|

موج دستگیری‌ها در عربستان به روحانیون و روزنامه‌نگاران رسید

قربانیان بن سلمان

هادی آذری: پس‌لرزه‌های زلزله سیاسی در رأس هرم قدرت آل سعود به نظر همچنان ادامه دارد و حال به بازداشت روحانیون منتقد و حتی شهروندان عادی کشیده شده است. هرچند جایگزین‌شدن محمدبن نایف با محمدبن سلمان در مقابل دوربین‌های تلویزیونی، با سلام و صلوات و صورت‌های خندان صورت گرفت اما در پشت پرده قضیه جور دیگری بود. کناررفتن بن نایف از ولیعهدی در واقع به معنای کاهش سهم جناح شبیری‌ها از قدرت و متمرکزشدن آن در دست خانواده ملک سلمان بود. این مسئله همان زمان نیز با اعتراض‌هایی از سوی چهره‌هایی رده‌بالا در خاندان آل‌سعود از جمله خود محمدبن نایف همراه بود که گفته می‌شود به حصر خانگی او نیز انجامیده است. در ادامه نیز رسانه‌های سعودی از خنثی‌کردن طرح ترور محمدبن سلمان خبر دادند که به دستگیری افرادی نزدیک به خانواده سلطنت نیز منجر شد. اما این‌بار دامنه سرکوب‌ها و دستگیری‌ها فراتر از خانواده سلطنتی رفته و دامن فعالان مدنی و حتی شهروندان عادی را نیز گرفته است. البته موج جدید دستگیری‌ها در عربستان سعودی با این استدلال صورت می‌گیرد که این افراد با کمک و یاری قدرت‌های خارجی به دنبال تضعیف و سرنگونی سلسله آل‌سعود بوده‌اند. البته این چیزی است که دولت عربستان ادعا می‌کند. پیش از این 16 نفر در عربستان در این رابطه دستگیر شده بودند و امکان دارد که بیش از 30 نفر نیز در چند روز اخیر به اتهام انتقاد از سیاست‌های محمدبن سلمان، ولیعهد جدید عربستان دستگیر شده باشند. در میان بازداشت‌شدگان، نام تنی‌چند از روحانیون برجسته، یک روزنامه‌نگار، یک شاعر و حداقل دو زن و یک شاهزاده نیز دیده می‌شود. از جمله این روحانیون برجسته می‌توان به سلمان العودا، یک روحانی محبوب در شبکه‌های اجتماعی اشاره کرد که هیچ‌گاه از خط دولت پیروی نکرده است. جالب این است که این روحانی برجسته بعد از گفت‌وگوی تلفنی هفته پیش محمدبن سلمان و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، ابراز امیدواری کرده بود که دو کشور با هم آشتی کنند. منتقدان این دستگیری‌ها گمان می‌کنند قصد دولت از این اقدام خاموش‌کردن صدای منتقدان ولیعهد جدید و همچنین سیاست‌های او در قبال مسائل منطقه‌ای از جمله بحران قطر باشد. با گذشت نزدیک به دو ماه از آغاز بحران قطر، این کشور نه‌تنها به خواسته‌های عربستان تن نداده بلکه این تحریم‌های دیپلماتیک و اقتصادی، عملا زمینه نزدیکی هرچه بیشتر قطر و ایران، رقیب اصلی عربستان در منطقه را فراهم كرده است. همین امر باعث شده است انتقادات به رویارویی با قطر و جنگ در یمن که گمان می‌رود با هدایت بن سلمان صورت می‌گیرد، بیشتر شود. در چنین شرایطی، هرگونه انتقاد از سیاست منطقه‌ای عربستان به معنای زیرسؤال‌بردن صلاحیت شخص بن سلمان منظور می‌شود؛ آن هم در شرایطی که گفته می‌شود ملک سلمان، پادشاه عربستان قصد دارد در آینده‌ای نزدیک به نفع پسرش، محمدبن سلمان از قدرت کنار بکشد. درحالی‌که عده‌ای در عربستان اصلاحات و تغییرات شاهزاده جوان سعودی را برای آینده سلطنت ضروری می‌دانند، از نظر عده‌ای دیگر، این شاهزاده جوان، تازه‌کاری تشنه قدرت است که با واژگون‌کردن سنت‌های این کشور، آینده پادشاهی آل‌سعود را به مخاطره می‌اندازد. در نتیجه برخی تحلیلگران، این دستگیری‌ها را زمینه‌ساز بر تخت پادشاهی تکیه‌زدن محمد بن سلمان می‌دانند؛ شاهزاده‌ای که به نظر هیچ نقدی را تاب نمی‌آورد. بااین‌حال یکی از مقامات دولت عربستان که به دلیل حساسیت موضوع خواسته نامش فاش نشود، در گفت‌وگو با «نیویورک‌تایمز» مدعی شده است این بازداشت‌ها نه با هدف تقویت و تحکیم ولیعهد جدید بلکه بخشی از طرح امنیتی برای تثبیت پادشاهی آل‌سعود است. در مقابل، جمال خاشوگی، یک روزنامه‌نگار بازنشسته عربستانی که زمانی به‌عنوان مشاور دولت سعودی نیز فعالیت داشته و اکنون در ایالات متحده به سر می‌برد، این استدلال را که این افراد به خاطر توطئه علیه کشورشان دستگیر شده‌اند، رد کرده و آن را بی‌معنی می‌داند. او در این رابطه می‌گوید: «این افراد عضو سازمان سیاسی نبوده و از دیدگاه‌های متفاوتی برخوردارند». از نظر خاشوگی، تنها وجه اشتراک افراد بازداشت‌شده، عدم محکوم‌کردن بایکوت دیپلماتیک و اقتصادی قطر است. اظهارات خاشوگی بیشتر بر دست‌داشتن بن سلمان در این دستگیری‌ها صحه می‌گذارد. طبق ادعای دولت عربستان، آنهایی که دستگیر شده‌اند از دو کشور خارجی نامشخص کمک مالی دریافت کرده و همکاری‌هایی با اخوان‌المسلمین و حوثی‌ها داشته‌اند. عربستان سعودی هر دو گروه را تروریست می‌داند و با حوثی‌ها در یمن می‌جنگد. این مقام دولتی همچنین دستگیری شاهزاده عبدالعزیز بن فهد، پسر پادشاه سابق و پسرعموی ملک سلمان را انکار کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.