رسانهها و شبکههای اجتماعی، نشاندهنده شور و شوق کردهای این منطقه است و زنان و مردانی که با پوشیدن لباسهای کردی، خود را به صندوقهای رأی میرسانند؛ هرچند برخی گزارشها از تجمعهایی در مخالفت با همهپرسی هم حکایت داشت. به گزارش کمیسیون انتخابات اقلیم کردستان، با احتساب کردهای ساکن کشورهای دیگر، پنجمیلیونو 200 هزار نفر واجد شرایط رأیدادن بودهاند و به نظر میرسد بیش از 90 درصد این واجدان شرایط، در همهپرسی روز گذشته شرکت کردهاند. جنبش تغییر (گوران) هم که از مخالفان جدی برگزاری همهپرسی در برهه کنونی بود، در روز همهپرسی اعلام کرد مردم خودشان باید نسبت به شرکت در این همهپرسی تصمیم بگیرند. عمر سیدعلی، رهبر این جنبش، روز گذشته با شرکت در همهپرسی جدایی اقلیم کردستان عراق در سلیمانیه رأی خود را به صندوق انداخت. جنبش تغییر اعلام کرده بود ابتدا باید انتخابات پارلمانی کردستان عراق برگزار شود و سپس اگر پارلمان رأی داد، همهپرسی استقلال برگزار شود. در برگههای همهپرسی، به چهار زبان کردی، عربی، ترکمنی و سریانی نوشته شده بود: «آیا میخواهید اقلیم کردستان و مناطق کردنشین خارج از اقلیم، دولتی مستقل باشد؟ آری؟ یا نه؟». به نظر میرسد کمتر کُردی در اقلیم در دادن پاسخ «آری» به این پرسش تردیدی داشته باشد، بهویژه آنکه این رؤیایی است که ممکن است هیچگاه دیگر فرصت تحقق نیابد. به گزارش رسانههای کردی، نتایج اولیه همهپرسی روز سهشنبه اعلام میشود؛ اما اعلام نتیجه نهایی سه روز طول میکشد. نچیروان بارزانی، عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کردستان عراق و نخستوزیر اقلیم کردستان، بعد از حضور در یکی از شعبههای اخذ رأی، در جمع خبرنگاران گفت: «ما بلافاصله بعد از برگزاری همهپرسی اعلام استقلال [جدایی از عراق] نمیکنیم». او گفت: «ما بیش از دو دهه است که ثبات و امنیت را تضمین کردهایم. بعد از همهپرسی همچنین خواهد ماند». این در حالی است که بسیاری از مخالفان همهپرسی، نگراناند که پس از همهپرسی، تنش میان دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان بالا بگیرد و تمرکز از مبارزه با داعش در این کشور برداشته شود. از همین حالا هم نشانههای این درگیری دیده میشود. روز گذشته حیدر العبادی، نخستوزیر عراق، به نیروهای امنیتی عراق دستور داد از شهروندانی که در همهپرسی جدایی منطقه کردستان تحت ظلم واقع میشوند، حمایت کنند. العبادی دستور داد از شهروندانی که از سوی نیروهای پیشمرگه و آسایش تحت فشار قرار میگیرند تا به همهپرسی جدایی منطقه کردستان «بله» بگویند، حمایت شود. پارلمان عراق هم خواهان اعزام نیروهای ارتش این کشور به مناطق مناقشهبرانگیز با اقلیم کردستان شد. پارلمان عراق روز گذشته مصوبههایی را تصویب کرد تا آنها را به دولت ارائه دهد و بر اساس گزارشها، ازجمله مصوبههایی که نمایندگان به آن رأی دادند، درخواست از حیدر العبادی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، برای استقرار مجدد نیروهای ارتش در مناطق مناقشهبرانگیز ازجمله استان کرکوک است. دولت حیدر العبادی یکشنبهشب هم از اقلیم کردستان خواست کنترل گذرگاهها و فرودگاههای اقلیم را به دولت مرکزی عراق بسپارد. حیدر العبادی همچنین از جامعه جهانی و بهویژه از دولت ترکیه، خواسته است از خرید نفت از اقلیم کردستان خودداری کند. العبادی در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد دولت او نتیجه همهپرسی استقلال را به رسمیت نمیشناسد. مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، اما روز یکشنبه اعلام کرد بعد از برگزاری همهپرسی استقلال کردستان، با دولت عراق در گفتوگو میماند؛ با این هدف که راهکاری برای اجرای نتیجه همهپرسی یافت شود. در این میان، ترکیه همچنان به خطونشانکشیدنهای خود برای اقلیم ادامه میدهد. روز گذشته مولود چاووشاوغلو، وزیر خارجه ترکیه، اعلام کرد اگر ترکمنها در کردستان عراق هدف قرار بگیرند، ترکیه در مداخله نظامی در اقلیم کردستان عراق تردیدی به خود راه نخواهد داد. رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، هم در سخنانی در آنکارا گفت ترکیه مرزهایش را در شمال عراق میبندد و همچنین به کردستان عراق هشدار داد مسیر صادرات نفت از منطقه به کشورهای دیگر را هم خواهد بست. رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا، هم روز یکشنبه در تماس تلفنی با مسعود بارزانی از او خواست از تنش دوری کرده و پس از برگزاری همهپرسی وارد تنش با دولت مرکزی بغداد نشود. بااینحال، حتی اگر دولت مرکزی عراق و مقامات اقلیم کردستان هم وارد تنش و جدلهایی که میتوان آنها را پیشبینی کرد، نشوند، بیثباتی و درگیری در همین حوالی نفس میکشد و یکی از نشانههای آن مانورهای نظامی چند روز گذشته در منطقه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.