|

مرغ سحر

نادر گلچین درگذشت گروه هنر: خبر کوتاه بود: نادر گلچین درگذشت. آخرین جمعه و واپسین روز تابستان 96 هم با خبر درگذشت نادر گلچین گره خورد. این خواننده پیش‌کسوت مدت‌ها در بیمارستان بستری بود. نازنین گلچین - فرزند این هنرمند - در گفت‌وگو با ایسنا، گفت: پدرم حدود یک‌ماه در بیمارستان هتل گاندی تهران بستری بود. او دلیل بستری‌شدن پدرش در بیمارستان را تشدید بیماری ریوی او دانست و افزود: جمعه، ۳۱ شهریور، پدرم ایست قلبی کرد و متأسفانه پزشکان نتوانستند او را احیا کنند. همچنین حبیب گلچین، برادرزاده نادر گلچین، به ایلنا گفت: «نادر گلچین یک ماه در بیمارستان گاندی به دلیل مشکلات ریوی بستری بوده و به دلیلی عوارض این بیماری هرروز سطح هوشیاری او کاهش پیدا می‌کرد تا اینکه پنجشنبه، ۳۰ شهریور، سطح هوشیاری وی به پایین‌ترین حد خود رسید و جمعه، ۳۱ شهریور، ساعت ۹ صبح دار فانی را وداع گفت». نادر گلچین از جمله خوانندگان شناخته‌شده موسیقی ایرانی بود که آثاری چون «یوسف گمگشته»، «مرغ سحر»، «ناوک مژگان»، «قصه شهر عشق»، «مسبب»، «من دیگه بچه نمیشم» و آلبوم‌های «گریز»، «نفس باد صبا» و «زلف بنفشه» را منتشر کرد. او در طول سال‌ها فعالیت خود در موسیقی با هنرمندان بزرگی مانند فرامرز پایور، منصور صارمی، پرویز یاحقی، حبیب‌الله بدیعی، علی‌اصغر بهاری، جلیل شهناز، فرهنگ شریف... همکاری کرد. بنابر اعلام خانواده آن مرحوم، پيكر نادر گلچين ساعت 9صبح يكشنبه 2مهر از مقابل تالار وحدت تهران تشييع مي‌شود.

مرغ سحر؛ مرگ و یک تولد دوباره سعید برآبادی: هم‌زمان‌شدن تولد 77 سالگی محمدرضا شجریان و مرگ نادر گلچین در 80 سالگی را مگر می‌شود جز به فال نیکو گرفت؟ این فال نیکو یادآور این واقعیت است که موسیقی ایران، درست مثل طبیعت، چهار فصل دارد؛ بهارِ رویش و تولد، تابستان به‌بارنشستن، پاییزِ انتظار و دلتنگی و زمستانِ خواب و مرگ تا تولدی دیگر. یکی می‌آید و آن دیگری می‌رود و این رسم روزگار، خاک این کشور را از عطر موسیقی مهجور و در حصار ما، عطرآگین می‌کند. هر مراسمی که امسال برای تولد شجریان برگزار شد، همراه با نگرانی‌هایی بود که او عید سال قبل در ته دل‌ها نشاند. تصویر بیمار، اما سرپای استاد، سفره‌های نوروزی 95 را به آغاز یک ماراتن نفس‌گیر ميهمان کرد. حالا همه می‌دانیم که او در فرازونشیب یک بیماری یا به قول خودش یک همدم و یار تازه است و سعی می‌کنیم به مناسبت‌های مختلف، با زنده نگه‌داشتن یاد و مرامش در فضای موسیقی کشور، عمر بیشتر و باعزت‌تر برای استاد طلب کنیم. در این میان اما شاید از یاد برده باشیم که آنچه شجریان را شجریان کرده و می‌کند، نه پیروی شاگردانه از او که دریافت واقعیتِ جایگاه شجریان و چگونگی رسیدن به این جایگاه است. از پرتوی همین مفهوم است که می‌توان امروز، یکی از دو چشم را برای تولد شجریان، شاد نگه داشت و آن یکی دیگر را گذاشت ببارد بر مرگ نادر گلچین. اهمیت و جایگاه نادر گلچین هم درست مثل شجریان نه به‌خاطر فهرست گسترده‌ای از استادانی است که او را پذیرفته یا برایش آهنگ ساخته‌اند که اگر این‌طور بود، شنیدن نام‌هایی مانند فرامرز پایور، منصور صارمی، پرویز یاحقی، حبیب‌الله بدیعی، علی‌اصغر بهاری، جلیل شهناز، فرهنگ شریف، فضل‌الله توکل، جهانگیر ملک، امیرناصر افتتاح، محمد اسماعیلی، آبتین اجلالی و منصور نریمان کافی می‌نمود تا او را استادی درجه‌یک بنامیم و از خود بپرسیم که چرا چنین شخصیتی سال‌ها دور از رسانه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی قرار گرفت و نگذاشتند صدایش و آن تلفظ دقیق واژه‌هایش به گوش مردم برسد. نادر گلچین اما با صدایی محزون و تلفظ دقیقی که از واژه‌ها می‌کرد، تاریخ متفاوتی برای حضور شعر فارسی در تصنیف ایرانی ساخت و این‌گونه است که مرغ سحرِ او عجیب شبیه مرغِ سحر شجریان خوانده شده است؛ او به کلمات یاری پریدن می‌داد تا از میانه قطعه بلند شوند، از قفس سینه بگذرند و به ذهن جست‌وجوگر مخاطب وارد شوند. این‌چنین است که مرغ سحر، در اولین روز مهر 96، مرده اما هم‌زمان تولدی تازه یافته است. در فاصله این گردش حزن‌آور و شادی‌بخش، آنچه بیش از همه اهمیت پیدا می‌کند، مرور پیامی است که این خالقان آواز در طول یک قرن موسیقی اصیل ایرانی در تلاش مخابره آن از حنجره خود بوده‌اند؛ تلاشی که از دل شعر ملک‌الشعرای بهار و آهنگ نی داوود بیرون آمد و به صدای ملوک ضرابی، قمرالملوک وزیری، نادر گلچین، هنگامه اخوان، هوشمند عقیلی، عبدالوهاب شهیدی، فرهاد مهراد، محمدرضا شجریان و... به ترانه‌ای ملی بدل شده و در حافظه تاریخی ایرانی‌ها باقی مانده است. چنین حافظه‌ای در این روز خاص، فرصت دارد «شرح هجران» مختصر کند و «باده آتشین» بنوشد برای روز مبادا.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.