اقدام ۱۷گانه دولت و ۲۸ درصد رشد منفي در ۴ سال
نشانههای رونق پایدار مسکن هویدا شد
گروه اقتصادي: مسكن شايد رونق بگيرد؛ اما اين رونق بايد آنقدر زياد باشد تا حداقل 12 هزار ميليارد تومان ارزش افزوده ازدسترفته در چهار سال گذشته را جبران كند. از ارزش افزوده 42هزارو 400 ميليارد توماني در سال 1392، 30هزارو 300 ميليارد تومان در سال 1394 باقي مانده است؛ اين يعني 28 درصد افت ارزش در چهار سال. با اين همه نشانههاي رونق، وعده خوشبينترها آن است كه اقدامات صورتگرفته را براي رونق اين بازار زمانبر ميدانند و اميد دارند امسال سرانجام سال شكوفايي مسكن باشد. در کنار این خوشبینی، البته نشانههایی از نزدیکشدن دوران رونق پایدار هم هویدا شده که در پروانههای بهرهبرداری مسکن با شش درصد رشد و معاملات با 15 درصد رشد مشخص است. به این مسئله مدیرکل دفتر برنامهریزی و اقتصاد مسکن وزارت راهوشهرسازی اشاره کرد و گفت: تعداد پروانههای ساختمانی صادرشده از اواخر سال گذشته، روند صعودی یافته است؛ بهطوریکه پس از چند سال روند نزولی، در ماههای ابتدايی سال جاری، تعداد پروانههای ساختمانی حدود پنج تا شش درصد در مناطق شهری کشور و شهر تهران افزایش داشته است. چگنی با اشاره به اینکه تعداد معاملات نیز در ماههای اخیر روند صعودی یافته و نسبت به ماههای مشابه سال قبل با افزایش مواجه شده است، گفت: در مرداد سال جاری با ثبت رکورد بالغ بر 18 هزار معامله در بازار مسکن شهر تهران، تعداد معاملات در این ماه حدود 15 درصد نسبت به ماه مشابه سال گذشته افزایش یافته است. به هر صورت، در چهار سال دولت یازدهم 17 اقدام بيكموكاست از سوي دولت برنامهريزي و اجرا شد؛ برنامههاي ريزودرشتي كه از سوي بانك مركزي، بانك مسكن و وزارت راهوشهرسازي رنگ عمل به خود گرفت. تأمين مالي و افزايش سقف تسهيلات مسكن مهر نخستين گام را دولت در همان سال 1392 برداشت؛ يك اقدام پيشگيرانه در پروژه مسكن مهر. جلوگيري از تزريق پولهاي خزانه به بانك مسكن براي مسكن مهر و افزايش بدهي اين بانك به بانك مركزي در اواخر سال 1392 به تصويب شوراي پول و اعتبار رسيد. طبق اين تصميم، هرآنچه بانك مسكن بابت مسكن مهر تا سقف 45 هزار ميليارد تومان بدهي داشت، تبديل به خط اعتباري شد؛ آن هم با تقسيط 20ساله و حداكثر سه سال دوره تنفس. بهاينترتيب، با منظوركردن وصوليهاي اقساط در سه سال، سقف تسهيلات قابل اعطاي بانك مسكن به 50 هزار ميليارد تومان رسيد؛ يعني 45 هزار ميليارد تومان از محل منابع بانك مركزي و پنج هزار ميليارد تومان از محل وصولي اقساط بانك مسكن با حداكثر سه سال دوره تنفس. افزايش سقف تسهيلات اوراق حق تقدم در همان زمان؛ يعني زمستان 1392، شوراي پول و اعتبار مصوبه ديگري هم از تصويب گذراند؛ افزايش سقف تسهيلات ساخت و خريد مسكن از محل اوراق گواهي حق تقدم به 35 ميليون تومان افزايش يافت. همچنين