|

درباره مأموریت ۱۳ ساله

یافته‌های کاسینی

فاطمه کاظمی

مأموریت کاسینی به مدت 13 سال در اطراف سیاره زحل و قمرهای آن در حال انجام بود و روز جمعه با برخورد این فضاپیما با جو این سیاره به پایان رسید. نتایج مأموریت‌های چندین‌ساله این کاوشگر در اطراف زحل، دریچه‌های تازه‌ای را روی محققان ناسا گشوده است. شناسایی دقیق‌تر ساختار حلقه‌های زحل و همچنین قمرهای متعدد آن از جمله دستاوردهای این مأموریت بوده است. کاسینی در 13 سال گذشته موفق به تصویربرداری و بررسی حلقه‌ها، قمرها و قطب‌های سیاره زحل شده و توانسته برای شناخت این سیاره زیبا و قمرهایش، به دانشمندان بسیار کمک کند. کشف نشانه‌هایی از آب و اقیانوس‌های زیرسطحی در قمر «انسلادوس» (Enceladus) یکی از دستاوردهای مهم کاسینی محسوب می‌شود. انسلادوس ششمین قمر بزرگ زحل محسوب می‌شود که در طول مأموریت کاسینی، بارها بررسی شده است. این قمر پوشیده از یخ است و می‌تواند کاندیداي خوبی برای میزبانی از حیات فرازمینی باشد. محققان در بررسی‌های خود متوجه شدند تمام شرط‌های لازم برای ایجاد حیات در این قمر وجود دارد. تحلیل و بررسی مواد شیمیایی موجود در این اقیانوس‌ها بیانگر این است که بستر دریای انسلادوس حاوی فواره‌های آب داغ است. فواره‌هایی مانند این در بستر اقیانوس‌های زمین، محل رشد و نمو ارگانیسم‌هاست. البته وجود این سیستم‌های هیدروترمال (گردش آب داغ) به‌خودی‌خود تضمین‌کننده وجود ارگانیسم‌ها در این قمر با قطر ۵۰۰ کیلومتر نیست و احتمال دارد محیط آن استریل باشد، اما یافته‌های تازه دلیل قانع‌کننده‌ای برای بازگشت به این کره ارائه کرده است، البته این‌بار همراه با ابزارهای پیشرفته؛ ابزارهایی که بتوانند برای یافتن شواهد زیستی، آب را بررسی کنند. یکی از جذابیت‌های انسلادوس، مواد موجود در زیر سطح یخی آن است، زیرا این مواد همراه با فواره‌ها به فضا پرتاب می‌شوند و کافی است فضاپیمایی مثل کاسینی از میان آن رد شود تا بتواند به این مواد دسترسی داشته باشد. برای وجود حیات، علاوه بر آب و منبع انرژی، وجود شش عامل دیگر نیز ضروری است. این فاکتورها عبارتند از: کربن، هیدروژن، نیتروژن، اکسیژن، گوگرد و فسفر. دو مورد آخر هنوز در اقیانوس‌های انسلادوس کشف نشده‌اند، اما محققان معتقدند با توجه به هسته سنگی این قمر، احتمالا این دو عنصر نیز در انسلادوس وجود دارد. قمر دیگری که کاسینی بارها از آن عکس‌برداری کرد، «تایتان» (Titan) نام دارد. تایتان بزرگ‌ترین قمر زحل است که در فاصله 1.2‌ میلیاردکیلومتری از خورشید واقع شده‌ است. تایتان را با چشم غیرمسلح نمی‌توان دید، ولی با استفاده از تلسکوپ‌های آماتوری یا حتی برخی دوربین‌های چشمی قوی، می‌توان آن را مشاهده کرد. یکی از مهم‌ترین دلایل شهرت این قمر آن است که بسیاری از ویژگی‌های سیارات را دارد و به‌همین‌دلیل این قمر را غالبا قمری با مشخصات سیاره توصیف می‌کنند. تایتان دومین قمر بزرگ در منظومه خورشیدی است. جو تایتان غالبا از نیتروژن و هیدروکربن‌ها تشکیل شده است و متان و اتان نیز دارد. وجود باد و باران، باعث شده است سطح تایتان شبیه سطح زمین شود. تایتان دارای جوی نسبتا فشرده و شبیه به زمین در دوران شکل‌گیری آن است، اما با توجه به سرمای شدید (منهای ۱۸۰ درجه) در قمر تایتان، بعید است موجود زنده‌ای؛ همانند انواع موجودات زنده زمین در آن یافت شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.