براي ياريرساندن به تأمين مسكن زوجهاي جوان، سقف تسهيلات هريك از زوجين را 25 ميليون و جمعا 50 ميليون تومان در نظر گرفت. در كنار آن اعطاي تسهيلات جعاله تعمير و تكميل واحد مسكوني از محل اين اوراق تا سقف 10 ميليون تومان به ازاي هر واحد مسكوني مجاز اعلام شد. افزايش سقف فردي تسهيلات مسكن مهر يك سال بعد و در زمستان سال 1393، با درخواست وزارت راهوشهرسازي، سقف فردي تسهيلات مسكن مهر از 25 به 30 ميليون تومان افزايش يافت تا با اولويت طرحهاي در شرف اتمام، به متقاضيان داده شود. در كنار اين اقدام، تسهيلات احياي بافتهاي فرسوده شهري نيز در دستور بازبيني قرار گرفت. اين طرح هم با هدف كمك به رفع ركود بخش مسكن مصوب شد. بر اساس آن نيز سقف تسهيلات بانكي براي بافتهاي فرسوده با سقف فردي 50 ميليون تومان در كلانشهرها، 40 ميليون تومان در شهرهاي بالاي 200 هزار نفر و 30 ميليون تومان براي ساير شهرها و همچنين وديعه اسكان موقت ساكنان در بافت فرسوده به ميزان 20، 15 و 10 ميليون تومان با اولويت تأمين مسكن گروههاي كمدرآمد و زوجهاي جوان افزايش يافت. يك تصميم ديگر نيز در سال 1393 گرفته شد و طبق ماده 11 قانون ساماندهي و حمايت از توليد و عرضه مسكن، 200 هزار واحد مسكوني به بانكهاي عامل تسهيلات بهسازي و نوسازي مسكن روستايي ابلاغ شد. شرايط براي خريد مسكن خانهاوليها فراهم شد در سال 1394 طرحهاي رونقبخش مسكن با شش پروژه ديگر پيگيري شد. سقف كلي تعهدات مسكن مهر، مجدد افزايش يافت و به 55هزارو 538 ميليارد تومان رسيد؛ اما مهمترين تصميم دولت در اين سال، تشكيل صندوق پسانداز مسكن يكم براي خانهدارشدن خانهاوليها بود. حساب اين صندوق از محل سپردهگذاري واجدان شرايط با حداقل انتظار يك سال براي اعطاي تسهيلات خريد مسكن تشكيل شد. سقف اين تسهيلات 80، 60 و 40 ميليون تومان به ترتيب در شهرهاي تهران، شهرهاي بالاي 200 هزار نفر جمعيت و ساير شهرها تعيين شد. بنابراين زوجها با هم ميتوانند در تهران 160 ميليون در شهرهاي بزرگ 120 ميليون و در ساير مناطق شهري 80 ميليون تومان تسهيلات خريد مسكن دريافت كنند. يك تمهيد ديگر هم انديشيده شد؛ براي خريد مسكن در بافتهاي فرسوده، الزامي به شرط خانهاوليبودن وجود نداشت؛ اما خريدار فقط ميتواند يك فقره تسهيلات در اين مناطق دريافت كند. نرخ تسهيلات صندوق يكم در بافتهاي فرسوده از 14 به هشت درصد و در ساير مناطق به 9.5 درصد كاهش يافت. يكي ديگر از اقدامات انجامشده در سال 1394 افزايش سقف تسهيلات اوراق حق تقدم بود كه براي زوجين در تهران 100، در مراكز استان و شهرهاي بالاي 200 هزار نفر 80 و ساير مناطق شهري 60 ميليون تومان تعيين شد. مجوز اعطای تسهیلات مسکن بدون سپرده به بانکهای تجاری و بانک مسکن با سقف فردی 60، 50 و 40 میلیون تومان هم صادر شد. همچنین مبلغ سپردهگذاری در صندوق پسانداز مسکن جوانان به 20 هزار تومان افزایش یافت و سقف تسهیلات حساب مورد اشاره به مبلغ 80، 76 و 74 میلیون تومان در تهران، شهرهای بزرگ و سایر شهرها رسید. در سال 1394 رعایت سقف فردی تسهیلات در دوران مشارکت مدنی ساخت مسکن هم از دیگر تصمیماتي بود که بهموجب آن ساخت مسکن صرفا محدود به حداکثر 80 درصد کل سرمایهگذاری در طرح، بدون احتساب قیمت زمین شد؛ ضمن اینکه اعطای تسهیلات غیرمشارکتی هم باید بر اساس مقررات و ضوابط ابلاغی از سوی بانک مرکزی مورد اقدام قرار گیرد. اما در سال 1395 اعطاي تسهيلات احياي بافتهاي فرسوده شهري بهميزان 300 هزار واحد مسکوني، با سقفهاي فردي 50 ميليون در کلانشهرها، 40 ميليون شهرهاي بالاي 200 هزار نفر و 30 ميليون تومان براي ساير شهرها، همچنين اعطاي تسهيلات وديعه اسکان موقت ساکنان در بافت فرسوده به ميزان 20، 15 و 10ميليون تومان (براي کلانشهرها، شهرهاي بالاي 200 هزار نفر و ساير شهرها)، با اولويت تأمين مسکن گروههاي کمدرآمد و زوجهاي جوان به بانکهاي عامل ابلاغ شد. از سوی دیگر اعطاي تسهيلات مسکن روستايي به تعداد 200هزار واحد مسکوني و با سقف فردي 20 ميليون تومان به بانکهاي عامل ابلاغ شد. بهمنظور ايجاد رونق در بخش مسکن و حمايت از متقاضيان استفاده از تسهيلات مسکن، شوراي پول و اعتبار در مردادماه با تسري طرح اوراق گواهي حق تقدم استفاده از تسهيلات مسکن بانک مسکن به بانکهاي تجاري، مشروط به تأييد طرح ارائهشده از سوي بانک عامل از حيث عملياتيبودن و شرط تعادل در منابع و مصارف آن و در چارچوب سقفي که ازسوي بانک مرکزي تعيين ميشود، موافقت کرد. براين اساس موضوع به بانکهاي تجاري ابلاغ شد. مبلغ سپردهگذاري در صندوق پسانداز مسکن جوانان به 250هزار ريال افزايش يافت، همچنين سقف تسهيلات حساب مزبور به مبلغ 110، 100 و 90 ميليون تومان به ترتيب در تهران، شهرهاي بزرگ و ساير شهرها، افزايش يافت. اعطاي سالانه 100هزار واحد مسکوني تسهيلات مسکن آزادگان، جانبازان و خانواده شهدا در سال 95 و افزايش سقف فردي تسهيلات مزبور (تا 850 ميليون ريال در شهر تهران) با نرخ سود چهار درصد سهم متقاضي و مدت بازپرداخت 20ساله به بانکهاي عامل ابلاغ شد. از سوی دیگر شوراي پول و اعتبار با افزايش سقف فردي تسهيلات طرح مسکن مهر شهري از 30 به 40 ميليون تومان، براي تسريع در تکميل پروژههاي نيمهتمام و فروش اقساطينشده طرح مزبور، به تشخيص و تأييد بانک عامل (با رعايت سقف کلي قبلي 55هزار و 538 ميليارد تومان مصوب شوراي پول و اعتبار براي بانک مسکن و مشروط به عدم استفاده از منابع بانک مرکزي) موافقت کرد. ضمن اينکه افزايش سقف فردي موصوف به واحدهاي فاقد متقاضي مشروط به داشتن متقاضي براي طرحهاي يادشده است و بانک مسکن اجازه تخصيص منابع موصوف براي مواردي که برعهده دستگاهها (و از محل بودجه عمومي) است، را ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.